FarsiHipHop.com

سلام بعد از یه مدت طولانی می خوام دوباره اینجا بنویسم براتون ...تصمیم گرفتم این بار در باره ی Mos Def بنویسم. این آدم خیلی مهمه برای Hip Hop افتخار اصلا...خیلی کارا کرده..من سعی میکنم که تو این مقاله خلاصه ای ازش بگم...خیلیا نمیشناسنش اصلا...شاید آشنا بشن باهاش...یک سری هم که می دونن دمشوون گرم امیدوارم حال کنید.

در سومين مقاله تيم زيرزمين به موضوعي جديد و قابل تامل‍ي در رپ فارسي اشاره دارد و بچه هاي زيرزمين به بررسي و مقايسه اشعار سنتي و كهن ايران با تكست هاي رپ فارسي پرداخته اند كه دليل فاصله افتادن در انتشار مقاله جديد،بررسي دقيقتر و حرفه اي تر مقاله جديد بود .در اين مقاله رضا پيشرو ، اميد صفير و مهدار با نظرات خودشون تيم زيرزمين رو در بررسي حرفه اي تره مقاله همراهي كردند.اين مقاله به دو صورت نوشتار و صوتي براي شما عزيزان آماده شده است.

فایل صوتی (46 MB)

" بررسی اشعار سنتی و تکست های رپ پارسی"

سیر شعر نویسی از گذشته تا کنون (مقدمه) :

شعر نویسی در زبان فارسی تاریخچه ی بلندی دارد ، قرنهاست که شاعران فارسی آثار گرانبهایی سروده و از خود به جای گذاشته اند . آثاری که حتی پس از تغییرات عظیم در روش زندگی مردم و گذشت سالیان دراز همچنان از نگاه مخاطبین تازگی خود را حفظ کرده اند . این آثار قبل ظهور اسلام  نیز در ایران به زبان دری و لهجه های خاص محلی وجود داشته اما شکوفایی شعر نویسی در ایران را میتوان بعد ظهور اسلام  به وضوح مشاهده کرد . در حدود قرنهای دوم و سوم هجری در اثر آشنا شدن ایرانیان با زبان و شعر عربی ، شکل جدیدی از اشعار در ایران به وجود آمد ، که به تدریج شاعران بزرگی پا به عرصه گذاشتند و آثار جاودانی را خلق کردند . در این دوران قالب های مختلفی مانند مثنوی ، قصیده ، غزل و ... ایجاد شد که هر کدام با توجه به شرایط زمانی و وضعیت جامعه مورد استفاده قرار میگرفتند . این دوران که میتوان آن را به نوعی عصر شکوفایی شعر نویسی فارسی دانست قرنها ادامه یافت به طوری که امروزه هم میتونیم شاعرانی بیابیم که همچنان با قالب های سنتی ، شعر سرایی میکنند . اما در عصر معاصر و حدود صد سال پیش "نیما یوشیج" انقلابی در شعر فارسی به وجود آورد . او با ادعای آنکه وزن و قافیه ،شاعر را برای بیان احساسات و هدف خود محدود میسازد قالب جدیدی از شعر را به وجود آورد که بعدها به انتخاب خودش " شعر نو" يا "شعر نيمايي" نام گرفت . اشعاری كه به سبك نيمايی سروده شد درآن قافیه و وزن ، آنطور که دراشعار سنتی به کار برده میشد استفاده نگرديد . به طوری که میتوانیم در آثار نیمايی ، ببینیم که بیت و مصرع واضحی به مانند سبكهای گذشته وجود ندارد و حالت متنی به خود گرفته ؛ كه همين امر سبب شد تا این نوع سبك شعر نویسی با مخالفت های فراوانی رو به رو شود ؛ منتقدین ، این نوع اشعار را ضربه ای به شعر فارسی میدانستند و معتقد بودند که اینگونه اشعار ، شعر سرایی را سهل کرده و به گفته ی آنها این اشعار بی وزن و قافیه سبب اين ميشوند كه شعرنويسی به سمت كوچه و بازار برود و عده ای از عوام هم به سادگی دست به سرودن شعر با اين سبك بزنند و همين امر باعث نزول كيفيت اشعار و در نتيجه دور شدن شعردوستان از شعر واقعی ميشود ؛ اما در اصل اینگونه اشعار در قلب خود دارای وزن بودند و همچنین دارای کلماتی متشابه که نقش قافیه را ایفا میکردند و مهم تر از همه در اینگونه اشعار مفاهیمی بیان میشد که عمدتاً توسط شاعران گذشته ابراز نمیگردید . نیما معتقد بود كه شاعران در یک شعر با سبك غزل ، مثنوی و يا هر نوع دیگر از آن باید در کنار رعایت شکل ظاهری شعر كه همان قافيه و وزن است به مفاهیم مورد نظر خود نیز در شعر اشاره میکردند که این شعر سرایی را بسیار سخت مینمود که دقت به شكل ظاهری سبب ميشد شاعر از هدف اصلی خود كه محتوا و موضوع شعر بود دور شود. به همین دلیل نیما سعی کرد تا بیشتر به مفهوم اشعارش بپردازد تا شکل ظاهر آن . این انقلاب در شعر نویسی پس از نیما ادامه یافت که به تدریج " شعر نو" به عنوان یکی از قالب های رسمی در ادبیات فارسی شناخته شد . که شاعران دیگری مانند سهراب سپهری ، فریدون مشیری ، مهدی اخوان ثالث و ... به سرودن اینگونه اشعار پرداختند . پس از شعر نو قالب های دیگری مانند " سپید " و " موج نو " نیز پدید آمد که اینگونه اشعار حتی بیش از " شعر نو " به بخش مفهومی شعر پرداخته و دارای وزن کمتری هستند . به خصوص " موج نو " که دارای مفاهیم بسیار پیچیده و عمیقی است .هدف از ذکر این تاریخچه ی کوتاه از شعر نویسی فارسی اشنایی با شعر سنتی ایرانی بود . در ادامه سعی در آن داریم که این گونه اشعار را با تکست امروزی رپ مقایسه کنیم تا ببینیم که شعر کهن فارسی تا چه حد بر تکست های رپ فارسی تاثیر گذاشته و تفاوت ها و شباهت ها را بررسی کرده و تغییرات مشاهده شده را بیان کنیم .

