FarsiHipHop.com

رپ فارس در سالی که گذشت، مهاجرت رپرها، جبهۀ داخلی و خارجی میان آنها در گفتگوئی با سهند کوآزی

یکی از مواردی که در جنبش پر رنگ و پُر تلاتم هیپ هاپ ایران به آن کمتر توجه می شود راه اندازی رسانه های زیرزمینی ست که هدفی جز فرهنگسازی، نقدپردازی، بررسی و معرفی ندارند. بویژه در دورانی که رسانه های رسمی داخلی بر ضد خرده فرهنگ های جوان معاصر سم پاشی می کنند و رسانه های بین المللی خارجی هم بر امواج سوار می شوند تا مخاطب جوان را جلب کنند. البته هر دو جریان رسانه ای اهداف مشخصی را پیگیری می کنند که همگان از آن آگاهی دارند.

از این رو رسانه ها بویژه رادیوها یا پادکست های اینترنتی غیروابسته و خودجوش که از درون خود جریان ها و جنبش ها ذائیده می شوند، چه در کیفیت بالا و چه در سطحی حتی غیرحرفه ای می توانند بر روند تکاملی جریان های خرده فرهنگی تاثیر بسزائی داشته باشند. در تاریخ جنبش هیپ هاپ و در کل موسیقی زیرزمینی و آلترناتیو ایران نمونه های انگشت شماری از این پادکست های رادیوئی وجود داشته که از پیشگامان آن می توان "رادیو آلترناتیو ایران" و "رادیو دیوار" را یادآور شد و پادکست "تریبون"، رادیو جَز نایت و رادیو گپ گپ هم از این دسته رسانه های غیروابسته و مطرح هستند.

به همین خاطر و برای ایجاد یک رابطۀ فرهنگی و آگاهی دهنده تصمیم گرفتم با سهند کوآزی که با یکدندگی هرچه تمام به تهیه برنامه های رادیوئی خود در این چند سال اخیر ادامه داده گفتگوئی داشته باشم و با او از "گپ گپ" و شرایط روز هیپ هاپ ایران بپرسم. امیدوارم این گفتگو در زمانه ای که زمین و زمان می خواهند ما از هم دور شویم و پشت بهم داشته باشیم باعث نزدیکی و همبستگی ما شود.

نصیر مشکوری: سهند کوآزی عزیز! ممنونم از اینکه دعوت من رو برای یک گفتگو پیرامون رادیو گپ گپ، شرایط هیپ هاپ ایران، هیپ هاپ در سالی که گذشت و رپلرزه پذیرفتی.

رادیو گپ گپ تا حالا در 14 قسمت منتشر شده. تا اونجا هم که تونستم سعی کردم کم و بیش برنامه ها رو دونبال کنم. در این مدت خودت چه بازتابی از این فعالیت فرهنگیت دیدی و شنیدی؟

سهند کوآزی: اول از همه بسیار سپاسگزارم که این وقت رو در اختیار من گذاشتید که با هم یک گپ خودمانی بزنیم. نصیرجان خوشحالم شما هم به گپ گپ گوش می کنید. این خودش کلی دلگرمیه. در این مدت میشه گفت بازتاب مثبت و خوبی داشته، یعنی از همون قسمت اول فیدبک های خوبی رو گرفتم و همینطور با گذشت هر قسمت این روند رو به پیشرفت بوده. این برنامه یکجوری هم روند تکامل فردی خود من هم هست.

نصیر مشکوری: منظورت از اینکه می گی روند تکامل فردی خودت هم بوده چی هست؟

سهند کوآزی: هرروز من دارم یک مطلب جدیدتری یاد میگیرم، از افراد و اتفاقات و گفتگوهای مختلف و هر روز باید دانش خودم رو نسبت به روز قبل افزایش بدم و وقتی این یک عادت میشه، باعث خود آگاهی شخصی میشه و اونجاست که من تغییری که دوست دارم در جامعه ام رو ببینم از خودم شروع میکنم. گپ گپ در من خیلی از اخلاق ها رو به قول معروف پرورش داد که میشه از اونها داوری درست و بهتر رو نام برد، قضاوت نکردن اشخاص قبل از شناخت بهتر از آنها، تامل در صحبت ها و اینکه چطور میشه به حرف های کسی گوش کرد و خود رو در کفش های اون شخص گذاشت و از دید اون به دونیا نگاه کرد، گذشت و... و خیلی چیزهای دیگر که مجموع همه اینها من رو تبدیل به یک انسان بهتری میتونه بکونه و آرامش بهم میده و آرامش در تمام زمان ها میتونه قدرت درک و تصمیم گیری رو بالابره واینکه چقدر زندگی زیباتر و بهتر از اون چیزی هست که ما میبینیم.

نصیر مشکوری: خبر دارم که تهیه این برنامه در ایران اصلاً راحت نیست و بی خطر هم نبوده. استودیوتون پلمب شده بود و مشکلات قضایی هم در ایران برات پیش اومده!! با تمام این دردِسرها، چه چیزی باعث می شه تو به راحت ادامه بدی؟

سهند کوآزی: باید در جواب این سوال بگم که اصلاً لغت "راحت" در حیطه فعالیت های ما یا اشخاصی که همانند ما فعالیت دارند دیگر وجود نداره. ولی خُب همین هست که هست و اینکه آیا ما میتونیم شرایط رو بهتر کنیم یا نه بستگی به خودمون داره. شاید بتونم بگم من کمی خوش شانس بودم و یا بقوله رفقا؛ خدا بدجور هوامو داره. چیزی که باعث میشه من ادامه بدم اینه که تصمیم رو گرفتم و قولی بوده که به خودم و دوستانی که این برنامه رو گوش میکنند دادم. میگن مرده و حرفش، نه!؟

ما هم گفتیم تا ته داستان هستیم. پس نمیشه صحنه رو خالی کرد و همیشه سپاسگزار بودم که رفقایی که در ضبط برنامه کمک کردند و میکنند و همینطور دوستانی که گوش به گپ گپ میدند، پشتم رو خالی نکردند. حتی یک مدتی بود که من خودم دو دل بودم به روند مفید بودن این برنامه، یا بعضی وقت ها حرف هایی که باید بزنم، یا مدتی که مشکلاتی برای بچه های رپ لرزه و خودم در تهران پیش آمده بود.

ولی ایمان دارم به هر حرفی که میزنم و اینکه حرف اگر خلوص نیت داشته باشه و چیزی جز حقیقت نباشه مخاطبش رو پیدا میکنه.

نصیر مشکوری: بنظر من با گفتگویی که با یاشار در قسمت13 داشتی و گفتگوت با نوید در قسمت14 رادیو گپ گپ وارد مرحله ای تازه شده.

