در سومين مقاله تيم زيرزمين به موضوعي جديد و قابل تامل‍ي در رپ فارسي اشاره دارد و بچه هاي زيرزمين به بررسي و مقايسه اشعار سنتي و كهن ايران با تكست هاي رپ فارسي پرداخته اند كه دليل فاصله افتادن در انتشار مقاله جديد،بررسي دقيقتر و حرفه اي تر مقاله جديد بود .در اين مقاله رضا پيشرو ، اميد صفير و مهدار با نظرات خودشون تيم زيرزمين رو در بررسي حرفه اي تره مقاله همراهي كردند.اين مقاله به دو صورت نوشتار و صوتي براي شما عزيزان آماده شده است.

فایل صوتی (46 MB)

" بررسی اشعار سنتی و تکست های رپ پارسی"

سیر شعر نویسی از گذشته تا کنون (مقدمه) :

شعر نویسی در زبان فارسی تاریخچه ی بلندی دارد ، قرنهاست که شاعران فارسی آثار گرانبهایی سروده و از خود به جای گذاشته اند . آثاری که حتی پس از تغییرات عظیم در روش زندگی مردم و گذشت سالیان دراز همچنان از نگاه مخاطبین تازگی خود را حفظ کرده اند . این آثار قبل ظهور اسلام  نیز در ایران به زبان دری و لهجه های خاص محلی وجود داشته اما شکوفایی شعر نویسی در ایران را میتوان بعد ظهور اسلام  به وضوح مشاهده کرد . در حدود قرنهای دوم و سوم هجری در اثر آشنا شدن ایرانیان با زبان و شعر عربی ، شکل جدیدی از اشعار در ایران به وجود آمد ، که به تدریج شاعران بزرگی پا به عرصه گذاشتند و آثار جاودانی را خلق کردند . در این دوران قالب های مختلفی مانند مثنوی ، قصیده ، غزل و ... ایجاد شد که هر کدام با توجه به شرایط زمانی و وضعیت جامعه مورد استفاده قرار میگرفتند . این دوران که میتوان آن را به نوعی عصر شکوفایی شعر نویسی فارسی دانست قرنها ادامه یافت به طوری که امروزه هم میتونیم شاعرانی بیابیم که همچنان با قالب های سنتی ، شعر سرایی میکنند . اما در عصر معاصر و حدود صد سال پیش "نیما یوشیج" انقلابی در شعر فارسی به وجود آورد . او با ادعای آنکه وزن و قافیه ،شاعر را برای بیان احساسات و هدف خود محدود میسازد قالب جدیدی از شعر را به وجود آورد که بعدها به انتخاب خودش " شعر نو" يا "شعر نيمايي" نام گرفت . اشعاری كه به سبك نيمايی سروده شد درآن قافیه و وزن ، آنطور که دراشعار سنتی به کار برده میشد استفاده نگرديد . به طوری که میتوانیم در آثار نیمايی ، ببینیم که بیت و مصرع واضحی به مانند سبكهای گذشته وجود ندارد و حالت متنی به خود گرفته ؛ كه همين امر سبب شد تا این نوع سبك شعر نویسی با مخالفت های فراوانی رو به رو شود ؛ منتقدین ، این نوع اشعار را ضربه ای به شعر فارسی میدانستند و معتقد بودند که اینگونه اشعار ، شعر سرایی را سهل کرده و به گفته ی آنها این اشعار بی وزن و قافیه سبب اين ميشوند كه شعرنويسی به سمت كوچه و بازار برود و عده ای از عوام هم به سادگی دست به سرودن شعر با اين سبك بزنند و همين امر باعث نزول كيفيت اشعار و در نتيجه دور شدن شعردوستان از شعر واقعی ميشود ؛ اما در اصل اینگونه اشعار در قلب خود دارای وزن بودند و همچنین دارای کلماتی متشابه که نقش قافیه را ایفا میکردند و مهم تر از همه در اینگونه اشعار مفاهیمی بیان میشد که عمدتاً توسط شاعران گذشته ابراز نمیگردید . نیما معتقد بود كه شاعران در یک شعر با سبك غزل ، مثنوی و يا هر نوع دیگر از آن باید در کنار رعایت شکل ظاهری شعر كه همان قافيه و وزن است به مفاهیم مورد نظر خود نیز در شعر اشاره میکردند که این شعر سرایی را بسیار سخت مینمود که دقت به شكل ظاهری سبب ميشد شاعر از هدف اصلی خود كه محتوا و موضوع شعر بود دور شود. به همین دلیل نیما سعی کرد تا بیشتر به مفهوم اشعارش بپردازد تا شکل ظاهر آن . این انقلاب در شعر نویسی پس از نیما ادامه یافت که به تدریج " شعر نو" به عنوان یکی از قالب های رسمی در ادبیات فارسی شناخته شد . که شاعران دیگری مانند سهراب سپهری ، فریدون مشیری ، مهدی اخوان ثالث و ... به سرودن اینگونه اشعار پرداختند . پس از شعر نو قالب های دیگری مانند " سپید " و " موج نو " نیز پدید آمد که اینگونه اشعار حتی بیش از " شعر نو " به بخش مفهومی شعر پرداخته و دارای وزن کمتری هستند . به خصوص " موج نو " که دارای مفاهیم بسیار پیچیده و عمیقی است .هدف از ذکر این تاریخچه ی کوتاه از شعر نویسی فارسی اشنایی با شعر سنتی ایرانی بود . در ادامه سعی در آن داریم که این گونه اشعار را با تکست امروزی رپ مقایسه کنیم تا ببینیم که شعر کهن فارسی تا چه حد بر تکست های رپ فارسی تاثیر گذاشته و تفاوت ها و شباهت ها را بررسی کرده و تغییرات مشاهده شده را بیان کنیم .

مقایسه از لحاظ شکل ظاهری :

ميتوان اشعار را از لحاظ ظاهر به دو بخش تقسیم کرد :
1 – شکل ابیات و قالب کلی شعر
2 – نوع قافیه ها و طرز قرار گرفتنشان