مقایسه از لحاظ شکل ظاهری :

ميتوان اشعار را از لحاظ ظاهر به دو بخش تقسیم کرد :
1 – شکل ابیات و قالب کلی شعر
2 – نوع قافیه ها و طرز قرار گرفتنشان

در اوایل کار رپ پارسی ما شاهد تکستهایی بودیم که دارای بیت ومصرع مشخص بودند .یعنی بیتها کاملا محسوس و مجزا و هر بیت دارای دو مصرع بود که هر مصرع با واژه يا حروف قافیه بسته ميشد كه حالتی  بسیار مشابه به شعرهای سنتی و به خصوص قالب مثنوی و از آنجایی که این نوع اشعار سنتی ( خصوصا مثنوی به جهت کاربرد آن در شاهنامه و مثنوی معنوی ) در بین مردم شناخته شده و به گوش آنان آشنا تر بود ، تکستهای رپ نیز در ابتدا بيشتر از این قالب الهام گرفت و بیشترین شباهت را به این قالب داشت . درواقع میتوان علت اصلی استفاده ی این نوع سبک تکست ها را مرسوم بودن حالت مشابه آن در اشعار سنتی بین افراد جامعه دانست . بعد از این حالت اولیه ، فرم تکستها به تدریج تغییر کرد و حالتی به خود گرفت که در آن بیت و مصرع کمتر مشخص بود و حالتی پراکنده پیدا کرد که با وجود نداشتن نظم در شکل ظاهری ،ریتمیک بوده و قابلیت اجرا شدن بر روی بیت(موزيك) را داشت . البته این تغییرات یکباره نبود و طی چندین سال اتفاق افتاد كه مثال بارز آن دوآلبوم اخیر بهرام بوده ؛ که اگر به تکست آلبوم "24 ساعت" نگاهی بیاندازیم کاملا متوجه بیتها و مصرع های متمایز خواهیم بود اما در آلبوم "سکوت" این فرم تا حد بسیار زیادی تغییر کرد و از لحاظ ظاهری کاملا مشابه به یک متن بود که قافیه ها در قسمت مناسب به کار رفته بود اما بسیار کمتر میتوان قالب اولیه ی اشعار را در اين آلبوم یافت . و همینطور این تفاوت را درترکهای آلبوم "جنگل آسفالت" و دو ترک "انجام وظیفه و ما ازوناشيم" كه توسط هیچکس اجرا شده را میتوان ديد. این تغییرات به تدریج به علت بالا رفتن تجربه ی رپرهای کشور ، افزایش توانایی آنها در اجرا روی بیت(موزيك)، وجود محدودیت هایی در این نوع شعر و همچنین تنوع طلبیشان صورت گرفت .این گونه تکستها به علت نداشتن مصرع های هم اندازه و رعایت نشدن تمام نکات ریتمیك در آن ، خواندنشان بر روی بیت را تا حد زیادی سخت کرده به همین دلیل رپرهايی از این سبکها استفاده میکنند که توانایی و تجربه ی بیشتری دارند . این فرم جدید از تکستها را میتوان نسل نوینی از ترانه های رپ پارسی قلمداد کرد كه بیشتر میتوان آن را به "شعر نو" نزدیک دانست .