برنامه های گپ گپ بیشتر از اونکه فرمی حرفه ای و خشک و خیلی جدی داشته باشه بیشتر خودمونی، نزدیک به زندگی روزمره و تا اونجا که تونسته یا بهتره بگم تو تونستی در چهارچوب موضوعات هیپ هاپ قدم گذاشتی و با زبان امروزی نسل جوان ایران برنامه هائی رو تهیه کردی که حرف دل جوانان های طرفدار هیپ هاپ بوده. با توجه به مشکلات اینترنتی، منظورم سرعت پائین اینترنت و زیرزمینی بودن رادیو، چطور می خواهی به تهیه و تولید این برنامه ادامه بدی؟

سهند کوآزی: بله؛ ابتدا در تایید حرف شما باید بگم که گپ گپ از قسمت های اخیر وارد مرحله جدید شده و شاید طرز نگرش من به شرایط کنونی موجود در هیپ هاپ ایران هم وارد مرحله جدیدی شده باشه و من دوست دارم این تغییر رو و هر تغییری که برای هیپ هاپ ایران و این برنامه مفید واقع بشه رو ادامه بدم و تکمیلش کنم... دیگه باید رفت جلو و دید چه میشود... ولی بد نمیشه. در جواب مشکلات اینترنتی و بقیه مشکلات اگر زیاد توضیخ بدم دیگه فوت کوزه گری رو لو دادم دیگه... لــول... ولی خارج از شوخی بعضی وقت ها خودم رو پشت کامپیوتر پیدا میکنم که شاید سه الی چهار ساعت نشستم، حتی یادم رفته چاییم رو بخورم و راندمان مفید کاری که انجام شده در این مدت زمان برابری میکنه با ده دقیقه یا یک ربع ساعت در آمریکا. بعضی از اپیزودهای گپ گپ یه شب تا ظهر روز فردا طول کشیده تا آپ بشه روی نت ولی خب بالاخره که آپ میشه و ما هم همینطوری ادامه میدیم. من دیدم رو به این مسائل به صورت کلی عوض کردم. یعنی وقتی هم داشتم به ایران برمیگشتم، سه سال پیش، سعی کردم شناخت درستی از محیط اطرافم داشته باشم و آگاه باشم به محدودیت هایی که در ایران باهاش قرار بود روبرو بشم. آدم اگر شناخت درستی پیدا کنه از شرایط موجود اطرافش میتونه تعریف بهتری پیدا کنه برای مشکلات و با تعریف درست و منطقی میشه به راه حل های بهتر و کارآمد تر رسید. محدودیت ها همه جا موجوده، فقط اشکال مختلفی به خودش میگیره در مکان های مختلف... به صورت خیلی کلی بگم که رابطه من و هیپ هاپ مثل قسم قبل از ازدواج فرنگی ها میمونه، در روزهای خوب و بد در شادی و غم، در ثروت، یا در فقر، در بیماری و در سلامت و فلان و بیسار ...تا مرگ ما رو از هم جدا کنه و خدا کنه هیچ وقت حرف طلاق بینمون پیش نیاد.

نصیر مشکوری: خیلی خوب گفتی. پس پرچم تا آخرش بالاست!

حالا سوال بعدی؛ فکر می کنم تو هم با من هم عقیده باشی که سال گذشته درخشانترین سال برای جنبش هیپ هاپ ایران بوده. همزمان که این سال درخشان بوده، سالی سخت و پُر از مشکلات برای هنرمندان هیپ هاپ ایران هم بوده. عده ای از این هنرمندان به خارج از ایران مهاجرت کردند و عده ای ماندند. بهرام، سروش، شایان، مهدیار آقاجانی، غوغا، سالومه، احسان آتور و خیلی های دیگه از ایران زدند بیرون و با جدیت مشغول کارهائی با استاندارد بالا، بدون خودسانسوری هستند و عده ای دیگه مثل پیشرو، قاف، مضراب، علی سورنا، نوید و خیلی های دیگه موندن و واقعاً کارهای سنگین و خوبی هم ارائه دادن. تا حدی که بنظر من هیپ هاپ ایران در این سال یعنی سال1390 خورشیدی متولد شد. تشکل رپلرزه هم در این راه کم نگذاشته و کماکان فعاله و کارهای تازه ای هر چند وقت یکبار ارائه می ده.

بنظر تو چه عناصری باعث این تحول در هیپ هاپ ایران شده؟

سهند کوآزی: بله میشه گفت سال خیلی خوبی رو داشتیم و همانطور که پیش بینی میکردیم و در اولین برنامه گپ گپ در اول سال گفتم: امسال (1390)، سال "یک هزار و سیصد و پیشرفت رپ فارس" خواهد بود. با مومنتوم ایجاد شده در سال 1389، آرایش جدید خواننده های رپ که شما بالا بهش اشاره کردی بعنوان مهاجرت، اتفاقات چند ساله اخیر از نظر سیاسی و اجتماعی در داخل و خارج کشور، وارد شدن رده سنی نسل اول هیپ هاپ به نیمه دوم از دهه دوم زندگیشون و درک بهتر از شرایط اجتماعی این افراد و حضور پررنگ تر، حرفه ای تر رسانه ها مرتبط به هیپ هاپ فارسی و آشنایی بهتــر نسل جدید هیپ هاپ به عناصر هیپ هاپ نسبت به سال های قبل، باید بگم این ها از مهمترین عناصری بود که به این روند شکل داد، به صورت کلی و شاید بتونم به جرات بگم درک بهتر و نگاه جدیدتر مسئولین و کارشناسان از هیپ هاپ در داخل ایران و این روند که حالا براشون اجتناپ ناپذیر شده، تاثیر بسزایی هم داشت. البته اگر بخواهیم در جزییات بریم هر کدوم از موارد بالا به شاخه های مختلفی در خواهند آمد و قابل بحث در خود جزییاتش میشوند.

در مورد مشکلات که شما اشاره کردی باید بگم که دیدگاه ها از نظر تعریف مشکلات متفاوت هستش. بنظر من، ما امسال نسبت به سال های قبل از نظر موزیک و فضای پیرامون اون مشکلات کمتری داشتیم ولی مشکلات جدیدی در جامعه ایجاد شده، مخصوصاً مشکلات مالی که باز این خودش جای بحث داره که آیا مشکلات ما کم شده یا مشکلات جدید و مشکلاتی که نیازهای اصلی فردی رو تحت تاثیر میدهند باعث میشه اون مشکلات کم رنگ تر بشن!!!! ولی با وجود تمامی مشکلات به اشکال گوناگون باید گفت بچه های ما در تمامی نقاط و موقعیت ها و در تمامی عناصر موجود در هیپ هاپ عملکرد خوبی رو داشتند و جای گفتن یک خسته نباشید کلی هستش به تک تک شون و همه تشکل ها و گروها چه در داخل و چه در خارج از سرزمین مادری.

در سوالت لغت خودسانسوری رو شنیدم، و باید بگم، آخ که چقدر من خودم با این لغت کلنجار میرم. به نظر من خودسانسوری یک عمل فردی هست که شخص نسبت به محیط اطرافش پیدا میکنه و خواسته و یا ناخواسته (ضمیر ناخوادآگاه) دست به خودسانسوری میزنه تا به موقعیت های فردی و اجتماعی برسه یا اون ها رو به سطح خواسته های جامعه برسونه. همون مثال همرنگ جماعت شو...