در اوایل کار رپ پارسی ما شاهد تکستهایی بودیم که دارای بیت ومصرع مشخص بودند .یعنی بیتها کاملا محسوس و مجزا و هر بیت دارای دو مصرع بود که هر مصرع با واژه يا حروف قافیه بسته ميشد كه حالتی  بسیار مشابه به شعرهای سنتی و به خصوص قالب مثنوی و از آنجایی که این نوع اشعار سنتی ( خصوصا مثنوی به جهت کاربرد آن در شاهنامه و مثنوی معنوی ) در بین مردم شناخته شده و به گوش آنان آشنا تر بود ، تکستهای رپ نیز در ابتدا بيشتر از این قالب الهام گرفت و بیشترین شباهت را به این قالب داشت . درواقع میتوان علت اصلی استفاده ی این نوع سبک تکست ها را مرسوم بودن حالت مشابه آن در اشعار سنتی بین افراد جامعه دانست . بعد از این حالت اولیه ، فرم تکستها به تدریج تغییر کرد و حالتی به خود گرفت که در آن بیت و مصرع کمتر مشخص بود و حالتی پراکنده پیدا کرد که با وجود نداشتن نظم در شکل ظاهری ،ریتمیک بوده و قابلیت اجرا شدن بر روی بیت(موزيك) را داشت . البته این تغییرات یکباره نبود و طی چندین سال اتفاق افتاد كه مثال بارز آن دوآلبوم اخیر بهرام بوده ؛ که اگر به تکست آلبوم "24 ساعت" نگاهی بیاندازیم کاملا متوجه بیتها و مصرع های متمایز خواهیم بود اما در آلبوم "سکوت" این فرم تا حد بسیار زیادی تغییر کرد و از لحاظ ظاهری کاملا مشابه به یک متن بود که قافیه ها در قسمت مناسب به کار رفته بود اما بسیار کمتر میتوان قالب اولیه ی اشعار را در اين آلبوم یافت . و همینطور این تفاوت را درترکهای آلبوم "جنگل آسفالت" و دو ترک "انجام وظیفه و ما ازوناشيم" كه توسط هیچکس اجرا شده را میتوان ديد. این تغییرات به تدریج به علت بالا رفتن تجربه ی رپرهای کشور ، افزایش توانایی آنها در اجرا روی بیت(موزيك)، وجود محدودیت هایی در این نوع شعر و همچنین تنوع طلبیشان صورت گرفت .این گونه تکستها به علت نداشتن مصرع های هم اندازه و رعایت نشدن تمام نکات ریتمیك در آن ، خواندنشان بر روی بیت را تا حد زیادی سخت کرده به همین دلیل رپرهايی از این سبکها استفاده میکنند که توانایی و تجربه ی بیشتری دارند . این فرم جدید از تکستها را میتوان نسل نوینی از ترانه های رپ پارسی قلمداد کرد كه بیشتر میتوان آن را به "شعر نو" نزدیک دانست .یکی از مشخصه های مهم در اشعار سنتی و ترانه ی رپ وجود قافیه های زیبا وبجاست . قافیه ها همواره یکی از عوامل دشوار بودن شعر سرایی و در عين حال زیبا شدن شعر هستند . اشعار قدیمی دارای قافیه های کاملا صحیح بودند یعنی از دو کلمه يا حرف برای قافیه استفاده میشد که دارای سه یا چهار واجیکسان ميباشند ( کلماتی مانند گنج / رنج ، خاک / پاک ، راه / چاه و ... ). اینگونه کلمات محدودیت بزرگی در شعر سرايی بودند به همین دلیل سرودن شعر کهن فقط محدود به افرادی بود که احاطه ی قابل توجهی به ادبیات و كلمات فارسی داشتند . در رپ نیز ابتدا به علت نا اشنا بودن رپرها به سبک ترانه سرایی موزیک مدرن ، از قافیه هایی از نوع قافیه های شعر سنتی
استفاده میکردند و این یک محدودیت بزرگ بود ؛ چون لحن و حال و هوای ترانه های رپ ، بیشتر مسائل جامعه و ادبیات خودمانی بود اما رپرها مجبور بودند برای تناسب در قافیه ها از کلماتی استفاده کنند که با ادبیات ترانه مغایرت زیادی داشت . اما به تدریج بعد گذشت چند سال ، قافیه ها حالت جدیدی به خود گرفتند ؛ رپرها از کلمات هم وزن به جای قافیه ها استفاده کردند و بر خلاف انتظار ، این کلمات لطمه ای به شعر وارد نمیکرد و به علت وجود آهنگ ، نبود قافیه های کاملا دقیق به نوعی حل میشد و در جریان آهنگ خللی ایجاد نمیکرد . وارد شدن این گونه کلمات به جای قافیه ، بسیاری از محدودیت ها را از بین برد و باعث شد که رپرها راحت تر شعر بنویسند ومسلما این باعث ایجاد ترانه هایی پر معنی تر و عمیق تری بود . شاید این نوع قافیه ها و به عبارت بهتر کلمات هم وزن بیشترین کاربرد را درآهنگهای کنونی دارند . هر چند که استفاده صحیح و به جا از این نوع کلمات نیز ترفندهای خاص خود را دارد که اين امر تا حدی تجربه ی شاعر را ميطلبد.دو نمونه از کاربرد قافیه ها در تکست ها طی چند سال اخیر توسط یک رپر :
1- هیچکس - تریپ ما
" بچه ها تو خیابون نمیمونن چون که میدونن زندگیه خیابونی چه خطر داره //
کسی نیز که بکس رو به حذر داره "
*با به کاربردن دو کلمه ی "خطر و حذر" شاید از لحاظ قافیه ای بیتی مناسب
داشته باشیم ، اما بالواقع به كار بردن لغت "حذر" كه يك لغت ادبی است در
مصرعی که كلمه ای همچون "بکس" در آن به کار رفته است چندان جالب نيست*
2- هیچکس - یه مشت سرباز
" اما نا امیدی یعنی بی ایمانی // بیدی با باد نلرزه دیدی ماییم "
*استفاده از دو کلمه ی "بی ایمانی و دیدی ماییم" به جای قافیه ، هر چند
که از لحاظ صدایی برای قافیه مناسب نمی باشند اما در نهایت بیتی مناسب از
لحاظ معنایی و وزنی را بوجود آوردند*
اما شاعران باستانی ، قرنها از قافیه های خاص و صحیح خود استفاده کردند بی آنکه مفهوم اشعارشان زیر سوال رود که این نشان دهنده ی توانایی بالای آنهاست ، اشعاری که هم از لحاظ وزنی و آوایی بی نقص و هم از لحاظ معنایی ستودنی بودند . شاید نوشتن تکستهای رپ توسط رپرها سالها تلاش و کوشش میطلبد تا بتوانند به آن اشعار نزدیک شوند.

مقايسه از لحاظ معنایی و لحن شعر :

مشخصه ی بعدی ما برای بررسی اين دو سبك شعر، معنا و مفهوم این دو مقوله هست .فاکتوری که از نظرمخاطبین بسیار مهمتر و کلیدی تر میباشد. اینکه شاعران تا چه حد باید خود را درگیر ظواهر اشعار و زیبایی آوایی شعر کنند و در مقابل چقدر به غنای مفهومی توجه کنند همواره جای بحث داشته و دارد. بر خلاف شباهت های زیادی که از لحاظ ظاهر بین این دو نوع شعر یافتیم ، ازلحاظ معنا و مفهوم تفاوت های بسیار زیاد و تغییرات اساسی از لحاظ دیدگاه شاعران مشاهده میکنیم . در آثار ادبی کهن مفاهیم عرفانی ، اجتماعی ، ملی، مذهبی ، پند و اندرز ، داستانی ، عاشقانه ،حکایت و تا حدودی اعتراضی و سياسی مطرح بود . اما در تکست های رپ موضوعات بسیار جديدی مطرح شد که میتوان به گنگ ، دیس ، پارتی یا خیابانی اشاره کرد . همچنین صحبت از اجتماع و عشق و بحث های ملی گرایانه و سياسی موضوعاتی است که بین هر دو تا حدودی مشترکند و علت آن وجود دغدغه ها و مشکلات غریزی انسان در طول تاریخ است که محدود به زمان یا دوره ی خاصی نمیشود. برای مثال مشکلاتجامعه همواره و در هر دوره ای وجود داشته و شاعران از طریق شعر آن را بیان میکردند،با آن تفاوت که این مشکلات در هر دوره و عصری به شکلی متفاوت بروز پيدا ميكنند؛و یا بحث های عاشقانه همیشه یکی از پايه های اصلی اشعار بوده اند که طبیعتا به رپ نیز وارد شدند . اما مباحثی عمیق تر که جای تفکر بیشتری دارند و شنونده را تا حد زیادی در گیر خود میکنند دررپ بسیار کم دیده میشود . اشعار اغلب با بیانی ساده و کاملا واضح به بیان موضوعات میپردازند . علت اصلی وجود این اشعار ساده را میتوان نبود تخصصی خاص در تكست گفتن رپرها دانست و آنکه آنها نيزهمه از افراد عادی جامعه هستند و پیچیدگی و یا سادگی تکست ها معمولا متاثر از سطح سواد و میزان تحصیلات آنان میباشد .از طرفی سادگی را میتوان نقطه ی قوتی در رپ دانست زیرا رپ جزء معدود سبکهایی است که به وضوح به مسائل مختلف اشاره میکند و فهم آن را برای عامه ی جامعه میسر میسازد؛ در شرایطی که اثار کهن معمولا دارای مفاهیمی عمیق تر و کلماتی پیچیده تر میباشند که فهم آنها نیازمند دانشی قابل قبول در زمینه ی مخصوص خودش است . هر چند که امروزه تكستهای مفهومی تری در اثار رپ پارسی مشاهده میشود که میتوان آن را انقلابی در غنای مفهومی ترانه های این سبک دانست كه ميتوانيم از مثالهای بارز اين انقلاب مفهومی به آلبومهای " سکوت " و "زير و بم زير زمين" از بهرام و قاف اشاره كنيم.

در کنار تفاوت عمده از لحاظ سطح ادبی اشعار ، در موضوعات انتخاب شده توسط شاعران نیز تفاوتهای زیادی وجود دارد . برای مثال ما کمتر تكست رپی را مشاهده میکنیم که به مسائل مذهبی یا اعتقادی اشاره کند در شرایطی که اشعار مذهبی بخش عمده ای از موضوعات ادبیات کهن بوده اند ؛ علت اصلی آن را میتوان تغییر ارزشهای جامعه در طی گذشت زمان دانست . مذهب جزء دغدغه های اصلی ترانه سرایان رپ که اغلب از قشر جوان جامعه هستند ، نیست . آنچه مشخص است اعتراضی نهفته شده در درون جوانان است که بر روی ورق آمده و خوانده میشود .

در مقابل ، در تكستهای مدرن موضوعاتی دیده میشود که به هیچ وجه در گذشته وجود نداشته اند ،موضوعاتی مانند پارتی که میتوان آن را بازتابی از نحوهی زندگی تكست نويس دانست . رپرها معمولا آنچه را که میبینند و میشوند و عمل میکنند را مينويسند و سپس ميخوانند ، پس میتوان نتیجه گرفت که روش زندگی به طور مستقیم بر آنچه در تکست ها دیده میشود تاثیر میگذارد .اگردر اشعار کهن آثاری از مذهب دیده میشود به علت وجود ارزشهای مذهبی در شاعران آن زمان بوده است و اگر امروزه تکست هایی با موضوعاتی پيرامون تفریح و لذت دیده میشود به علت وجود این گونه تفکرات در جوانان است . در این مقاله قصد تایید یا تخریب هیچ سبک و علاقه ای نداریم اما چه بهترست که موضوعات اشعار عمیق تر شوند و به گونه ای باشند که حتی برای لحظه ای شنونده را به فکر وادار کنند .