یکی از مشخصه های مهم در اشعار سنتی و ترانه ی رپ وجود قافیه های زیبا وبجاست . قافیه ها همواره یکی از عوامل دشوار بودن شعر سرایی و در عين حال زیبا شدن شعر هستند . اشعار قدیمی دارای قافیه های کاملا صحیح بودند یعنی از دو کلمه يا حرف برای قافیه استفاده میشد که دارای سه یا چهار واجیکسان ميباشند ( کلماتی مانند گنج / رنج ، خاک / پاک ، راه / چاه و ... ). اینگونه کلمات محدودیت بزرگی در شعر سرايی بودند به همین دلیل سرودن شعر کهن فقط محدود به افرادی بود که احاطه ی قابل توجهی به ادبیات و كلمات فارسی داشتند . در رپ نیز ابتدا به علت نا اشنا بودن رپرها به سبک ترانه سرایی موزیک مدرن ، از قافیه هایی از نوع قافیه های شعر سنتی
استفاده میکردند و این یک محدودیت بزرگ بود ؛ چون لحن و حال و هوای ترانه های رپ ، بیشتر مسائل جامعه و ادبیات خودمانی بود اما رپرها مجبور بودند برای تناسب در قافیه ها از کلماتی استفاده کنند که با ادبیات ترانه مغایرت زیادی داشت . اما به تدریج بعد گذشت چند سال ، قافیه ها حالت جدیدی به خود گرفتند ؛ رپرها از کلمات هم وزن به جای قافیه ها استفاده کردند و بر خلاف انتظار ، این کلمات لطمه ای به شعر وارد نمیکرد و به علت وجود آهنگ ، نبود قافیه های کاملا دقیق به نوعی حل میشد و در جریان آهنگ خللی ایجاد نمیکرد . وارد شدن این گونه کلمات به جای قافیه ، بسیاری از محدودیت ها را از بین برد و باعث شد که رپرها راحت تر شعر بنویسند ومسلما این باعث ایجاد ترانه هایی پر معنی تر و عمیق تری بود . شاید این نوع قافیه ها و به عبارت بهتر کلمات هم وزن بیشترین کاربرد را درآهنگهای کنونی دارند . هر چند که استفاده صحیح و به جا از این نوع کلمات نیز ترفندهای خاص خود را دارد که اين امر تا حدی تجربه ی شاعر را ميطلبد.دو نمونه از کاربرد قافیه ها در تکست ها طی چند سال اخیر توسط یک رپر :
1- هیچکس - تریپ ما
" بچه ها تو خیابون نمیمونن چون که میدونن زندگیه خیابونی چه خطر داره //
کسی نیز که بکس رو به حذر داره "
*با به کاربردن دو کلمه ی "خطر و حذر" شاید از لحاظ قافیه ای بیتی مناسب
داشته باشیم ، اما بالواقع به كار بردن لغت "حذر" كه يك لغت ادبی است در
مصرعی که كلمه ای همچون "بکس" در آن به کار رفته است چندان جالب نيست*
2- هیچکس - یه مشت سرباز
" اما نا امیدی یعنی بی ایمانی // بیدی با باد نلرزه دیدی ماییم "
*استفاده از دو کلمه ی "بی ایمانی و دیدی ماییم" به جای قافیه ، هر چند
که از لحاظ صدایی برای قافیه مناسب نمی باشند اما در نهایت بیتی مناسب از
لحاظ معنایی و وزنی را بوجود آوردند*
اما شاعران باستانی ، قرنها از قافیه های خاص و صحیح خود استفاده کردند بی آنکه مفهوم اشعارشان زیر سوال رود که این نشان دهنده ی توانایی بالای آنهاست ، اشعاری که هم از لحاظ وزنی و آوایی بی نقص و هم از لحاظ معنایی ستودنی بودند . شاید نوشتن تکستهای رپ توسط رپرها سالها تلاش و کوشش میطلبد تا بتوانند به آن اشعار نزدیک شوند.