در جامعه ای و یا محیطی خودسانسوری معنی میده که سانسور باشه و در جایی که سانسور معنی نداره، اتومات خودسانسوری هم بی معنی میشه. البته این نیز باز برمیگرده به خانواده، جامعه و محیطی که شخص در اون داره زندگی میکنه... سانسور در آمریکا یک معنی داره و در ایران معنی دیگر، در زمینه های مختلف. البته باید بگم که یکی از معضلات هیپ هاپ ما هم قرار گرفتن اکثریت خواننده های هیپ هاپ و رپ ما در ایران، خاورمیانه، اروپا و آمریکای شمالی هستش که هر یک فرهنگ و ارزش های مخصوص به خود در جامعه های خودش رو داره و فرهنگ و ارزش های تعریف شده در هیپ هاپ مختص به فرهنگ و جامعه خودش رو و ترکیب این ها با فرهنگ ایرانی باعث ایجاد یکسری ارزش ها و ضد ارزش های متغییر میشه.

این هم بگم که ما خود رو باید خوش شانس بدونیم چون این امکان برامون هست که هیپ هاپ در کشورهای دیگه بخصوص آمریکا رو مطالعه کنیم و از اون ها بخاطر تاریخ غنی تر در هیپ هاپ الگوبرداری مناسب کنیم تا به استاندارد مورد نظر در همه عناصر هیپ هاپ زودتر و بهتر برسیم و بقول معروف خدایی ناکرده لقمه رو دور گردن بیخود و بی جهت نچرخونیــــم.

نصیر مشکوری: مرسی از جواب جامع و روشنت. گاهی احساس می شه که مهاجرت بخشی از هنرمندان هیپ هاپ ایران به خارج، باعث رنجیدگی اوندسته که در ایران باقی موندن شده. احساس می شه که داره یک دودستگی بوجود میاد. درسته؟ فکر می کنی دلیلش چی می تونه باشه؟

سهند کوآزی: نمی دونم بگم متاسفانه یا بگم خوشبختانه این مهاجرت ها به صورت خیلی محسوسی در سال های اخیر اتفاق افتاده و داره میوفته که میشه گفت یکسری ضد ارزش ها برای اشخاصی که مهاجرت کردند حال ارزش شده و یکسری ارزش ها برای کسانی که داخل ایران موندن حال ضد ارزش شده و این بحث اونوری ها (ساکنین خارج ) و اینوری ها (ساکنین ایران) خیلی داغ شده و این رو حالا باید دو طرف بازی، برای خودشون و دیگران توجیح کنند و آیا توجیح همراه با صداقت و درک کامل خواهد بود یا نه دیگر بستگی به خود طرف داره ... وقتی من ایران اومدم خیلی ها به من طوری نگاه میکردند که "تو اونوری هستی" و حتی وقتی میخواستند من رو تخریب کنند به من لیبل "اونوری" بودن میزدند تا از اعتبار من کم بشه، بعنوان اینکه من آگاهی کامل از اجتماع یا فلان و فلان ندارم. در صورتی که هیچوقت اجازه ندادند من حرفم رو بزنم و من اینرو نیز در محافل و فرم ها زیاد دیدم درباره خوانندگان و فعالین هیپ هاپ در خارج از کشور، ولی خب حالا من بعد از چند سال هنوز ایرانم و خیلی ها از ایران با اولین فرصت موجود خارج شده اند. این رو گفتم که بگم؛ من بعنوان کسی که هم آشنایی با اونوری ها داره و اینوری ها، این موضوع رو خیلی حس کردم و باهاش هم دست و پنجه نرم کردم و بارها و بارها از زوایه های مختلف بررسی کردم و خودش هم بحثی هست که یکم سخته توضیحش برای من ولی صحبت اصلی اینجاست که چه مزیت هایی داره این مهاجرت ها؟!!

این مهاجرت ها خیلی میتونه مفید باشه تا اشخاصی که از ایران خارج میشند بتونند زندگی جدیدی رو حس کنند و وارد جوامع مختلفی بشوند و شاید از همه مهمتر با هیپ هاپ به صورت بهتری آشنا بشند و درک کامل تری رو پیدا کنند از عناصری که شاید تا دیروز براشون سوسول بازی محسوب میشده (این ها رو من با گوش خودم شنیدم و بعضی وقت ها خطاب به خود من بوده)... خودسانسوری و آزادی بیان را تجربه کنند... احترام به حقوق دیگران و احترام گذاشتن به سلایق افراد رو تجربه کنند... همزیستی انسان های مختلف رو تجربه کنند و از همه مهمتر شاید طعم غربت رو بچشند. الان یاد اون آهنگ سیاوش قمیشی افتادم به نام "پرنده مهاجر" که میگه: ای پرنده مهاجر... سفرت سلامت اما... به کجا میری عزیزم، قفسه تموم دنیا.. لول... نصیر عزیز، انگار این سوالت درست انگشت گذاشت روی دردم بیشتر از همه...

ولی میدونم، داره شکاف زیاد میشه بین بچه های داخل ایران و خارج از ایران ولی خوب همین هاست که هیپ هاپ رو تشکیل میده و مثل دو طرف جنگ میمونه که آماده شدن با هم وارد جنگ بشن و اگر به این حرف های که من زدم توجه کنید، میبینید که آرایش های تیمی و جبهه های فردی افراد نیز تغییر کرده و داره یکسری جاگیری ها و جابه جایی های جدیدی شکل میگره و باید دید تیر اول رو کی شلیک میکنه و این که کی برای هیپ هاپ و طرف حق میجنگه و کی برای منافع شخصی و جابجایی ارزش ها برای توجیح اعمال خودش و گروهش میجنگه، و این رو من حس کردم و در لحن صحبت ها و آهنگ ها میبنیم. امیدوارم که همه درشفافیت کامل و صادقت راه رو ادامه بدهند و شنونده ها هم با حضور پررنگ تر و تحلیل های بجا مثل همیشه قدرت تشخیص بالا داشته باشند و این رو از یاد نبریم که همه ایرانی هستیم و ایران کشور ماست و محبت و صداقت و عشق به همنوع باید محوریت ما باشه ولی باز هیپ هاپ قوانین خودش رو داره و این نوع عملکرد ها میتونه سازنده باشه و بعضی وقت ها شفاف سازی بکنه و ما به صورت جدی نیازمند اون هستیم.

نصیر مشکوری: درسته، این تحولات اجتماعی مانند مهاجرت رپ خوان ها و دیگر هنرمندان در این جنبش می تونه باعث چالش هائی بشه که نه تنها تاریخ سازه بلکه تائین کننده و تاثیر گذار هم خواهد بود. باید بود و دید چه چیزی از این شرایط ذائیده خواهد شد.