بررسی آرایه های ادبی در دو سبک شعر :

آرایه های ادبی یکی از مهمترین مشخصه های اشعار کهن هستند ، این آرایه ها هم باعث زیبا تر شدن شعر میباشند و هم توانایی شاعر را نشان میدهند . این آرایه ها به طور ناخودآگاه وارد تکست های رپ نیز شد . به طوری که در بعضی مواقع حتی خود رپر نیز دقیقا از وجود آرایه و یا نوع آن در تکستهایش مطلع نبود . در این جا سعی داریم تا چند مورد از این آرایه ها به همراه تعريفی
مختصر از آنها و مقايسه ای از کاربردشان را در دو سبک شعر نشان دهیم :

تشبیه : عبارت است از مانند کردن چیزی به چیز دیگر به علت وجود شباهت هایی بین آن دو . این آرایه به کرات در هر دو نوع شعر استفاده میشود وزیبایی خاصی به شعر میبخشد . استفاده از تشبیهات مختلف در عین زیبایی، دشواری چندانی در به کار بردنشان نیست به همین دلیل ما حتی در صحبت های روزانه نیز از تشبیهات مختلف استفاده میکنیم . " بنی آدم اعضای یک پیکرند // که در آفرینش ز یک گوهرند " ( سعدی ) . میبینیم که انسان ها به اعضای بدن تشبیه شده اند که شاعر در اینجا نیاز مردم جهان به اتحاد را ، به نظم و همبستگی اعضای بدن مشابه دانسته است. "ببین دستم ، این قصه ها رو مینویسه میگه // با این خودکار که عین تیغه تیزه اینه " ( یاس - سرباز وطن ) . در اینجا نیز نوک خود کار به تیزی تیغه تشبیه شده که در اینجا منظور شاعر، تاثیر نوشته های اوست که مانند تیغ تيزی میماند.

استعاره : هرگاه واژه ای به علت شباهتی که با واژه ی دیگر دارد به جای آن واژه استفاده شود استعاره پدید می آید . به عبارت دیگر استعاره تشبیهی است که در آن نشانه ی تشبیه حذف شده باشد . استعاره از آرایه های زیبا و پرکاربردیست که هم در اشعار و هم در نثرها دیده میشود و در تکستهای رپ نیز اين آرايه ديده ميشود. " مرا در خانه سروی هست ، کاندر سایه ی قدش // فرغ از سرو بستانی و شمشاد و چمن دارم " ( حافظ ) . در اینجا سرو استعاره از همسر است که همچون سرو بلند قامت است و با وجود آن به چیز دیگری نیاز ندارد . " خماره برگشته با شعرای درنده ، جنگنده // میخواد سلطان جنگل شه باز " (پیشرو – رهبر رپ فارس ) در اینجا رپر خودش رو به شیر تشبیه کرده و جنگل نیز استعاره از میدان رپ و هیپ هاپ .

جناس : به کلماتی گفته میشود که از لحاظ آوایی مشابه هم هستند اما از لحاظ معنایی و گاهاً نوشتاری متفاوت اند . مانند : روان ( به معنای جاری ) و روان ( به معنای روح ) ، خیش ( وسیله ی شخم ) و خویش ( به معنای خود) و بسیاری از کلمات مشابه دیگر . جناس انواع متفاوتی دارد اما ما در اين مقاله به " جناس ناقص مركب " كه نسبت به باقی جناس ها بيشترين كاربرد رادر تكستهای رپ دارد ميپردازيم و به کاربرد آن در هر دو سبک شعر اشاره میکنیم . " دلبر ز کرم به دل بر امد // دل خلوت خاص دلبر امد " ( نور علیشاه اصفهانی ) . میبینیم که از ترکیب کلمه ی "دل" و حرف اضافه ی "بر"  درمصرع اول ، کلمه ی مشابه " دلبر" در مصرع دوم آمده که همين باعث زیبایی آوايی و وزنی شعر شده است . " دورم پر شده دیگه همه پاپارازی // میخواد پولدر بیاد بشه پاپا راضی " ( بهزاد لیتو - تند میرم ) . در اینجا بدون هيچ توضيحی میبینیم که از آرایه ی جناس به خوبی استفاده شده است. جناس از آرایه های دشوار شعر سنتی میباشد که به علت محدودیت های موجود ، کمتر از آن استفاده میشود اما کاردبردشان در شعر توانایی شاعر را نشان میدهد اما ترانه سرا باید در نظر داشته باشد که استفاده از این قبیل آرایه ها نباید به معنای شعر لطمه بزند . این آرایه در تکست های گروه " زدبازی" و به ویژه " علیرضا جی جی " بیشتر دیده میشود . واج آرایی : استفاده ی بیش از حد معمول از یک واج در يك مصرع يا بيت ، که باعث زیباتر شدن شعر از لحاظ آوایی میشود . این گونه تکست ها در اشعار حماسی کاربرد بیشتری دارد ." بر او راست خم کرد و چپ کرد راست / خروش از خم چرخ چاچی بخاست " (شاهنامه فردوسی ) . استفاده از دو واج "چ" و "خ" برای حماسی تر و زیباترکردن شعر ." که از کار کارگرا کاخ ساختنو // چه کسایی تو این راه جون باختنو " ( شاهین نجفی - سارینا ) . استفاده مداوم از واج " ک " .

تضاد : عبارت است از به کار بردن دو واژه کاملا متضاد در یک بیت . ازجمله آرایه هاییست که به کار بردنشان چندان دشوار نیست . همچنین استفاده از آن در صحبت روزانه نیز متداول است .
" در نومیدی بسی امید است // پایان شب سیه سپید است " ( نظامی ) . میبینیم که کلمات " نومید / امید " و " سیه / سپید " به عنوان کلمات متضاد در بیت استفاده شده اند ." همیشه سعی میکنیم خاص باشیم // اگه بدی دیدیم ولی با خوبیامو پاس دادیم " ( حسین ابلیس - چالیم 2 ) . میبینید که که دو کلمه ی" بدی و خوبی" به عنوان کلمات متضلد استفاده شده اند.

تلمیح : اگر شاعر در شعر خود به یک داستان ، آیه ، حدیث ، يك بيت از شاعرديگر و یا اتفاق تاریخی اشاره ای داشته باشد ، از تلمیح استفاده کرده است. زیبایی تلمیح در تداعی کردن حماسه ها و مسائل اسطوره ای آن فرهنگ است وفهم برای افراد همان  جامعه آسان تر و شیرین تر است ." بوی پیراهن گمگشته خود می‌شنوم // گر بگویم همه گویند ضلالیست قدیم " (سعدی ) . اشاره به داستان پیراهن حضرت یوسف در قرآن ." ما تلخیا وآسمون خاطرات شیرینن // تلخ نی تا وقتی فرهادا میمیرن " (هیچکس – ما اوناشیم ) . در اینجا ترانه سرا به داستان شیرین و فرهاد اشاره میکند . و همینطور که میبینید از آرایه ی " تضاد " در دو کلمه ی تلخ و شیرین نیز به زیبایی استفاده شده است. تشخیص (انسان نمایی) : اگر ویژگی های انسانی را به موجودی دیگر(غیر انسان) نسبت دهیم از آرایه ی تشخیص استفاده کرده ایم . این آرایه باعث ایجاد مشخصه ی تخیل در شعر میشود که اگر در جای مناسب به کار رود تاثیر فوق العاده ای بر زیبایی شعر دارد . " از کوزه گری کوزه خریدم باری // آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری " ( خیام ) . میبینیم که ویژگی سخن گفتن به یک جسم غیر جاندار(کوزه) نسبت داده شده در حالی که سخن گفتن مختص به انسان است اما در اینجا برای زیبایی و تاثیر بیشتر شاعر از " تشخیص " استفاده شده است . " این فاصله دوره ، بیا به هم نزدیک تر بشیم تا دست بکشم روی موهای بورت " ( بهرام - خورشید خانوم ) . در اینجا نیز میبینم که شاعر داشتن مو رابه موجودی غیر جاندار ، نسبت داده است  . همچنین از آرایه ی دیگری به زیبایی استفاده شده که شاعر نور خورشید را به " موهای بور" تشبیه کرده است که توانایی او را را در به کار بردن دو آرایه در یک بیت نشان میدهد .

ترجیع بند : ترجیع بند را نمیتوان یک آرایه قلمداد کرد . اما برای توضیحی مختصر میتوان  کاربرد عینی آن را کروس در تکست های رپ و پاپ دانست . ترجیع بند قالبیست که از چند بیت تشکیل شده است و برای اتصال غزل ها استفاده میشود ، و چند بار در یک شعر تکرار میشود . اما در تکست های رپ و پاپ عنوان غزل به ورس و ترجیع بند به کروس تغییر یافته است . آرایه های ادبی انواع مختلفی دارند که میتوان به تضمین ، ایهام ، مجاز ،اغراق ، مراعات نظیر و ... اشاره کرد که شاید هر کدام از آنها توسط رپرهای کشور استفاده شده اند اما به علت تفصیل این مبحث به همه آنها در این مقاله نپرداختیم . استفاده از این آرایه ها در تکست های رپ نشان دهنده ی غنای ادبی و مفهومی آنهاست و هدف از ذکر آنها در این مطلب آگاهی بیشتر شنوندگان و مخاطبین این سبک موسیقی بود . به امید افزایش بار مفهومی و ادبی این اشعار در موسیقی مدرن کشور ...