مقايسه از لحاظ معنایی و لحن شعر :

مشخصه ی بعدی ما برای بررسی اين دو سبك شعر، معنا و مفهوم این دو مقوله هست .فاکتوری که از نظرمخاطبین بسیار مهمتر و کلیدی تر میباشد. اینکه شاعران تا چه حد باید خود را درگیر ظواهر اشعار و زیبایی آوایی شعر کنند و در مقابل چقدر به غنای مفهومی توجه کنند همواره جای بحث داشته و دارد. بر خلاف شباهت های زیادی که از لحاظ ظاهر بین این دو نوع شعر یافتیم ، ازلحاظ معنا و مفهوم تفاوت های بسیار زیاد و تغییرات اساسی از لحاظ دیدگاه شاعران مشاهده میکنیم . در آثار ادبی کهن مفاهیم عرفانی ، اجتماعی ، ملی، مذهبی ، پند و اندرز ، داستانی ، عاشقانه ،حکایت و تا حدودی اعتراضی و سياسی مطرح بود . اما در تکست های رپ موضوعات بسیار جديدی مطرح شد که میتوان به گنگ ، دیس ، پارتی یا خیابانی اشاره کرد . همچنین صحبت از اجتماع و عشق و بحث های ملی گرایانه و سياسی موضوعاتی است که بین هر دو تا حدودی مشترکند و علت آن وجود دغدغه ها و مشکلات غریزی انسان در طول تاریخ است که محدود به زمان یا دوره ی خاصی نمیشود. برای مثال مشکلاتجامعه همواره و در هر دوره ای وجود داشته و شاعران از طریق شعر آن را بیان میکردند،با آن تفاوت که این مشکلات در هر دوره و عصری به شکلی متفاوت بروز پيدا ميكنند؛و یا بحث های عاشقانه همیشه یکی از پايه های اصلی اشعار بوده اند که طبیعتا به رپ نیز وارد شدند . اما مباحثی عمیق تر که جای تفکر بیشتری دارند و شنونده را تا حد زیادی در گیر خود میکنند دررپ بسیار کم دیده میشود . اشعار اغلب با بیانی ساده و کاملا واضح به بیان موضوعات میپردازند . علت اصلی وجود این اشعار ساده را میتوان نبود تخصصی خاص در تكست گفتن رپرها دانست و آنکه آنها نيزهمه از افراد عادی جامعه هستند و پیچیدگی و یا سادگی تکست ها معمولا متاثر از سطح سواد و میزان تحصیلات آنان میباشد .از طرفی سادگی را میتوان نقطه ی قوتی در رپ دانست زیرا رپ جزء معدود سبکهایی است که به وضوح به مسائل مختلف اشاره میکند و فهم آن را برای عامه ی جامعه میسر میسازد؛ در شرایطی که اثار کهن معمولا دارای مفاهیمی عمیق تر و کلماتی پیچیده تر میباشند که فهم آنها نیازمند دانشی قابل قبول در زمینه ی مخصوص خودش است . هر چند که امروزه تكستهای مفهومی تری در اثار رپ پارسی مشاهده میشود که میتوان آن را انقلابی در غنای مفهومی ترانه های این سبک دانست كه ميتوانيم از مثالهای بارز اين انقلاب مفهومی به آلبومهای " سکوت " و "زير و بم زير زمين" از بهرام و قاف اشاره كنيم.

در کنار تفاوت عمده از لحاظ سطح ادبی اشعار ، در موضوعات انتخاب شده توسط شاعران نیز تفاوتهای زیادی وجود دارد . برای مثال ما کمتر تكست رپی را مشاهده میکنیم که به مسائل مذهبی یا اعتقادی اشاره کند در شرایطی که اشعار مذهبی بخش عمده ای از موضوعات ادبیات کهن بوده اند ؛ علت اصلی آن را میتوان تغییر ارزشهای جامعه در طی گذشت زمان دانست . مذهب جزء دغدغه های اصلی ترانه سرایان رپ که اغلب از قشر جوان جامعه هستند ، نیست . آنچه مشخص است اعتراضی نهفته شده در درون جوانان است که بر روی ورق آمده و خوانده میشود .