در هر حال، می دونم شدیداً گرفتاری و وقت زیادی نداری، این گفتگو هم تا همین جا به اندازۀ کافی طولانی شده. اما در آخر برامون کمی از برنامه های رپ لرزه بگو. چه اهدافی برای سال آینده دارید؟

سهند کوآزی: امسال ششمین سال رسمی آغاز فعالیت رپ لرزه هستش و در طول این سال ها تجریباتی که من و همه رپ لرزه بدست آوردیم رودوست دارم به یک مرحله جدیدی برسونیم. اهداف رپ لرزه همونطور که میدونید خیلی کلی بوده در سال های اخیر، چون من مخصوصاً با اومدن به ایران متوجه خیلی از مشکلات شدم که قبلاً به چشم نیمود و با آشنایی با این مشکلات سعی کردیم برنامه هایی پیدا کنیم تا بستر بهتری در هیپ هاپ ایران ایجاد بشه برای همه. یکی از هدف های رپ لرزه ارتقا دادن امکانات سایت farsihiphop.com هست و همینطور انشالله تولید دوباره لباس هاس 021Clothing در سال جدید. رپ لرزه خواهان حضور بیشتر فعالین هیپ هاپ در شهرها و شهرستانهای ایران هستش و ما داریم روی این همبستگی هر چه بیشتر کار میکنیم. دی جی ماوی به امید خدا ریمیکس های بیشتری قرار هست تولید کنه در سال آینده مخصوصاً از تشکل های مختلف. رپ لرزه میخواد امسال روی تولید آلبوم های متعددی وقت بگذاره و همینطور من خودم از تمام خوانندگان در گروهای مختلف میخوام سال جدید رو به تولید آلبوم اختصاص بدهند چون میتونیه به حرفه ای شدن هیپ هاپ فارسی بسیار کمک کنه و و و خیلی برنامه های دیگـــــــر که باید انجام بدیم و میخوام وقتی انجام شد سوپرایز باشه. البته همه این موارد بالا نیازمند امکانات مالی هست ولی خوب بدون پول هم میشه انجام داد همینطوری که تا حالا انجام دادیم ...راه سخت همیشه راه بچه های ما بوده. هَپی فِیس (-:

نصیر مشکوری: من هم معتقدم به اینکه بهتره به تهیه مجموعه ها و آلبوم ها پرداخت تا تک آهنگ هائی تکه تکه که در سیلاب هزاران تک آهنگ دیگه گم می شه. آلبوم تاثیر بیشتری می گذاره. پس ما منتظر سورپرایزهای رپ لرزه هستیم...

سهند عزیز سپاسگزارم از اینکه با این همه مشغله و وقت کم با ما بودی و با جواب هات شرایط روز هیپ هاپ ایران رو از دیدۀ خودت برامون شرح دادی.

سهند کوآزی: مرسی از شما که من رو دعوت به این گفتگو کردی و همیشه یار و یاور بچه های هیپ هاپ و موزیک زیرزمینی ایران بودی. یک چیزی من اینجا اضافه کنم که خود شما "نصیر" عزیز همیشه یکی از الگوهای من بودی و من از شما، فعالیت های شما و مقاله های شما خیلی چیزها یاد گرفتم و جا داره این جا از شما تشکر کنم و امیدوارم شما و سایت خوب بشکن رو در سال جدید فعال تر از همیشه ببینیم و در آخر میخوام پیشاپیش سال جدید رو تبریک بگم به همه هموطنان عزیزم و نوروز خوبی رو برای همه در کنار عزیزانشون آرزو میکنم. پیروز باشید و با سپاس.

نصیر مشکوری: مرسی سهند عزیز!

صفحه فیس بووک رسمی نصیر مشکوری
صفحه فیس بووک رسمی سهند کوآزی

تک‌آهنگ جدید هیچکس به نام " بجنگ مثل "  با آهنگ سازی مهدیار آقاجانی پنجشنبه هفته آینده ۱۳۹۰/۱۰/۱۵ ( 5 ژانویه ) برای دانلود منتشر خواهد شد. همچنین خبری پیرامون در دست ساخت بودن موزیک ویدیو یی برای این آهنگ به کارگردانی فِرِد به ما رسیده است. تریپ ما 2 نیز قرار بود این هفته  منتشر شود ولی زمان پخش این آهنگ به دلایل نامعلومی به آینده موکول شده است.

Update (Jan-05-2012) :

میتوانید این آهنگ رو دانلود کنید. بجنگ مثل

هیپ هاپ صدای فرد شهرنشین در امید ایجاد تغییر است؛ گفتگوئی خواندنی با سالومه!

تمام تلاش من این است که بنوعی گفتگوهای آموزشی و تحلیلی تهیه کنم تا نسل تازه وارد و کنجکاو موسیقی هیپ هاپ ایران و حتی بعضی از قدیمی ها هم با ریشه ها و عواملی که باعث خیزش این جنبش رنگارنگ در ایران شده آشنا شوند و راه خود را آگاهانه تر و هدفمندتر پیش بگیرند. از این رو در کنار معرفی هنرمندان جدید هیپ هاپ ایران سعی دارم تا آنجا که امکان دارد هر چندوقت یکبار با یکی از پیشگامان این جنبش در ایران گفتگو کنم تا با تاریخ و گذشته این موسیقی در ایران بیشتر آشنا شویم.اولین گفتگوی ما در همین راستا با "دیو" (متن گفتگو با دیو) بود که چند ماه پیش در سایت بشکن منتشر شد. اینبار از "سالومه" اولین و جدی ترین زن رپ خوان در هیپ هاپ خاص پسند ایران دعوت کردم که با روحیات، ذهنیت و موسیقی او بیشتر آشنا شویم. او که هم اکنون در یکی از دانشگاه های هنرهای تجسمی در ژاپن مشغول تحصیل است طبق خبری که از طرف خود او اخیراً منتشر شد در حال تهیه و تنظیم یک آلبوم کامل نیز هست که بزودی به بازار هیپ هاپ خاص پسند ایران ارائه خواهد شد.

فارس نیوز خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران وابسته به سپاه بتازگی مقاله ای با لحنی بسیار تند را منتشر کرده است و به بررسی  موسیقی رپ زیرزمینی و عوامل گسترش آن در ایران پرداخته  که این صفحه میتوانید بخوانید.

گردانندگان و عوامل گسترش رپ زيرزميني

در شماره قبل، دو تن از عوامل اصلي گرداننده موسيقي رپ زيرزميني شناسانده و فعاليت هاي ضد فرهنگي شان بررسي شد. در اين شماره كه آخرين بخش از اين سلسله مقالات است به ديگر گردانندگان اصلي اين جريان و همچنين به عوامل گسترش آن پرداخته خواهد شد.