نکات نهایی و نتیجه گیری کلی :

تکست ها در طول چند سالی که از عمر رپ فارسی میگذرد دستخوش تغییرات فراوان چه از لحاظ مفهومی و چه از لحاظ ظاهری شدند كه شاید بتوانیم این تغییرات را با تبدیل اشعار سنتی به شعر نو مقایسه کنیم . دقیقاً همان عللی که برای ایجاد شعر نو وجود داشت در تکستهای رپ نیز سبب کمرنگ شدن قافیه ها و فرم بیت و مصرع بود . با آن تفاوت که در اشعار کهن این امر قرنها به طول انجامید اما در رپ و هیپ هاپ به 10 سال هم نکشید . امروزه برخی از تکستهای رپ ازهیچ قاعده و قانونی پیروی نمیکنند و میتوان آنها را فقط نوشته هایی ریتمیک قلمداد کرد زیرا در بسیاری از مواقع حتی قافیه ها نیز در جای خود قرار ندارند و تلاش شاعران بیشتر نوشتن ترانه هاییست که از لحاظ آوایی و ریتمی زیبا و قابل قبول باشند و این کاملا مطابق با هنر مدرن است، اما در اشعار سنتی شاعران مجبور به رعایت برخی نکات ادبی بودند که انواع مختلف آن قالب های متفاوتی از شعر کهن را به وجود آورد . قالب هایی که در رپ به هیچ وجه وجود ندارد و هر رپر سبكی مخصوص به خود را دارد. همچنين وجود بیت و موزیک نیز تاثیر بسیار به سزايی بر این نسل جدید تکستها گذاشته است . همه ی این تغییرات در متن شعرها فقط به آن علت بود که رپرها و نسل جوان جامعه بتوانند راحت تر نیاز خود را به دیگر هم وطنانشان بیان کنند . شعرها حالت دغدغه و دلنوشت به خود گرفت و وسیله ای برای اعتراض شد ، اما در این بین سبکها و موضوعاتی روی کار آمد که هم از لحاظ فنی ضعیف بود و هم از لحاظ مفهومی جای تعمق نداشت ، بحثهایی مطرح شد که نه تنها چهره ی هیپ هاپ فارسی را خراب کرد بلکه بر روی جامعه ی جوان ما نيز اثر منفی گذاشت . موسیقی باید راهی برای ارتقا سطح فرهنگ جامعه و نوعی وسیله برای بیان احساسات باشد .  نظر شخصی بنده این است که شاعر باید به تک تک لغاتی که استفاده میکند فکر کرده و به تاثیرات آن بر شنوندگان بیاندیشد .اشعار سنتی با موضوعات ناب ، ادبیات زیبا و احساسات فراوان ، سالیان سال بین مردم ارزش و اعتبار خود را داشته و همچنان هم حفظ كرده وعلت آن ،
زحمت ، علم و مهارتی است که شاعر صرف شعر خود کرده است . اشعار اینگونه جاودانه میشوند ، زمانی که غنای معنوی و مهارت ادبی شاعر با یکدیگر تلفيق شوند اشعارش نیز به همان مقدار گسترده و همه گیر میشوند . تحصیلات و علم جوانان این نسل میتواند ترانه ها و آثاری را خلق کند که موجب افتخار این مرز و بوم باشد .
هدف از نوشتن این مقاله معرفی ترانه های رپ و هیپ هاپ از جهتی دیگر و همچنین حمایت مختصری از این سبک موسیقی بوده است . امیدواریم که مورد رضایت شما عزیزان قرار گرفته باشد.

نویسنده : عرفان سمیعیان
ویرایش و دیزاین : امیر فابریس
میکس و پخش : علیرضا

لطفا برای حمایت فن بیج گروه رو لایک و شیر کنید

Official Page in Facebook
www.facebook.com/zirzamin.team

ممنون از از وقتی که برای شنیدن این مقاله صرف کردید
با تشکر تیم مقاله نویسی زیر زمین

پس از انتشار اولين مقاله تيم زيرزمين كه به موضوع آهنگهاي شاد در رپ پارسي پرداخته بود ، اينبار اين تيم ، به سراغ يكي ديگر از مباحث جنجالي در رپ پارسي رفته است و نگاهي به موضوع هميشه جذاب و جالب ديس در اين سبك دارد. در مقاله ي جديدمان سعي كرده ايم تا نواقص مقاله قبل را كه شما عزيزان مخاطب به ما گوش زد كرده بوديد كاهش دهيم و در ارائه هر چه بهتر و دقيق تر مقاله جديدمان كوشا باشيم.

1 - پيدايش آهنگ هاي ديس در رپ پارسي

تولد رپ پارسي را بايستي با اهنگهايي با مضمون ديس و كل كل و متعاقب آن ، آهنگهاي ديس بك در جواب آن ترك ها دانست ،‌ از همان ابتدا كه رپ در ايران شروع به كار كرد و از گوشه و كنار رپرهايي ، در اين عرصه به ارائه كار پرداختند،شاهد ارائه آهنگ هايي با مضمون ديس و يا كل كل و يا شاخ بازي از سوي آنها بوديم.

اين ترک ها معمولا با توهين و تحقير رپرهاي بزرگ همراه بود و انگيزه از ارائه اين نوع تركها نوعي شهرت يا بي ارزش جلوه دادن زحمات فرد يا گروه مورد خطاب بود . معمولا ارائه اين نوع تركها از رپرهاي گمنام شروع ميشد که رپرها و گروه هاي بزرگ را خطاب قرار ميدادند ، که آنها هم با توجه به شرايط ، تصميم به خواندن يا نخواندن ترک پاسخ (ديس بک) ميگرفتند . بعضي مواقع اين درگيريها و ديس تركها دنباله دار ميشد به طوري که تا 5-6 ترک ادامه پيدا ميکرد و در اخر ، يا توسط يك واسطه کدورت ها کنار گذاشته ميشد و يا يکي از دو طرف از ارائه دادن ترك بعدي خودداري ميکرد.

2 - علت روي آوردن رپرها به آهنگ هاي ديس

ميتوان گفت يكي از علل اصلي روي آوردن رپرها به ارائه ديس ترك ، رسيدن به شهرت است . مسلماً وقتي رپري ترکي حتي با کيفيت پايين پر مي كند و يك رپر و يا گروه بزرگ را مورد انتقاد خود قرار ميدهد؛به نوعي سعي در اين دارد كه به سبب نام آن گروه و يا رپر ، نظر مخاطبين را به آهنگ خود جلب كند و براي يكبار هم كه شده كار خود را به گوش طيف وسيعي از مخاطبين برساند . و به اين گونه ، صداي يک رپر کاملا گمنام براي اولين بار توسط حجم وسيعي از مخاطبين شنيده ميشود و به تدريج اسمش سر زبانها ميافتد و چون اين نوع ترکها جنجال برانگيز هم هستند ، از هر نظر ميتوانند رپر را وارد جرياني بکنند که خيلي زودتر از زمان عادي او را به شهرت ميرساند .

بعضي مواقع هم ممکن است ارائه ديس ترک ها از طرف رپر بزرگي شروع بشود و مشکلاتي که با يک فرد يا عده اي از رپرها دارد را از طريق تكست خود بيان کند ، که اين امر ، هم تواناييهاي او را در اين زمينه و هم نارضايتي وي را به مخاطب مورد نظرش نشان ميدهد . در اين ترکها رپر از تمام توانايي هاي خودش استفاده ميکنه تا يک ترک حرفه اي بيرون بدهد و از هر جهت طرف مقابل را مورد هجوم عقايد خويش قرار دهد .پس ميتوان تفاوت ديس ترك ارائه شده توسط يك رپر بزرگ با يك رپر تازه كار را در كيفيت ارائه شده توسط آنها دانست.

اما يكي ديگر از علل روي آردن رپرها به ارائه ديس ترك ،سن پايين رپرهايي است كه دست به اين كار ميزنند؛ با توجه به اين كه رپ پارسي تقريبا توسط افراد بين 16 تا 20 سال آغاز شد پس تا حدودي مضمون آهنگهايي كه در آن دوره منتشر مي شد بايد موضوعي در همان سطح فكري مي بود كه تقريبا همين گونه هم بود ، يعني محوريت موضوعي روي ارائه كارهاي گنگ ، شاخ بازي و ديس ترك ميچرخيد كه ميتوان باز هم ريشه آن را در رسيدن به شهرت دانست.

يكي ديگر از علل روي آردن رپرها به ارائه ديس ترك ، اختلاف نظر در كار و يا مسائل كاري ديگر دانست،براي مثال رپري تشكلي رو به وجود آورده و اعلام به عضو گيري مي كند و رپر تازه كاري براي عضويت در اين تشكل اقدام ميكند،اما از طرف صاحب تشكل طرد ميشود و مورد قبول واقع نميشود و اين امر سبب ميشود كه رپر طرد شده ، ارائه ديس ترك به صاحب تشكل را جزء اولويتهاي خود قرار دهد.كه اين علت ، اين روزها بارها مشاهده شده است.

اما علت بعدي كه تقريباً نوپا هم هست ارائه ديس ترك به خوانندگان به اصطلاح رپري بود كه در سبك 8و6 فعاليت ميكردند و به دليل اينكه اين سبك بي محتوا و با نام رپ خود را بالا كشيده بود،باعث گله و شكايت خيلي از رپرها چه تازه كار و جوان و چه قديمي و صاحب سبك قرار گرفت و طي اين چند سال شاهد ديس تركهايي كه سوژه آنها اجرا كنندگان سبك رپ 8و6 هستند بوده ايم.

3 - مشکلاتي که ديس و ديس بازي به وجود مي آورد

ميتوان مشكلاتي كه ديس و ديس بازي به وجود مي آورند را از دو زاويه نگاه كرد ، مشكلات كلي ، كه اين تركها براي رپ پارسي و جامعه بوجود مي آورند و همچنين مشكلاتي كه براي خود رپر بوجود مي آورند.