در مقابل ، در تكستهای مدرن موضوعاتی دیده میشود که به هیچ وجه در گذشته وجود نداشته اند ،موضوعاتی مانند پارتی که میتوان آن را بازتابی از نحوهی زندگی تكست نويس دانست . رپرها معمولا آنچه را که میبینند و میشوند و عمل میکنند را مينويسند و سپس ميخوانند ، پس میتوان نتیجه گرفت که روش زندگی به طور مستقیم بر آنچه در تکست ها دیده میشود تاثیر میگذارد .اگردر اشعار کهن آثاری از مذهب دیده میشود به علت وجود ارزشهای مذهبی در شاعران آن زمان بوده است و اگر امروزه تکست هایی با موضوعاتی پيرامون تفریح و لذت دیده میشود به علت وجود این گونه تفکرات در جوانان است . در این مقاله قصد تایید یا تخریب هیچ سبک و علاقه ای نداریم اما چه بهترست که موضوعات اشعار عمیق تر شوند و به گونه ای باشند که حتی برای لحظه ای شنونده را به فکر وادار کنند .

بررسی آرایه های ادبی در دو سبک شعر :

آرایه های ادبی یکی از مهمترین مشخصه های اشعار کهن هستند ، این آرایه ها هم باعث زیبا تر شدن شعر میباشند و هم توانایی شاعر را نشان میدهند . این آرایه ها به طور ناخودآگاه وارد تکست های رپ نیز شد . به طوری که در بعضی مواقع حتی خود رپر نیز دقیقا از وجود آرایه و یا نوع آن در تکستهایش مطلع نبود . در این جا سعی داریم تا چند مورد از این آرایه ها به همراه تعريفی
مختصر از آنها و مقايسه ای از کاربردشان را در دو سبک شعر نشان دهیم :

تشبیه : عبارت است از مانند کردن چیزی به چیز دیگر به علت وجود شباهت هایی بین آن دو . این آرایه به کرات در هر دو نوع شعر استفاده میشود وزیبایی خاصی به شعر میبخشد . استفاده از تشبیهات مختلف در عین زیبایی، دشواری چندانی در به کار بردنشان نیست به همین دلیل ما حتی در صحبت های روزانه نیز از تشبیهات مختلف استفاده میکنیم . " بنی آدم اعضای یک پیکرند // که در آفرینش ز یک گوهرند " ( سعدی ) . میبینیم که انسان ها به اعضای بدن تشبیه شده اند که شاعر در اینجا نیاز مردم جهان به اتحاد را ، به نظم و همبستگی اعضای بدن مشابه دانسته است. "ببین دستم ، این قصه ها رو مینویسه میگه // با این خودکار که عین تیغه تیزه اینه " ( یاس - سرباز وطن ) . در اینجا نیز نوک خود کار به تیزی تیغه تشبیه شده که در اینجا منظور شاعر، تاثیر نوشته های اوست که مانند تیغ تيزی میماند.

استعاره : هرگاه واژه ای به علت شباهتی که با واژه ی دیگر دارد به جای آن واژه استفاده شود استعاره پدید می آید . به عبارت دیگر استعاره تشبیهی است که در آن نشانه ی تشبیه حذف شده باشد . استعاره از آرایه های زیبا و پرکاربردیست که هم در اشعار و هم در نثرها دیده میشود و در تکستهای رپ نیز اين آرايه ديده ميشود. " مرا در خانه سروی هست ، کاندر سایه ی قدش // فرغ از سرو بستانی و شمشاد و چمن دارم " ( حافظ ) . در اینجا سرو استعاره از همسر است که همچون سرو بلند قامت است و با وجود آن به چیز دیگری نیاز ندارد . " خماره برگشته با شعرای درنده ، جنگنده // میخواد سلطان جنگل شه باز " (پیشرو – رهبر رپ فارس ) در اینجا رپر خودش رو به شیر تشبیه کرده و جنگل نیز استعاره از میدان رپ و هیپ هاپ .