نسل جدید هیپ هاپ زیرزمینی ایران؛ گفتگوئی با بنیامین

گاهی رسانه ها از جمله ما که غیروابسته و مستقل هم هستیم و بطور افتخاری در جهت معرفی موسیقی نوین ایران فعالیت می کنیم از یک سری تحولات عقب می افتیم و پاک فراموش می کینم که این فرهنگ جوانان ما از ما هم جلو زده و ما هنوز اندر خم کوچۀ اولیم و گیر دادیم به همان اولی ها در جریان موسیقی هیپ هاپ که امروز در آن "بالاها" نشستند و یادشان رفته ما در آن روزها که کسی تحویلشان نمی گرفت، بلندگوی آنها بودیم. بعضی رسانه های حرفه ای و بین المللی هم که هر چه مخاطب بخواهد برایشان یکدفعه مهم و جذاب می شود، امروز شده اند بلندگوهای جدید این هنرمندان!

تنها راه بیرون آمدن رسانه ها از یک چنین بنبستی، درک امروز و کشف صداهای تازه است. صداهائی که معمولاً نادیده گرفته می شوند و زیر سایه پیشگامان و "تازه مشهورها" گم می شنود. البته نه صداهای تکراری و تقلیدی بلکه آندسته که حرفی دارند و حرفشان را در قالبی خاص و تازه ای می زنند. در گذشته با جوان رپ خوانی بنام "مسموم" گفتگوئی کرده بودم (متن گفتگو). اما اینبار رپ خوان دیگری را در نظر داشتم.

نام او بنیامین است. یکی از رپ خوانان جوان و نسل جدید هیپ هاپ ایران که هم در رپ نویسی و هم در رپ خوانی تکنیکی خاص دارد. او نگاهی ویژه به مفاهیم و فرهنگ هیپ هاپ دارد که مورد توجه است. رپ خوانی که احساس می شود مثل آب جاریست و هر لحظه شکل تازه می گیرد و ذلال تر می شود.

در زیر گفتگوی من را با بنیامین می خوانید.

آخرین نیوز در خبری به تازگی بیان کرد، یکی از خواننده‌های رپ کشور با ساخت قطعه‌ای به نام «شلمچه تا ابد» سعی داشت به نوعی وارد عرصه مجاز موسیقی داخلی شود که با رد صلاحیت مسئولان موسیقی ارشاد مواجه شد.

پس از انتشار اولين مقاله تيم زيرزمين كه به موضوع آهنگهاي شاد در رپ پارسي پرداخته بود ، اينبار اين تيم ، به سراغ يكي ديگر از مباحث جنجالي در رپ پارسي رفته است و نگاهي به موضوع هميشه جذاب و جالب ديس در اين سبك دارد. در مقاله ي جديدمان سعي كرده ايم تا نواقص مقاله قبل را كه شما عزيزان مخاطب به ما گوش زد كرده بوديد كاهش دهيم و در ارائه هر چه بهتر و دقيق تر مقاله جديدمان كوشا باشيم.

1 - پيدايش آهنگ هاي ديس در رپ پارسي

تولد رپ پارسي را بايستي با اهنگهايي با مضمون ديس و كل كل و متعاقب آن ، آهنگهاي ديس بك در جواب آن ترك ها دانست ،‌ از همان ابتدا كه رپ در ايران شروع به كار كرد و از گوشه و كنار رپرهايي ، در اين عرصه به ارائه كار پرداختند،شاهد ارائه آهنگ هايي با مضمون ديس و يا كل كل و يا شاخ بازي از سوي آنها بوديم.

اين ترک ها معمولا با توهين و تحقير رپرهاي بزرگ همراه بود و انگيزه از ارائه اين نوع تركها نوعي شهرت يا بي ارزش جلوه دادن زحمات فرد يا گروه مورد خطاب بود . معمولا ارائه اين نوع تركها از رپرهاي گمنام شروع ميشد که رپرها و گروه هاي بزرگ را خطاب قرار ميدادند ، که آنها هم با توجه به شرايط ، تصميم به خواندن يا نخواندن ترک پاسخ (ديس بک) ميگرفتند . بعضي مواقع اين درگيريها و ديس تركها دنباله دار ميشد به طوري که تا 5-6 ترک ادامه پيدا ميکرد و در اخر ، يا توسط يك واسطه کدورت ها کنار گذاشته ميشد و يا يکي از دو طرف از ارائه دادن ترك بعدي خودداري ميکرد.

2 - علت روي آوردن رپرها به آهنگ هاي ديس

ميتوان گفت يكي از علل اصلي روي آوردن رپرها به ارائه ديس ترك ، رسيدن به شهرت است . مسلماً وقتي رپري ترکي حتي با کيفيت پايين پر مي كند و يك رپر و يا گروه بزرگ را مورد انتقاد خود قرار ميدهد؛به نوعي سعي در اين دارد كه به سبب نام آن گروه و يا رپر ، نظر مخاطبين را به آهنگ خود جلب كند و براي يكبار هم كه شده كار خود را به گوش طيف وسيعي از مخاطبين برساند . و به اين گونه ، صداي يک رپر کاملا گمنام براي اولين بار توسط حجم وسيعي از مخاطبين شنيده ميشود و به تدريج اسمش سر زبانها ميافتد و چون اين نوع ترکها جنجال برانگيز هم هستند ، از هر نظر ميتوانند رپر را وارد جرياني بکنند که خيلي زودتر از زمان عادي او را به شهرت ميرساند .

بعضي مواقع هم ممکن است ارائه ديس ترک ها از طرف رپر بزرگي شروع بشود و مشکلاتي که با يک فرد يا عده اي از رپرها دارد را از طريق تكست خود بيان کند ، که اين امر ، هم تواناييهاي او را در اين زمينه و هم نارضايتي وي را به مخاطب مورد نظرش نشان ميدهد . در اين ترکها رپر از تمام توانايي هاي خودش استفاده ميکنه تا يک ترک حرفه اي بيرون بدهد و از هر جهت طرف مقابل را مورد هجوم عقايد خويش قرار دهد .پس ميتوان تفاوت ديس ترك ارائه شده توسط يك رپر بزرگ با يك رپر تازه كار را در كيفيت ارائه شده توسط آنها دانست.

اما يكي ديگر از علل روي آردن رپرها به ارائه ديس ترك ،سن پايين رپرهايي است كه دست به اين كار ميزنند؛ با توجه به اين كه رپ پارسي تقريبا توسط افراد بين 16 تا 20 سال آغاز شد پس تا حدودي مضمون آهنگهايي كه در آن دوره منتشر مي شد بايد موضوعي در همان سطح فكري مي بود كه تقريبا همين گونه هم بود ، يعني محوريت موضوعي روي ارائه كارهاي گنگ ، شاخ بازي و ديس ترك ميچرخيد كه ميتوان باز هم ريشه آن را در رسيدن به شهرت دانست.

يكي ديگر از علل روي آردن رپرها به ارائه ديس ترك ، اختلاف نظر در كار و يا مسائل كاري ديگر دانست،براي مثال رپري تشكلي رو به وجود آورده و اعلام به عضو گيري مي كند و رپر تازه كاري براي عضويت در اين تشكل اقدام ميكند،اما از طرف صاحب تشكل طرد ميشود و مورد قبول واقع نميشود و اين امر سبب ميشود كه رپر طرد شده ، ارائه ديس ترك به صاحب تشكل را جزء اولويتهاي خود قرار دهد.كه اين علت ، اين روزها بارها مشاهده شده است.