از اولين مشكلاتي كه ديس و ديس بازي در رپ پارسي به وجود آورد ، دستگيري رپرها در دوران اوج ديس بازي و مخصوصا استفاده مكرر از كلمات ركيك و فحش در آهنگ هايشان اشاره كرد كه در همان وادي شاهد دستگيري پياپي رپرها بوديم ، كه اين امر در نوع خودش آسيب هايي را علاوه بر خود رپر به رپ پارسي هم وارد كرد ، اعم از كم كار بودن رپرهاي قوي كه دستگير شده بودند و همچنين زير منگنه بودن آنها در ارائه كارهايشان ، به طوري كه هنگام ارائه آهنگ ، رپر با محدوديتهايي در انتخاب كلمات در تكست خود داشت.اين دستگيري ها حتي به جايي ميرسيد كه رپر دست از رپ بكشد و به نوعي رپ را براي هميشه كنار بگذارد.

همانطور كه در ابتدا گفته شد رپ پارسي با آهنگهاي ديس و گنگ و كل كل شروع شد كه همين موضوع باعث شد در قبال اين نوع تركها صدماتي هم به رپ نوپاي پارسي و نگاه جامعه به آن ، وارد بشود ، يکي از مهمترين اين صدمات ، بد جلوه داده شدن رپ در ذهن عموم جامعه بود ، زيرا اين ديس ترک ها با فحش همراه بوده است پس عده ي وسيعي از مردم با تصور اينکه رپ فقط از يك سري ناسزا و حرف ركيك تشکيل شده از آن دوري كردند ، و باعث شد فقط عده اي از جوانان که تعدادشان چندان زياد هم نبود به سمت اين نوع تركها گرايش پيدا کنند که به تدريج آن جوانان هم متوجه ماهيت اصلي رپ واقعي شدند و به رپ از نگاهي ديگر پرداختند. اثرات ديس تركهاي سالهاي گذشته ، را ميتوان همچنان در جامعه امروزي يافت ، بطوري كه همچنان هم عده زيادي از مردم ، رپ را همراه با حرف ركيك ميشناسند اما بارغه هايي از اميد همچنان در رپ پارسي ديده ميشود به گونه اي كه ميتوانيم بگوييم نگاههاي مثبت زيادي را طي اين مدت به خود معطوف كرده است.

4 - آيا ديس خوب و لازم است ؟

با وجود اينكه در موضوع بالا به مشكلاتي كه ديس در رپ پارسي بوجود مي آورد ، اشاره كرديم ولي به هر حال ، ديس ترك جزئي از رپ محسوب ميشود و تا حد زيادي هم نميتوان آن را از رپ جدا كرد و حتي در خيلي از اوقات اين نوع تركها باعث به وجود آمدن حواشي جذاب براي مخاطبين و دنبال كردن اين حواشي از سوي آنها همراه است .
اگر بخواهيم به ديس تركها ، به ديد يك منتقد نگاه كنيم مي توانيم اين نتيجه را بگيريم كه هميشه هم اين تركها به رپ پارسي آسيب نميرساند بلكه مي تواند در بعضي اوقات مثمر ثمر هم واقع شود و اثرهاي مثبتي هم روي روند كار رپرها بگذارد.براي مثال رپري در آهنگي از نوع رپ كردن ، چند رپر يا رپري انتقاد ميكند اين كار در صورتي كه به طور مناسب انجام شده باشد و فرد مورد خطاب جنبه ي انتقاد پذيري داشته باشه مي تواند تاثير مثبتي از آن ديس ترك بگيرد و از ادامه دادن آن حركت و يا كاري كه از او انتقاد شده امتناع كند ، همانطور كه در اين چند وقت اخير بعد از اعتراضهاي شديدي كه به اجراي سبك 8و6 در رپ شد ، مدتي هست كه شاهد كم كار شدن اجرا كننده هاي اين سبك با اسم رپ شديم و آنطور كه حال و هواي اين روزهاي رپ پارسي نشان ميدهد ، خود اين اجرا كننده ها هم به تنفر اهالي واقعي رپ و كساني كه سواد علمي اين سبك موسيقي را دارند پي بردند .

5 - معني لغوي ديس ؟

اگر به لغت نامه ي انگليسي سري بزنيم به لغاتي بر ميخوريم که با dis شروع ميشوند که عمدتا وجودشان در يك واژه آن را منفي ميکنند . مثلا disable که متضاد کلمه ي able است و يا disability / ability ، dis qualified / qualified و ... كه با توجه به اين لغات ميتوانيم متوجه بشويم که ديس معمولا نقش منفي ساز و يا ضديت را در لغات انگليسي برعهده دارد . پس با اين تعابير ديس ترک يعني ترک بر ضد يا عليه ، که با توجه به مفهومي که ما از قبل از آن پيش زمينه داريم به معناي ترکي است که عليه يک ترک ديگر ، فرد يا گروهي خوانده ميشود .

6 - انواع ديس (مستفيم . غير مستقيم)

ميتوانيم ديس تركها را از نظر مخاطب به دو دسته تقسيم كنيم ،بعضي از ترکها به طور کاملاً مستقيم فرد خاصي را مورد خطاب خود قرار ميدهند که نام فرد در آهنگ كاملاً صريح بيان ميشود که معمولا اين نوع ترکها احتمال بيشتري براي شروع درگيريهاي لفظي و متعاقب آن ارائه ديس بک وجود دارد؛ که مثال بارز اين نوع ديس آهنگ اثر منفيي هست .

اما نوع ديگر ديس تركها اين است كه رپر به طور غير مستقيم و پشت پرده حرفهايي را بيان ميكند که معمولا براي درك اين نوع ديس ها ، شنونده بايستي در جريان كامل رپ و اتفاقات آن باشد و به نوعي اين ديس ها شنونده حرفه اي عرصه رپ را مي طلبد و اگر به اين گونه نباشد و شنونده غير حرفه اي باشد مفهوم و منظور خواننده را به هيچ عنوان متوجه نميشود. اين نوع ديس ترکها به قدرت تكست و لحن رپر به شدت بستگي دارد و ميتوان هنر يك رپر را در همين ديس تركها متوجه شد.از اين نوع ديس تركها به وفور در رپ پارسي شنيده شده و ميتوانيم بگوييم در كارنامه هر رپر شاخصي ، اين گونه تركها(ديس غيرمستقيم) وجود دارد.

7 - نمونه هايي از ديس در رپ پارسي و دلايل آن

ديس ترکهايي كه تا به امروز در رپ پارسي چه بصورت مستقيم و يا غير مستقيم منتشر شده بسيار بوده كه در اينجا به چند تا از جنجال برانگيز ترين آنها اشاره ميکنيم :

1. ديس صامت 1 و 2 توسط ساسي مانکن که از اسم آن هم متوجه ميشويم كه اشاره به تشكل صامت بود . ساسي مانكن در ابتدا با سروش هيچکس رابطه دوستانه اي داشته ، اما بعد از اينکه در امتحان ورود به صامت پذيرفته نشد تصميم به ارائه ديس ترك عليه صامت و به خصوص رضا پيشرو گرفت .

2. ديس ترک پيشرو و داريا و فينچر به گروه زدبازي . اين ترک تقريبا به علت معروفيت منتشر شد . در آن زمان که زدبازي به معروفيت رسيده بود و تقريبا جز بهترين ها بود ؛ فينچر و داريا که از قبل هم با زدبازي مشکل داشتند تصميم به ارائه ديس عليه زدبازي گرفتند که بعد از انتشار آن ترك ، گروه زدبازي هم سكوت نكرد و ديس بکي را در جواب آن ديس ترك منتشر كرد.

3. ديس ترک 051 (ابليس و رپرهاي مشهد) به صامت . ميتوانيم بگوييم داستان اين ديس ترك از اين قرار است كه اولين اهنگاي رپ پارسي به صورت زير زميني و با كيفيت پايين توسط حسين (ابليس سابق) بيرون آمد ولي به طور جدي از طرف حسين رپ دنبال نشد اما از طرفي ديگر سروش هيچکس رپ را با انگيزه و كيفيت بالاتر در ضبط كارها پي گرفت و به انتشار مداوم كارهاي خود در فضاي اينترنت پرداخت ؛ همين امور سبب شد كه هيچكس خودش را پدر رپ فارس معرفي كند؛ اين موضوع سبب شد حسين كه خود را از سروش عقب تر ديده ، به ارائه ديس عليه سروش اقدام كند . پس از مدتي حسين متوجه اين قضيه شد که براي پيشرفت رپ و حتي معروفيت به همکاري نياز هست ، پس با سروش متحد شدند و پس از مدتي اهنگ تو مستي را منتشر كردند .

4. يكي ديگر از قديمي ترين ديس تركهاي رپ پارسي ، ديس ترك حسين ابليس به نام "كتري رو گاز" بود كه به گروه "ته تري گاز" كه طيب آن زمان در آن فعاليت ميكرد اشاره داشت.

5. در ادامه ميتوانيم به تعدادي از آهنگهاي گروه زدبازي اشاره كنيم كه در آهنگهايشان تاكيد زيادي بر اين داشتند كه از بقيه رپرهاي هم دوره ي خود برتر هستند و در خيلي از كارهاي اين گروه كه تا به حال منتشر شده شاهد سبك گنگ و كل كل بوديم.