جناس : به کلماتی گفته میشود که از لحاظ آوایی مشابه هم هستند اما از لحاظ معنایی و گاهاً نوشتاری متفاوت اند . مانند : روان ( به معنای جاری ) و روان ( به معنای روح ) ، خیش ( وسیله ی شخم ) و خویش ( به معنای خود) و بسیاری از کلمات مشابه دیگر . جناس انواع متفاوتی دارد اما ما در اين مقاله به " جناس ناقص مركب " كه نسبت به باقی جناس ها بيشترين كاربرد رادر تكستهای رپ دارد ميپردازيم و به کاربرد آن در هر دو سبک شعر اشاره میکنیم . " دلبر ز کرم به دل بر امد // دل خلوت خاص دلبر امد " ( نور علیشاه اصفهانی ) . میبینیم که از ترکیب کلمه ی "دل" و حرف اضافه ی "بر"  درمصرع اول ، کلمه ی مشابه " دلبر" در مصرع دوم آمده که همين باعث زیبایی آوايی و وزنی شعر شده است . " دورم پر شده دیگه همه پاپارازی // میخواد پولدر بیاد بشه پاپا راضی " ( بهزاد لیتو - تند میرم ) . در اینجا بدون هيچ توضيحی میبینیم که از آرایه ی جناس به خوبی استفاده شده است. جناس از آرایه های دشوار شعر سنتی میباشد که به علت محدودیت های موجود ، کمتر از آن استفاده میشود اما کاردبردشان در شعر توانایی شاعر را نشان میدهد اما ترانه سرا باید در نظر داشته باشد که استفاده از این قبیل آرایه ها نباید به معنای شعر لطمه بزند . این آرایه در تکست های گروه " زدبازی" و به ویژه " علیرضا جی جی " بیشتر دیده میشود . واج آرایی : استفاده ی بیش از حد معمول از یک واج در يك مصرع يا بيت ، که باعث زیباتر شدن شعر از لحاظ آوایی میشود . این گونه تکست ها در اشعار حماسی کاربرد بیشتری دارد ." بر او راست خم کرد و چپ کرد راست / خروش از خم چرخ چاچی بخاست " (شاهنامه فردوسی ) . استفاده از دو واج "چ" و "خ" برای حماسی تر و زیباترکردن شعر ." که از کار کارگرا کاخ ساختنو // چه کسایی تو این راه جون باختنو " ( شاهین نجفی - سارینا ) . استفاده مداوم از واج " ک " .

تضاد : عبارت است از به کار بردن دو واژه کاملا متضاد در یک بیت . ازجمله آرایه هاییست که به کار بردنشان چندان دشوار نیست . همچنین استفاده از آن در صحبت روزانه نیز متداول است .
" در نومیدی بسی امید است // پایان شب سیه سپید است " ( نظامی ) . میبینیم که کلمات " نومید / امید " و " سیه / سپید " به عنوان کلمات متضاد در بیت استفاده شده اند ." همیشه سعی میکنیم خاص باشیم // اگه بدی دیدیم ولی با خوبیامو پاس دادیم " ( حسین ابلیس - چالیم 2 ) . میبینید که که دو کلمه ی" بدی و خوبی" به عنوان کلمات متضلد استفاده شده اند.

تلمیح : اگر شاعر در شعر خود به یک داستان ، آیه ، حدیث ، يك بيت از شاعرديگر و یا اتفاق تاریخی اشاره ای داشته باشد ، از تلمیح استفاده کرده است. زیبایی تلمیح در تداعی کردن حماسه ها و مسائل اسطوره ای آن فرهنگ است وفهم برای افراد همان  جامعه آسان تر و شیرین تر است ." بوی پیراهن گمگشته خود می‌شنوم // گر بگویم همه گویند ضلالیست قدیم " (سعدی ) . اشاره به داستان پیراهن حضرت یوسف در قرآن ." ما تلخیا وآسمون خاطرات شیرینن // تلخ نی تا وقتی فرهادا میمیرن " (هیچکس – ما اوناشیم ) . در اینجا ترانه سرا به داستان شیرین و فرهاد اشاره میکند . و همینطور که میبینید از آرایه ی " تضاد " در دو کلمه ی تلخ و شیرین نیز به زیبایی استفاده شده است. تشخیص (انسان نمایی) : اگر ویژگی های انسانی را به موجودی دیگر(غیر انسان) نسبت دهیم از آرایه ی تشخیص استفاده کرده ایم . این آرایه باعث ایجاد مشخصه ی تخیل در شعر میشود که اگر در جای مناسب به کار رود تاثیر فوق العاده ای بر زیبایی شعر دارد . " از کوزه گری کوزه خریدم باری // آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری " ( خیام ) . میبینیم که ویژگی سخن گفتن به یک جسم غیر جاندار(کوزه) نسبت داده شده در حالی که سخن گفتن مختص به انسان است اما در اینجا برای زیبایی و تاثیر بیشتر شاعر از " تشخیص " استفاده شده است . " این فاصله دوره ، بیا به هم نزدیک تر بشیم تا دست بکشم روی موهای بورت " ( بهرام - خورشید خانوم ) . در اینجا نیز میبینم که شاعر داشتن مو رابه موجودی غیر جاندار ، نسبت داده است  . همچنین از آرایه ی دیگری به زیبایی استفاده شده که شاعر نور خورشید را به " موهای بور" تشبیه کرده است که توانایی او را را در به کار بردن دو آرایه در یک بیت نشان میدهد .