اما علت بعدي كه تقريباً نوپا هم هست ارائه ديس ترك به خوانندگان به اصطلاح رپري بود كه در سبك 8و6 فعاليت ميكردند و به دليل اينكه اين سبك بي محتوا و با نام رپ خود را بالا كشيده بود،باعث گله و شكايت خيلي از رپرها چه تازه كار و جوان و چه قديمي و صاحب سبك قرار گرفت و طي اين چند سال شاهد ديس تركهايي كه سوژه آنها اجرا كنندگان سبك رپ 8و6 هستند بوده ايم.

3 - مشکلاتي که ديس و ديس بازي به وجود مي آورد

ميتوان مشكلاتي كه ديس و ديس بازي به وجود مي آورند را از دو زاويه نگاه كرد ، مشكلات كلي ، كه اين تركها براي رپ پارسي و جامعه بوجود مي آورند و همچنين مشكلاتي كه براي خود رپر بوجود مي آورند.

از اولين مشكلاتي كه ديس و ديس بازي در رپ پارسي به وجود آورد ، دستگيري رپرها در دوران اوج ديس بازي و مخصوصا استفاده مكرر از كلمات ركيك و فحش در آهنگ هايشان اشاره كرد كه در همان وادي شاهد دستگيري پياپي رپرها بوديم ، كه اين امر در نوع خودش آسيب هايي را علاوه بر خود رپر به رپ پارسي هم وارد كرد ، اعم از كم كار بودن رپرهاي قوي كه دستگير شده بودند و همچنين زير منگنه بودن آنها در ارائه كارهايشان ، به طوري كه هنگام ارائه آهنگ ، رپر با محدوديتهايي در انتخاب كلمات در تكست خود داشت.اين دستگيري ها حتي به جايي ميرسيد كه رپر دست از رپ بكشد و به نوعي رپ را براي هميشه كنار بگذارد.

همانطور كه در ابتدا گفته شد رپ پارسي با آهنگهاي ديس و گنگ و كل كل شروع شد كه همين موضوع باعث شد در قبال اين نوع تركها صدماتي هم به رپ نوپاي پارسي و نگاه جامعه به آن ، وارد بشود ، يکي از مهمترين اين صدمات ، بد جلوه داده شدن رپ در ذهن عموم جامعه بود ، زيرا اين ديس ترک ها با فحش همراه بوده است پس عده ي وسيعي از مردم با تصور اينکه رپ فقط از يك سري ناسزا و حرف ركيك تشکيل شده از آن دوري كردند ، و باعث شد فقط عده اي از جوانان که تعدادشان چندان زياد هم نبود به سمت اين نوع تركها گرايش پيدا کنند که به تدريج آن جوانان هم متوجه ماهيت اصلي رپ واقعي شدند و به رپ از نگاهي ديگر پرداختند. اثرات ديس تركهاي سالهاي گذشته ، را ميتوان همچنان در جامعه امروزي يافت ، بطوري كه همچنان هم عده زيادي از مردم ، رپ را همراه با حرف ركيك ميشناسند اما بارغه هايي از اميد همچنان در رپ پارسي ديده ميشود به گونه اي كه ميتوانيم بگوييم نگاههاي مثبت زيادي را طي اين مدت به خود معطوف كرده است.

4 - آيا ديس خوب و لازم است ؟

با وجود اينكه در موضوع بالا به مشكلاتي كه ديس در رپ پارسي بوجود مي آورد ، اشاره كرديم ولي به هر حال ، ديس ترك جزئي از رپ محسوب ميشود و تا حد زيادي هم نميتوان آن را از رپ جدا كرد و حتي در خيلي از اوقات اين نوع تركها باعث به وجود آمدن حواشي جذاب براي مخاطبين و دنبال كردن اين حواشي از سوي آنها همراه است .
اگر بخواهيم به ديس تركها ، به ديد يك منتقد نگاه كنيم مي توانيم اين نتيجه را بگيريم كه هميشه هم اين تركها به رپ پارسي آسيب نميرساند بلكه مي تواند در بعضي اوقات مثمر ثمر هم واقع شود و اثرهاي مثبتي هم روي روند كار رپرها بگذارد.براي مثال رپري در آهنگي از نوع رپ كردن ، چند رپر يا رپري انتقاد ميكند اين كار در صورتي كه به طور مناسب انجام شده باشد و فرد مورد خطاب جنبه ي انتقاد پذيري داشته باشه مي تواند تاثير مثبتي از آن ديس ترك بگيرد و از ادامه دادن آن حركت و يا كاري كه از او انتقاد شده امتناع كند ، همانطور كه در اين چند وقت اخير بعد از اعتراضهاي شديدي كه به اجراي سبك 8و6 در رپ شد ، مدتي هست كه شاهد كم كار شدن اجرا كننده هاي اين سبك با اسم رپ شديم و آنطور كه حال و هواي اين روزهاي رپ پارسي نشان ميدهد ، خود اين اجرا كننده ها هم به تنفر اهالي واقعي رپ و كساني كه سواد علمي اين سبك موسيقي را دارند پي بردند .

5 - معني لغوي ديس ؟

اگر به لغت نامه ي انگليسي سري بزنيم به لغاتي بر ميخوريم که با dis شروع ميشوند که عمدتا وجودشان در يك واژه آن را منفي ميکنند . مثلا disable که متضاد کلمه ي able است و يا disability / ability ، dis qualified / qualified و ... كه با توجه به اين لغات ميتوانيم متوجه بشويم که ديس معمولا نقش منفي ساز و يا ضديت را در لغات انگليسي برعهده دارد . پس با اين تعابير ديس ترک يعني ترک بر ضد يا عليه ، که با توجه به مفهومي که ما از قبل از آن پيش زمينه داريم به معناي ترکي است که عليه يک ترک ديگر ، فرد يا گروهي خوانده ميشود .

6 - انواع ديس (مستفيم . غير مستقيم)

ميتوانيم ديس تركها را از نظر مخاطب به دو دسته تقسيم كنيم ،بعضي از ترکها به طور کاملاً مستقيم فرد خاصي را مورد خطاب خود قرار ميدهند که نام فرد در آهنگ كاملاً صريح بيان ميشود که معمولا اين نوع ترکها احتمال بيشتري براي شروع درگيريهاي لفظي و متعاقب آن ارائه ديس بک وجود دارد؛ که مثال بارز اين نوع ديس آهنگ اثر منفيي هست .