6. از جمله كساني كه از ابتداي فعاليتش ، آهنگهايي با مضامين ديس در كارنامه كاري اش به چشم ميخورد شاهين فلاكت بود كه با تركهايي به نام "بد خواه" و "جنگ خيابوني" سروصداي زيادي به پا كرد و بعد از اين دو ترك ، تركي قويتر به نام "ما آماده ايم" به همراه پوريا فستر از او منتشر شد كه ماهيت اين ترك، ديس بك به آهنگ "پس لاشخور نباش" اعضاي صامت بود.

7. در اين سالها شاهد ديس تركهايي از گروه جنجال بوديم كه يكي از اين ديس تركها ،به گروه زدبازي بود كه بعد از انتشار آن ، در اقدامي جالب مهراد هيدن به تنهايي در تركي با اينرو و اوتروي جي جي پاسخ ديس اين گروه را دادند كه به نوعي آن ديس بك، مخاطبان رپ را ياد ديس بك زدبازي كه در آن هيدن اينترو و اوترو ، و ويلسون به تنهايي كار را اجرا كرده بود انداخت.

8. وقتي از ديس در رپ پارسي ياد ميشود بي شك نام حسام استپس در ذهن مخاطبين يادآور ميشود ، كه در بين آهنگهاي بيشمارش تعداد زيادي هم ديس ترك مشاهده مي شود كه از معروفترين آنها ميتوانيم به ديس هيچكس و امير تتلو اشاره كرد كه به طور مستقيم ، استپس اين خواننده ها را مورد انتقاد خود قرار داده است.همچنين او در آهنگي به نام "حق مطلب" اشاره اي به ياس داشته است.شايد اين آهنگها هركدام در زمان خودشان مورد توجه مخاطبين قرار گرفته باشد ولي در حال حاضر ، مخاطب و طرفدار چنداني به غير از خود حسام استپس ندارند.

9. گروه تن به 10 هم از همان ابتدا كه شروع به كار كرد ، آهنگهايي با مضمون ديس از آنها ديده مي شد به طوري كه در آهنگي به طور مستقيم هيچكس را ديس كردن و بعد از آن تقريبا سبك كارهاي اين گروه متفاوت شد ، تا اين اواخر كه امير خلوت به گروه آنها پيوست ، باز هم موضعي در مقابل دو نفر از اعضاي قديمي رپ پارسي يعني امير تتلو و حسين تهي گرفتند كه اين موضع در چند آهنگ به طور مستقيم و غير مستقيم مشاهده شد ؛ هم چنين در آهنگي به نام "راهمون جداس" که حاصل همکاري شارلاتان و اميرخلوت بود حسين تهي به صورت غير مستقيم ديس شد. آهنگي ديگر با عنوان "بدو دنبال بازيت" در کارنامه ي کاري گروه تنبه10 وجود دارد.در اين آهنگ پرهام سزار و اميرخلوت و ساتراپ حضور دارند که سزار و خلوت مستقيما حسين تهي را ديس کرده اند.

10. يکي ديگر از آهنگ هاي ديس که جنجالي در رپ پارسي به وجود آورد ، ديس ترک هاي شاهين نجفي،بيگ بوي و تيکه اندازي هيچکس در آهنگ " انجام وظيفه" بود. اين قضيه از جايي آغاز شد که بيگ بوي در يک آهنگ به طور مستقيم شاهين نجفي را ديس کرد. سپس شاهين نجفي در يك ديس بک ضمن به سخره گرفتن بيگ بوي ، به صورت غيرمستقيم اشاره هايی به بهرام و هيچکس به خصوص آهنگ يه مشت سرباز داشت.
پس از ديس بک شاهين نجفي به نام " پيش قاضي و ملق بازي " ، هيچکس در آهنگ انجام وظيفه و در ورس يک با اين تکست
"نشسته اونور گود و ميگه بکن لنگش" اشاره هايی در جواب شاهين نجفي داشت. بيگ بوي نيز ديس بک به اين آهنگ (پيش قاضي و ملق بازي) را منتشر کرد.اخيرا نيز شاهين نجفي با انتشار آهنگي با عنوان " تو ازم بدت مياد " پرونده اين قضيه را دوباره باز کرد و به اين کش و قوس ها ذوباره دامن زد.

11. آهنگ چاليم || (2) يکي از نمونه هاي ديس غيرمستقيم در رپ پارسي است. اين آهنگ از کمپاني رپلرزه منتشر شد و حاصل همکاري موژان و سامان با حسين بود که با توجه به بازگشت حسين به عرصه رپ يک سورپرايز بزرگ براي رپ پارسي به شمار می آمد. در اين آهنگ بخصوص در ورس اول . هيچکس به صورت غيرمستقيم ديس شده است. مدتي بعد ، هيچکس با ارائه ي يک ريميکس روي آهنگ نفرت از آلبوم هميشگي عرفان به نوعي يک ديس بک غيرمستقيم داد.هم چنين در چندوقت اخير يکي از اعضاي جديد رپلرزه در آهنگي به نام " بيا ديسش کنيم " پيشرو را ديس کرد.

12.و بلاخره ، سراغ يكي از جنجالي ترين ديس هاي رپ پارسي مي رويم كه به جرات ميتوانيم بگوييم قوي ترين و به يادماندني ترين ديس در تاريخ رپ پارسي است و آن آهنگي نيست جز اثر منفي ازپيشرو ، فلاكت ، دياكو و گنگ من ، كه باز هم اين آهنگ گروه زدباري را سوژه ي خودش قرار داده بود . تكست و قافيه بندي اين آهنگ به گونه اي بود كه مخاطبين با وجود حرفهاي ركيك فراوان باز هم براي شنيدن دوباره آهنگ علاقه زيادي داشتند . كساني كه در آن آهنگ به يادماندني حضور داشتند مثل پيشرو و دياكو ، بعداً هم در آهنگهايي مانند "گروه ما" ، "نابغه ها" و همينطور "صبر كن دختر" ، اشاره هايي را به گروه زدبازي داشتند.

سخن پايانی

با توجه به مطالبي که در مورد آهنگ هاي ديس در رپ پارسي بيان شد ، به صراحت مي توان گفت يکي از ارکان و پايه هاي رپ آهنگ هاي ديس بوده اند و مي توان آنها را در طبقه بندي سبک هاي رپ فاسي قرار داد؛ آهنگ هايي که مي توانند در رپ تنوع و هيجان ايجاد کنند. اميدواريم در آينده آهنگ هايي که با اين محوريت منتشر مي شوند موجب پيشرفت رپ پارسي شوند و از مشکلات و عيوب رپرها و آهنگ ها بکاهند و به تفرقه و دشمني نينجامند.

نظر یاس را در یک فایل صوتی 4 دقیقه ای درباره دیس در رپ فارسی بشنوید

نظرات و دیدگاه های بیان شده توسط نویسندگان, خوانندگان و کاربران الزاماً نظر شخصی سایت و پرسنل سایت نمیباشد

همانطور كه از چندي پيش اطلاع رساني شده بود ، بلاخره اولين مقاله از تيم زيرزمين منتشر شد كه در اين مقاله به ارائه مطالبي در زمينه سبك 6و8 و شاد در رپ پارسي ، و اصطلاح خالتور و مفهوم اين واژه و چند موضوع ديگر اشاره شده است كه در ادامه ميتوانيد مطالعه كنيد . از كسانی كه ما رو در ارائه اين مقاله ياری كردند تشكر مكنيم.

اين اولين مقاله ، از تيم مقاله نويس زير زمين هستش.بهتر دانستيم كه در ابتدا معرفي مختصري از اين تيم داشته باشيم.زير زمين نام گروه مقاله نويسي هست كه از جوانان با استعداد و صاحب ذوق در زمينه موسيقي تشكيل شده است.در همين ابتدا اعلام ميكنيم كه گروه زيرزمين به هيچ عنوان هدف نقد و بررسي آثار و خواننده ها و گروه ها را ندارد زيرا در اين سالها گروه هاي متعددي در اين زمينه به فعاليت پرداختند. هدف گروه زيرزمين بررسي و پرداختن به سوژه هاي متفاوت ، جذاب و حاشيه ها در دنياي موسيقي ميباشد.پس گروه زير زمين را خارج از حيطه ي نقد و بررسي بدانيد و اين گروه فقط به ارائه مقاله درباره ناگفته هاي دنياي موسيقي و حواشي آن مي پردازد و خواهشاً اين گروه را با گروه هاي نقد و بررسي مقايسه نكنيد. در اولين مقاله اي كه براي شما خوانندگان عزيز در نظر گرفته ايم ، به موضوع سبك 6و8 يا سبك شاد و ريتميك در موسيقي رپ پارسي پرداخته ايم.اميدواريم مورد توجه شما عزيزان قرار بگيرد.