ترجیع بند : ترجیع بند را نمیتوان یک آرایه قلمداد کرد . اما برای توضیحی مختصر میتوان  کاربرد عینی آن را کروس در تکست های رپ و پاپ دانست . ترجیع بند قالبیست که از چند بیت تشکیل شده است و برای اتصال غزل ها استفاده میشود ، و چند بار در یک شعر تکرار میشود . اما در تکست های رپ و پاپ عنوان غزل به ورس و ترجیع بند به کروس تغییر یافته است . آرایه های ادبی انواع مختلفی دارند که میتوان به تضمین ، ایهام ، مجاز ،اغراق ، مراعات نظیر و ... اشاره کرد که شاید هر کدام از آنها توسط رپرهای کشور استفاده شده اند اما به علت تفصیل این مبحث به همه آنها در این مقاله نپرداختیم . استفاده از این آرایه ها در تکست های رپ نشان دهنده ی غنای ادبی و مفهومی آنهاست و هدف از ذکر آنها در این مطلب آگاهی بیشتر شنوندگان و مخاطبین این سبک موسیقی بود . به امید افزایش بار مفهومی و ادبی این اشعار در موسیقی مدرن کشور ...

نکات نهایی و نتیجه گیری کلی :

تکست ها در طول چند سالی که از عمر رپ فارسی میگذرد دستخوش تغییرات فراوان چه از لحاظ مفهومی و چه از لحاظ ظاهری شدند كه شاید بتوانیم این تغییرات را با تبدیل اشعار سنتی به شعر نو مقایسه کنیم . دقیقاً همان عللی که برای ایجاد شعر نو وجود داشت در تکستهای رپ نیز سبب کمرنگ شدن قافیه ها و فرم بیت و مصرع بود . با آن تفاوت که در اشعار کهن این امر قرنها به طول انجامید اما در رپ و هیپ هاپ به 10 سال هم نکشید . امروزه برخی از تکستهای رپ ازهیچ قاعده و قانونی پیروی نمیکنند و میتوان آنها را فقط نوشته هایی ریتمیک قلمداد کرد زیرا در بسیاری از مواقع حتی قافیه ها نیز در جای خود قرار ندارند و تلاش شاعران بیشتر نوشتن ترانه هاییست که از لحاظ آوایی و ریتمی زیبا و قابل قبول باشند و این کاملا مطابق با هنر مدرن است، اما در اشعار سنتی شاعران مجبور به رعایت برخی نکات ادبی بودند که انواع مختلف آن قالب های متفاوتی از شعر کهن را به وجود آورد . قالب هایی که در رپ به هیچ وجه وجود ندارد و هر رپر سبكی مخصوص به خود را دارد. همچنين وجود بیت و موزیک نیز تاثیر بسیار به سزايی بر این نسل جدید تکستها گذاشته است . همه ی این تغییرات در متن شعرها فقط به آن علت بود که رپرها و نسل جوان جامعه بتوانند راحت تر نیاز خود را به دیگر هم وطنانشان بیان کنند . شعرها حالت دغدغه و دلنوشت به خود گرفت و وسیله ای برای اعتراض شد ، اما در این بین سبکها و موضوعاتی روی کار آمد که هم از لحاظ فنی ضعیف بود و هم از لحاظ مفهومی جای تعمق نداشت ، بحثهایی مطرح شد که نه تنها چهره ی هیپ هاپ فارسی را خراب کرد بلکه بر روی جامعه ی جوان ما نيز اثر منفی گذاشت . موسیقی باید راهی برای ارتقا سطح فرهنگ جامعه و نوعی وسیله برای بیان احساسات باشد .  نظر شخصی بنده این است که شاعر باید به تک تک لغاتی که استفاده میکند فکر کرده و به تاثیرات آن بر شنوندگان بیاندیشد .اشعار سنتی با موضوعات ناب ، ادبیات زیبا و احساسات فراوان ، سالیان سال بین مردم ارزش و اعتبار خود را داشته و همچنان هم حفظ كرده وعلت آن ،
زحمت ، علم و مهارتی است که شاعر صرف شعر خود کرده است . اشعار اینگونه جاودانه میشوند ، زمانی که غنای معنوی و مهارت ادبی شاعر با یکدیگر تلفيق شوند اشعارش نیز به همان مقدار گسترده و همه گیر میشوند . تحصیلات و علم جوانان این نسل میتواند ترانه ها و آثاری را خلق کند که موجب افتخار این مرز و بوم باشد .
هدف از نوشتن این مقاله معرفی ترانه های رپ و هیپ هاپ از جهتی دیگر و همچنین حمایت مختصری از این سبک موسیقی بوده است . امیدواریم که مورد رضایت شما عزیزان قرار گرفته باشد.