اما نوع ديگر ديس تركها اين است كه رپر به طور غير مستقيم و پشت پرده حرفهايي را بيان ميكند که معمولا براي درك اين نوع ديس ها ، شنونده بايستي در جريان كامل رپ و اتفاقات آن باشد و به نوعي اين ديس ها شنونده حرفه اي عرصه رپ را مي طلبد و اگر به اين گونه نباشد و شنونده غير حرفه اي باشد مفهوم و منظور خواننده را به هيچ عنوان متوجه نميشود. اين نوع ديس ترکها به قدرت تكست و لحن رپر به شدت بستگي دارد و ميتوان هنر يك رپر را در همين ديس تركها متوجه شد.از اين نوع ديس تركها به وفور در رپ پارسي شنيده شده و ميتوانيم بگوييم در كارنامه هر رپر شاخصي ، اين گونه تركها(ديس غيرمستقيم) وجود دارد.

7 - نمونه هايي از ديس در رپ پارسي و دلايل آن

ديس ترکهايي كه تا به امروز در رپ پارسي چه بصورت مستقيم و يا غير مستقيم منتشر شده بسيار بوده كه در اينجا به چند تا از جنجال برانگيز ترين آنها اشاره ميکنيم :

1. ديس صامت 1 و 2 توسط ساسي مانکن که از اسم آن هم متوجه ميشويم كه اشاره به تشكل صامت بود . ساسي مانكن در ابتدا با سروش هيچکس رابطه دوستانه اي داشته ، اما بعد از اينکه در امتحان ورود به صامت پذيرفته نشد تصميم به ارائه ديس ترك عليه صامت و به خصوص رضا پيشرو گرفت .

2. ديس ترک پيشرو و داريا و فينچر به گروه زدبازي . اين ترک تقريبا به علت معروفيت منتشر شد . در آن زمان که زدبازي به معروفيت رسيده بود و تقريبا جز بهترين ها بود ؛ فينچر و داريا که از قبل هم با زدبازي مشکل داشتند تصميم به ارائه ديس عليه زدبازي گرفتند که بعد از انتشار آن ترك ، گروه زدبازي هم سكوت نكرد و ديس بکي را در جواب آن ديس ترك منتشر كرد.

3. ديس ترک 051 (ابليس و رپرهاي مشهد) به صامت . ميتوانيم بگوييم داستان اين ديس ترك از اين قرار است كه اولين اهنگاي رپ پارسي به صورت زير زميني و با كيفيت پايين توسط حسين (ابليس سابق) بيرون آمد ولي به طور جدي از طرف حسين رپ دنبال نشد اما از طرفي ديگر سروش هيچکس رپ را با انگيزه و كيفيت بالاتر در ضبط كارها پي گرفت و به انتشار مداوم كارهاي خود در فضاي اينترنت پرداخت ؛ همين امور سبب شد كه هيچكس خودش را پدر رپ فارس معرفي كند؛ اين موضوع سبب شد حسين كه خود را از سروش عقب تر ديده ، به ارائه ديس عليه سروش اقدام كند . پس از مدتي حسين متوجه اين قضيه شد که براي پيشرفت رپ و حتي معروفيت به همکاري نياز هست ، پس با سروش متحد شدند و پس از مدتي اهنگ تو مستي را منتشر كردند .

4. يكي ديگر از قديمي ترين ديس تركهاي رپ پارسي ، ديس ترك حسين ابليس به نام "كتري رو گاز" بود كه به گروه "ته تري گاز" كه طيب آن زمان در آن فعاليت ميكرد اشاره داشت.

5. در ادامه ميتوانيم به تعدادي از آهنگهاي گروه زدبازي اشاره كنيم كه در آهنگهايشان تاكيد زيادي بر اين داشتند كه از بقيه رپرهاي هم دوره ي خود برتر هستند و در خيلي از كارهاي اين گروه كه تا به حال منتشر شده شاهد سبك گنگ و كل كل بوديم.

6. از جمله كساني كه از ابتداي فعاليتش ، آهنگهايي با مضامين ديس در كارنامه كاري اش به چشم ميخورد شاهين فلاكت بود كه با تركهايي به نام "بد خواه" و "جنگ خيابوني" سروصداي زيادي به پا كرد و بعد از اين دو ترك ، تركي قويتر به نام "ما آماده ايم" به همراه پوريا فستر از او منتشر شد كه ماهيت اين ترك، ديس بك به آهنگ "پس لاشخور نباش" اعضاي صامت بود.

7. در اين سالها شاهد ديس تركهايي از گروه جنجال بوديم كه يكي از اين ديس تركها ،به گروه زدبازي بود كه بعد از انتشار آن ، در اقدامي جالب مهراد هيدن به تنهايي در تركي با اينرو و اوتروي جي جي پاسخ ديس اين گروه را دادند كه به نوعي آن ديس بك، مخاطبان رپ را ياد ديس بك زدبازي كه در آن هيدن اينترو و اوترو ، و ويلسون به تنهايي كار را اجرا كرده بود انداخت.

8. وقتي از ديس در رپ پارسي ياد ميشود بي شك نام حسام استپس در ذهن مخاطبين يادآور ميشود ، كه در بين آهنگهاي بيشمارش تعداد زيادي هم ديس ترك مشاهده مي شود كه از معروفترين آنها ميتوانيم به ديس هيچكس و امير تتلو اشاره كرد كه به طور مستقيم ، استپس اين خواننده ها را مورد انتقاد خود قرار داده است.همچنين او در آهنگي به نام "حق مطلب" اشاره اي به ياس داشته است.شايد اين آهنگها هركدام در زمان خودشان مورد توجه مخاطبين قرار گرفته باشد ولي در حال حاضر ، مخاطب و طرفدار چنداني به غير از خود حسام استپس ندارند.

9. گروه تن به 10 هم از همان ابتدا كه شروع به كار كرد ، آهنگهايي با مضمون ديس از آنها ديده مي شد به طوري كه در آهنگي به طور مستقيم هيچكس را ديس كردن و بعد از آن تقريبا سبك كارهاي اين گروه متفاوت شد ، تا اين اواخر كه امير خلوت به گروه آنها پيوست ، باز هم موضعي در مقابل دو نفر از اعضاي قديمي رپ پارسي يعني امير تتلو و حسين تهي گرفتند كه اين موضع در چند آهنگ به طور مستقيم و غير مستقيم مشاهده شد ؛ هم چنين در آهنگي به نام "راهمون جداس" که حاصل همکاري شارلاتان و اميرخلوت بود حسين تهي به صورت غير مستقيم ديس شد. آهنگي ديگر با عنوان "بدو دنبال بازيت" در کارنامه ي کاري گروه تنبه10 وجود دارد.در اين آهنگ پرهام سزار و اميرخلوت و ساتراپ حضور دارند که سزار و خلوت مستقيما حسين تهي را ديس کرده اند.