توضيحاتي پيرامون پيدايش سبك 6و8 و سابقه اين سبك در كشورمون

اين روز ها يکي از محبوب ترين آهنگها ، آنهايي هستند كه داراي سبك شاد و فان و به اصطلاح امروزي داراي سبك 6و8 باشند . سال هاست که اين ريتم در بين ايرانيان رواج داشته هر چند که در موسيقي کلاسيک غربي هم در بعضي مواقع از 6و8 استفاده ميشود اما تا به اين اندازه كه در موسيقي ايراني رونق و رواج پيدا كرده وجود نداشته است . اين سبك يا بهتر بگوييم ريتم ، در هر منطقه از ايران به طورخاصي اجرا ميشود براي مثال در جنوب ايران به شكل بندري و موزيك بندري معروف هست ودر شمال هم به سبكهاي خاص خودش مثله موسيقي اطراف شهر رشت در رستم آباد يا موسيقي شاد مازندراني ناميده ميشود.پس ميشود از اين موضوع به اين نتيجه رسيد كه موسيقي 6و8 و شاد در فرهنگ ما بوده و شاخه ي مربوط به خود را دارا ميباشد و از سبك هاي ديگر جداست. ميتوانيم بگوييم ، از زماني که موسيقي سنتي در ايران وجود داشته ريتم شاد و به اصطلاح 6و8 نيز همراه آن بوده است دليل اين امر هم ريتم بسيار مناسب اين سبك براي رقص و پايکوبي هست و با وجود جشنهاي فراوان از گذشته در فرهنگ ايرانيان اين ريتم در ضمير ايرانيان قرار گرفته و نسل به نسل جز ريتم هاي مطلوب و حتي محبوب واقع شده است. اهنگسازان بزرگي همچون روح الله خالقي و ابولحسن صبا از موسيقي دانهاي سنتي نيز از اين ريتم در نوشتن نت براي سنتور ، کمانچه و ديگر سازهاي سنتي ايراني استفاده ميکردند ؛ اما پس از گذشت سال ها و طي تغيير و تحولات اجتماعي و سياسي کشور و با پايين آمدن سطح کيفي موسيقي ايراني اين ريتم هم در همين راستا از اصل خودش دور شد و به تدريج در اهنگ هايي که صرفا جهت رقص و شادي شنونده بود، استفاده گرديد ، و ديگر از موسيقي غني خبري نبود . اين نوع اهنگ ها کاملا مورد رضايت افرادي بود که از موسيقي جز تفريح و استفاده ي آن از مجالس انتظار نداشتند و اين شروع افت موسيقي ايران و استفاده ي نادرست از اين سبک و به نوعي جا افتادن اين ريتم به عنوان خالتور بود.كه در ادامه راجع به اصطلاح خالتور صحبت خواهيم كرد.

دليل مخالفت دوست داران رپ واقعي با سبك 6و8

رفته رفته با مشخص شدن ماهيت آهنگ هاي 6و8 طرفداران رپ واقعي از آنها فاصله گرفتند و ابراز تنفر کردند. چرا که به نظر آنان 6و8 اصلارپ نيست و نبايد با رپ شناخته شود و يا ادغام گردد.و حتي در اين ميان ، رپرها هم شروع به اعتراض كردند ، آنها معتقدند که رپ يک استعدادي است که افراد خاصي توانايي خواندن و نوشتن تکست ها و اجرايش را دارن اما در اين ميان افرادي پيدا شدند که بدون توجه به اصول اوليه دست به بيرون دادن ترکهايي زدن که باعث پايين آمدن سطح کيفي رپ پارسي شد. اعتراضات اين رپرها به حدي رسيد كه بصورت مستقيم خواننده را مورد خطاب خود قرار دادند و ديس تركهايي را به فرد ميدادند كه از اين ديس تركها موارد فراواني وجود دارد.عده اي هم در آهنگهاي خود بصورت غير مستقيم اشاره هايي به آنها داشتند كه مخاطب با هنر نقد خودش به خوبي ميتواند موضوع را درك كند. همه ي اين اعتراضات جهت حفظ رپ از انحرافات هست زيرا اگر روند رپ پارسي به همين صورت ادامه پيدا کند و تعداد آهنگهاي 6و8 در قالب رپ بالا برود مطمئنا شرايط رپ پارسي بدتر نيز خواهد شد . رپرهاي بزرگ با زحمت بسيار و کمبود امکانات و مخالفت هاي زياد حکومت مقابله کرده و اهنگاي خود را با کيفيت مناسب و به هر شكلي پخش ميكنند ولي خوانندگان 6و8 با گذاشتن كمترين وقت و تنها با صرف هزينه زياد به ارائه كارهاي بي محتوا ميپردازند كه اين شدت اعتراضات رپرهاي فعال و قوي را بيش از گذشته ميكند.

حرف پايانی

در اين مقاله هدف ما تخريب شخص و گروه خاصي نبوده است و همانطور هم كه مطالعه كرديد نام هيچ شخص ، تشكل و گروهي برده نشد و كلي نگري را مبناي كاره خود در اين مقاله قرار داديم تا توهيني تلقي نشود.و تمام هدف ما آگاه شدن مخاطبان رپ پارسي بود ، البته نبايد از سبك 6و8 و مخاطبناش به راحتي گذر كرد، به هر حال تعداد پر شماري طرفدار اين سبك هستند و بي شك بايستي به عقايد اين افراد احترام گذاشت ، به طور كلي همه اين صحبتها شد كه سبك 6و8 به خودي خود شايد بد نباشه ولي كسي نبايد اين سبك رو جز رپ بداند و اين دو مقوله كاملاً جدا هستند. اميدوار هستيم اين مقاله مورد استقبال شما عزيزان قرار بگيرد و توانسته باشيم شما عزيزان را با سبك 6/8 آشنا سازيم در حالي كه مطمئن هستيم نقايص بسياري داريم ، ولي زيرزمين تيم نوپايي هستش كه با ياري و كمك شما عزيزان و همچنين با انتقادات و پيشنهادات سازنده شما ميتوانيم مسير تازه اي در دنياي موسيقي و به ويژه رپ را به همه نشان بدهيم.

منتظر مقاله هاي ديگر از تيم مقاله نويس زيرزمين باشيد.

نظرات و دیدگاه های بیان شده توسط نویسندگان, خوانندگان و کاربران الزاماً نظر شخصی سایت و پرسنل سایت نمیباشد.

پیش‌فروش «زیر و بم زیرزمین» در ایران

به دلیل درخواست برخی‌ از علاقمندان، «زیر و بم زیرزمین» در ایران نیز به پیش‌فروش می‌رسد.

ابتدا لطفاً به چند نکته توجه داشته باشید

آلبوم «زیر و بم زیرزمین» چه در داخل ایران و چه در خارج از ایران به صورت فیزیکی‌ منتشر نخواهد شد و تنها نسخه‌ی دیجیتال به فروش می‌رسد. بدین صورت که کسانی که آلبوم را اینترنتی پیش‌خرید می‌کنند، روز پنجشنبه ۷ مهر ۱۳۹۰، لحظه‌ی انتشار آلبوم یک ایمیل دریافت خواهند کرد که حاوی لینک دانلود شخصی‌ فرد خریدار می‌باشد و با مراجعه به لینک می‌توان آلبوم را در فورمت دلخواه (از جمله ویو، ام‌پی‌۳ ۳۲۰ و… ) به همراه ۸ صفحه طراحی گرافیک اختصاصی آلبوم (که به صورت پیوسته در یک فایل پی‌دی‌اف قرار دارد) دانلود نمود

پس لطفاً دقت کنید در دام سودجویانی که ادعای فروش نسخه‌ی فیزیکی‌ «زیر و بم زیرزمین» را دارند نیفتید

‌

علاقمندان داخل ایران در صورت عدم امکان خرید اینترنتی می‌توانند برای پیش‌خرید به شرح زیر عمل کنند

ابتدا مبلغ ۱۱٫۷۸۰ تومان ۸٫۰۰۰ تومان به شماره کارت زیر واریز نمایید:

6393.4711.1375.7996

سپس شماره کارت واریزکننده و نام صاحب کارت را به ایمیل زیر ارسال کنید:

iransales [at] mahdyar [dot] com

ظرف ۴۸ ساعت اطلاعاتتان بررسی‌ و از طریق ایمیل با شما مکاتبه می‌گردد. پس از تأیید صحت پرداختتان، شما در لیست خریداران قرار می‌گیرید و لحظه‌ی انتشار آلبوم به ایمیل شما یک رمز ارسال می‌شود که با مراجعه به آدرس زیر و وارد کردن رمز از تمام امکانات ذکر شده برای خریداران اینترنتی بهره‌مند می‌شوید:

store.mahdyar.com/yum

اگر این فرایند در ظاهر کمی‌ پیچیده به نظر می‌رسد صرفاً به دلیل مسائل امنیتی می‌باشد

‌

همه بر این امر واقفیم که ما هر چقدر هم سعی کنیم تسهیلات حمایت و پشتیبانی‌ را فراهم کنیم متأسفانه همچنان اکثریت قریب به اتفاق مردم بویی از حق و حقوق آثار هنری نبرده‌اند و تمام تلاش خود را خواهند کرد تا با هر ترفندی شده محصولات را بدون قرانی خرج به دست آورند. به همین دلیل همان‌طور که قبلاً هم اعلام شده بود تمام آلبوم بعد از انتشار برای دانلود به صورت رایگان نیز در آدرس زیر موجود خواهد بود و همه می‌توانند آلبوم را با کیفیت خوب (ام‌پی‌۳ وی‌بی‌آر ۱۹۲) و با جلد اصل (نه همراه آرم‌های بی‌دلیل) دانلود کنند

soundcloud.com/mahdyar

‌

؛«زیر و بم زیرزمین» از لحاظ طراحی صدا دارای نکات و ظرافت‌های بسیاری می‌باشد. توصیه می‌کنم حتماً آلبوم را با بالاترین کیفیتی که برایتان مقدور است دانلود کنید و آن را با سیستم صوتی خوب یا هدفون مناسب بشنوید تا بتوانید از تمام جزئیات آن لذت ببرید

با تشکر از همکاری و حمایت شما

علی قاف از آلبوم جدیدش "زیر و بم زیرزمین" و هیپ هاپ ایران می گوید!