10. يکي ديگر از آهنگ هاي ديس که جنجالي در رپ پارسي به وجود آورد ، ديس ترک هاي شاهين نجفي،بيگ بوي و تيکه اندازي هيچکس در آهنگ " انجام وظيفه" بود. اين قضيه از جايي آغاز شد که بيگ بوي در يک آهنگ به طور مستقيم شاهين نجفي را ديس کرد. سپس شاهين نجفي در يك ديس بک ضمن به سخره گرفتن بيگ بوي ، به صورت غيرمستقيم اشاره هايی به بهرام و هيچکس به خصوص آهنگ يه مشت سرباز داشت.
پس از ديس بک شاهين نجفي به نام " پيش قاضي و ملق بازي " ، هيچکس در آهنگ انجام وظيفه و در ورس يک با اين تکست
"نشسته اونور گود و ميگه بکن لنگش" اشاره هايی در جواب شاهين نجفي داشت. بيگ بوي نيز ديس بک به اين آهنگ (پيش قاضي و ملق بازي) را منتشر کرد.اخيرا نيز شاهين نجفي با انتشار آهنگي با عنوان " تو ازم بدت مياد " پرونده اين قضيه را دوباره باز کرد و به اين کش و قوس ها ذوباره دامن زد.

11. آهنگ چاليم || (2) يکي از نمونه هاي ديس غيرمستقيم در رپ پارسي است. اين آهنگ از کمپاني رپلرزه منتشر شد و حاصل همکاري موژان و سامان با حسين بود که با توجه به بازگشت حسين به عرصه رپ يک سورپرايز بزرگ براي رپ پارسي به شمار می آمد. در اين آهنگ بخصوص در ورس اول . هيچکس به صورت غيرمستقيم ديس شده است. مدتي بعد ، هيچکس با ارائه ي يک ريميکس روي آهنگ نفرت از آلبوم هميشگي عرفان به نوعي يک ديس بک غيرمستقيم داد.هم چنين در چندوقت اخير يکي از اعضاي جديد رپلرزه در آهنگي به نام " بيا ديسش کنيم " پيشرو را ديس کرد.

12.و بلاخره ، سراغ يكي از جنجالي ترين ديس هاي رپ پارسي مي رويم كه به جرات ميتوانيم بگوييم قوي ترين و به يادماندني ترين ديس در تاريخ رپ پارسي است و آن آهنگي نيست جز اثر منفي ازپيشرو ، فلاكت ، دياكو و گنگ من ، كه باز هم اين آهنگ گروه زدباري را سوژه ي خودش قرار داده بود . تكست و قافيه بندي اين آهنگ به گونه اي بود كه مخاطبين با وجود حرفهاي ركيك فراوان باز هم براي شنيدن دوباره آهنگ علاقه زيادي داشتند . كساني كه در آن آهنگ به يادماندني حضور داشتند مثل پيشرو و دياكو ، بعداً هم در آهنگهايي مانند "گروه ما" ، "نابغه ها" و همينطور "صبر كن دختر" ، اشاره هايي را به گروه زدبازي داشتند.

سخن پايانی

با توجه به مطالبي که در مورد آهنگ هاي ديس در رپ پارسي بيان شد ، به صراحت مي توان گفت يکي از ارکان و پايه هاي رپ آهنگ هاي ديس بوده اند و مي توان آنها را در طبقه بندي سبک هاي رپ فاسي قرار داد؛ آهنگ هايي که مي توانند در رپ تنوع و هيجان ايجاد کنند. اميدواريم در آينده آهنگ هايي که با اين محوريت منتشر مي شوند موجب پيشرفت رپ پارسي شوند و از مشکلات و عيوب رپرها و آهنگ ها بکاهند و به تفرقه و دشمني نينجامند.

نظر یاس را در یک فایل صوتی 4 دقیقه ای درباره دیس در رپ فارسی بشنوید

نظرات و دیدگاه های بیان شده توسط نویسندگان, خوانندگان و کاربران الزاماً نظر شخصی سایت و پرسنل سایت نمیباشد

PRYNCE P's new single entitled "In The End" featuring platinum rapper, Lil Flip who has sold over 18 million records and future Grammy singer, J Sabin is now released As we Mentioned Before on FarsiHipHop. Please support him by clicking on the link below and purchasing it for only .99 cents. He is now the first Persian artist to ever collabrate with a platinum rapper...

Buy This Track On ITUNES

آهنگ جدید از پرینس پی به نام " این دِ اِند " بهمراهی خواننده معروف و دارای پلاکِ پلتنیوم لیل فلیپ که بیش از هجده میلیون آهنگ تا به امروز فروخته است و همچنین بهمراهی جی سَبین. لطفاً برای حمایت از Prynce P اگر امکانش رو دارید این موزیک رو از آی تونز خریداری کنید.

این آهنگ رو از سایت آی تونز خریداری کنید.

The Result For The First FHH Weekly Music Charts Based on Facebook Page Votes By The Fans Are In, For the First Week Of Shahrivar - Year 1390 ( Aug/20/2011 - Aug/26/2011 ) with 340 Votes on Facebook Page Of Farsi HipHop, Tanbe10 Group with 180 Votes for The Song " Bachehaye Bad " Took The First Place.

Check Out The TOP 7 Voted Songs By Fans ON FHH Page on Facebook From 18 Songs Submitted to Farsi HipHop.com.

نتایج برای (چارت) جدول  هفتگیِ برترین آهنگِ هفته در فارسی هیپ هاپ بر اساس رای های داده شده از طرفِ طرفداران در صفحه فارسی هیپ هاپ در فیسبوک . هفته اول شهریور ماهِ سال نود بین تاریخ شنیه 29 مرداد تا جمعه 4 شهریور ( 20 آگوست 2011 - 26 آگوست 2011 ) . در اولین هفته این رای گیری و نظرسنجی 340 رای از طرفِ کاربرهای طرفدار و عضو در فیس بوکِ فارسی هیپ هاپ,  به آهنگ های قرار داده شده در تظرسنجی رای داده شد.

گروه تن به ده با 180 رای برای آهنگ " بچه های بد " در صدر جدول قرار گرفت و به عنوان آهنگ برتر این هفته از طرف طرفداران انتخاب شد.

در جدول زیر میتوانید هفت آهنگ برتر هفته اول شهریور سالِ نود که منتخب طرفداران در صفحه فارسی هیپ هاپ در فیسبوک هست رو مشاهده کنید. در این هفته 18 آهنگ قرار داده شده در سایت در رای گیری شرکت کردند.

FHH WEEKLY MUSIC CHARTS - 1ST WEEK OF SHAHRIVAR - 1390

لینک به صفحه نظرسنجی . اینجا کلیک کنید. ( در پایین صفحه در قسمت گالری میتوانید عکس گرفته شده از نظرسنجی را ببینید.)

- آهنگ های وارد شده در نظرسنجی آهنگ های پخش شده از شنبه تا آخر جمعه همان هفته در فارسی هیپ هاپ میباشد.

- نتایج بر اساس رای داده شده توسط طرفدارانی میباشد که در صفحه فارسی هیپ هاپ در فیسبوک عضویت دارند.

-در همه مواقع نسبت بین رای داده شده به آهنگ و آمار بازدید همان آهنگ در سایت یکسان نمیباشد.

-نتایج بر اساس دانلود و یا بازدید در سایت فازسی هیپ هاپ نمیباشد. نتایج بر اساس رای طرفداران عضو صفحه فیس یوک سایت فارسی هیپ هاپ است.