گزارشگر: نصیر مشکوری

علی قاف یا همان علی جی (Ali G) سابق، از رپ خوان های منحصربفرد در جریان هیپ هاپ ایران است. او بزودی بعد از ده ها تک رپآهنگ که تا به امروز از او منتشر شده، اولین آلبوم خود را نیز تحت عنوان "زیر و بم زیرزمین" به بازار موسیقی غیرمجاز هیپ هاپ ایران ارائه خواهد داد.
کنجکاو بودیم که بدانیم آلبوم "زیر و بم زیرزمین" جریانش چیست و چه آوائی و چه محتوائی دارد. از اینرو با علی قاف گفتگوی کوتاهی انجام دادیم و از او در مورد ساختار و محتوای آلبوم جویا شدیم.

نصیر مشکوری: مرسی علی عزیز که دعوت ما رو برای این گفتگو پذیرفتی. برای شروع به ما بگو که چه مدت رو این آلبوم کار کردی؟
قاف: از پاییزِ ۸۶ نوشتن اشعار و آهنگسازی رو به صورت همزمان شروع کردیم و تا آخر زمستون همون سال طول کشید و وقتی‌ وارد مرحلهٔ میکس شدیم مهدیار از ایران رفت و تا در اروپا جا بیفته لاجرم یک سالی‌ در کار وقفه افتاد. بعد از اون هم مشکلات مالی و پراکنده گی بعضی‌ از آرتیستهای مهمان در آلبوم و همچنین شرایط سیاسی و اجتماعی ایران دست به دسته هم دادن تا این آلبوم بیشتر از حدی که انتظار داشتیم طول بکشه و نهایتان ۶ ماه پیش مرحلهٔ مستر هم به اتمام رسید و آلبوم "زیر و بمِ زیرزمین" پروندش بسته شد.

ویدیوی جدیدی از علی قاف در حال اجرای زنده آهنگ " بسه تاریکی ". علی قاف که بیش از چند سالی طرفداران خود رو منتظر آلبوم خود " زیرو بم زیرزمین " گذاشته امروز در فیسبوک خود نوشت

لینکِ مستقیم واسه رفقا که التماس دعا داشتن توضیح خاصیم فک نکنم بخواد جز اینکه دم همه اونا که یه سال و نیمِ دندون رو جیگر گذاشتن و دلایل عدمِ پخشِ آلبومِ " زیر و بمِ زیرزمین " تا حالا درک کردن گرررررررررررررررررررررم

آلبوم  " زير و بم زير زمين " با آهنگ سازي و تنظيم و ميکس و مسترينگ مهديار آقاجاني خواهد بود, که نزدیک به 2 سال کـار روي اين آلبـوم انجام شده است،  لینک پیج رسمی علی قاف در فیسبوک.

Ali Quf Performing Basse Tariki (19 MB)

مطابق گفته های وی، افراد درگیر سیاست افرادی سود جو و بی مبالاتی هستند که انتفاع عمومی را به نفع شخصی فروخته...

نویسنده: منش

آلبوم "سال خون" شاهین نجفی اندک مدتی است که منتشر شده است. در این آلبوم که مانند سایر کارهای این خواننده درون مایه طنز دارد، خواننده به نقالی شرایط سیاسی و اجتماعی روز ایران پرداخته است. در این منظر وی تاکید دارد که کار او را نه به عنوان یک تحلیل سیاسی یا اجتماعی بلکه به عنوان پیامی که یک هنرمند اهل غربت از دیدگاهایش به خصوص در مورد شناخت نسل جوان بروز می دهد باید بررسی نمود

ترک اول آلبوم سال خون، با اوتوبیوگرافی شاهین نجفی شروع می شود، از اختلاف طبقاتی و انتزال ارزش های اخلاقی در شرایط نابرابر اقتصادی که خود شاهد و درگیر آن بوده می گوید و تاثیرات آن را بر روابط خانوادگی و زناشویی میشمارد. نکته در خور توجه در این آهنگ، که کلید رمز معنای این آهنگ است، در کوروس (شاه بیت) این آهنگ، "دارم چرت میگم" ابراز می شود؛ در بررسی جامعه شناختی خود، خواننده تاثیر عوامل اقتصادی را بسیار بیشتر از تاثیرات عاطفی و سجایل اخلاقی می داند و با کنایه این که حقیقتت را هزیان گونه ابراز می کند، از مخاطب خود می خواهد که خود معیار صدق گفتار وی باشد و در وجدان خود تاثیر "نداری" را بر روابط انسانی بیازماید

تم اصلی آلبوم جدید شاهین نجفی طنز است. این تم درون مایه اکثر قطعات این آلبوم را تشکیل می دهد. از ویژگی های این تِرَک ها می توان به کنایه های فراوان، استفاده از واژگان عامیانه و خرده گرفتن به خُرد و کلان اشاره نمود. آهنگ های "هک،" "پارتی سیاسی،" "دکتر" و "وای کُشتی مارو" از این جمله هستند. آهنگ "هک،" یک آهنگ هجو است که در آن شاهین نجفی در پاسخ به این انتقاد که چرا از واژگان نامناسب استفاده می کند برخواسته است. او اعتقاد دارد که با وجود اینکه شعرهایش هجو گونه و "مبتذل" است اما تفکر را در مخاطبانش برمی انگیزد. آهنگ "پارتی سیاسی،" مانند اکثر آهنگ های آلبوم سال خون مضمونی هجو دارد. در این آهنگ شاعر، به بررسی گروه های مختلف ایرانی پرداخته است. مطابق گفته های وی، افراد درگیر سیاست افرادی سود جو و بی مبالاتی هستند که انتفاع عمومی را به نفع شخصی فروخته و سپس آن را برای خود توجیه می کنند. از نکات جالب این آهنگ کنایه وی به بی بی سی و تشبیه کارکنان آن به مش قاسم سریال دایی جان ناپلئون است. همچنین او به هجو بخش بزرگی از خارج نشینان پرداخته که از صحبت های سیاسی بیزار هستند و تنها به تفریح و فعالیت های جنسی می پردازند. آهنگ "دکتر،" مضمونی جالب و طنز گونه دارد. در این آهنگ شاهین نجفی به "بیماری عشق" در میان قشر های مختلف اجتماعی می پردازد. بیماری ای که به علت شرایط پیچیده و بحران های سیاسی و اجتماعی در دادگاه ها، بیمارستان ها و تیمارستان ها پنهان شده و کسی از آن صحبت نمی کند یا راه حل یا دارویی دائمی برای آن نمی شناسد. در آهنگ وای کُشتی مارو شاهین نجفی به نقد بخشی از نسل جوانی که به استریو تایپ "شمال شهری" در قشر جوان جامعه ایران معروف هستند بر آمده است. وی با انتفاد از این طیف و شخصیت و عادات آنها، به موسیقی لحو و لهب هم کنایه می زند

برخلاف تم طنز، که درون مایه غالب این آلبوم است، سایر آهنگ ها جان مایه ای محزون و دلسرد کننده دارد. جان مایه ای که گاه با ادبیات فلسفی مخلوط شده، با توجه به تجربه های شاعر دیدگاهی پوچ گرایانه به زندگی را برمی تاباند. از نمونه های بارز این دیدگاه می توان به آهنگ "مستراح" اشاره نمود. آهنگ "مستراح،" ساختار متفاوتی نسبت به سایر آهنگ های این آلبوم دارد. در این آهنگ که با ملودی متفاوتی کار شده است، شاعر با دیدی پوچ گرایانه فلسفه زندگی را مورد کنکاش قرار می دهد. از درد های بی مرهم نهفته در بستر جامعه می نالد که ظاهرا راه حلی هم ندارند. آهنگ "جان فدا" در مورد نسل هم دوره شاهین نجفی و ارتباط او با مخاطبانش با وجود فرسنگ ها فاصله خوانده شده. وی در این آهنگ بار دیگر بر دلسوزی و بی تفاوت نبودن خود نسبت به سرنوشت جوانان ایرانی صحه می گذارد

در آهنگ همجنس، شاهین نجفی از اندوه سرنوشت خویش می گوید، و از شهرتی که خلوت او را شکسته است می نالد. امیر عظیمی که در دو آهنگ از این آلبوم وظیفه خواندن ملودی های پاپ او را بر عهده دارد با مهارت از انجام این وظیفه بر آمده است. در آهنگ "هم قسم" او بار دیگر روایت فقر را برعهده گرفته است. شاهین نجفی که خود زاده شهرستان است صحنه های فقر را به یاد دارد و در این آهنگ خود را روایت گر و محق بر روایت آن صحنه ها می داند. "سال خون" برای شاهین نجفی سال بدی بود. سالی که هر آنچه بود و گذشت او از آن احساس رد شدن نمی کند. سالی که خشونت آن در یادش ماند و او را به سیاسی نوشتن واداشت. او که خود را نه سیاست مدار و بل شاعر می داند از منظر مقایسه اخبار سیاسی به این سال نگاه می کند.

Download Sale Khoon (The Year Of Blood) Here on FHH

Source: Zirzamin

Zedbazi formed in a high school in north Tehran, Iran.

YasFans (Yas Fans Forum) Had an Interview with Ghesseye Zirzamin's Director "Morteza Doroodian"