نویسنده : عرفان سمیعیان
ویرایش و دیزاین : امیر فابریس
میکس و پخش : علیرضا

لطفا برای حمایت فن بیج گروه رو لایک و شیر کنید

Official Page in Facebook
www.facebook.com/zirzamin.team

ممنون از از وقتی که برای شنیدن این مقاله صرف کردید
با تشکر تیم مقاله نویسی زیر زمین

گفتگوئی با "مضراب"، زندگی هنریش، دیدگاهایش و انتقاد او بر انتقاد از آلبوم "خشت"

گفتگوئی دیگر با هنرمندی دیگر. هنرمندی جوان و بااستعداد. او را با نام هنری "مضراب" می شناسیم. او یکی از تهیه کنندگان و ضربآهنگ سازان هیپ هاپ ایران است. مضراب را می توان از تهیه کنندگان نسل دوم هیپ هاپ ایران دانست که در آلبوم سکوت بهرام و اخیراً نیز در آلبوم جنجالی "خشت" نوید آواسازی کرده است.

از آنجائی که موسیقی بدون سازندگانش معنی ندارد و متاسفانه عموم مردم موسیقی را اول با خوانندگانش (در اینجا رپ خوان ها) و ترانه هایش (در اینجا رپ نوشته) می شناسند، شاید بهتر باشد که در معرفی موسیقی هیپ هاپ ایران این سنت را بشکنیم و به تهیه کنندگان و ضربآهنگ سازان این جنبش فرهنگی-موسیقائی همان اندازه بها دهیم که به رپ خوانانمان بها می دهیم.

به همین خاطر با توجه به آثار خلاق و نوپردازی که مضراب در چند مجموعه ای که از طرف تشکل "دیوار" منتشر شده تهیه کنندگی کرده است، بجا دیدم که با او کمی از تاریخچۀ هنریش گفتگو کنم و همزمان به موضوعات جانبی و آموزندۀ دیگری مانند انتقاداتی که به آلبوم "خشت" شده بود بپردازم و نظر خود او را نیز در این باره بپرسم.

نصیر مشکوری: سلام مضراب عزیز. لطف کردی دعوت من رو برای یک گفتگو پیرامون زندگی هنریت، دیدگاهت در مورد جنبش هیپ هاپ ایران و آلبوم نوید بنام خشت پذیرفتی.

مضراب: سلام. خوشحالم که چنین فرصتی پیش اومد و امید وارم که بتونیم گفتگوی خوبی رو رقم بزنیم .

نصیر مشکوری: اولین سوالم رو می خوام اینجوری شروع کنم که؛ من و خیلی های دیگه تو رو به عنوان یک تهیه کننده و ضربآهنگساز می شناسیم که در آلبوم "سکوت" بهرام و در این آلبوم نوید بنام "خشت" نقش داشتی. اما مطمئناً فعالیتت بر می گرده به قبل از اینها. درسته؟

مضراب: بلی! مضراب رو همه با همین دو کاری که شما گفتید میشناسند ولی آشنایی من با هیپ هاپ بر میگرده به سن هشت یا نه سالگی من که برای اولین بار صدای The Notorious B.I.G. رو در آهنگ This Time Around از مایکل جکسون شنیدم. با اینکه نمی فهمیدم که تو این آهنگ راجع به چی صحبت می کنن و بدون اینکه حتی بدونم اسم اینطور خوندن رپه خیلی ناخوداگاه شیفته این آهنگ شدم. چند سال بعد تر از طریق یکی از بستگان نوار کاست اورجینال آلبوم Illmatic از Nas به دستم رسید و این اولین آشنایی رسمی من با هیپ هاپ بود. بدلیل محل زندگی و شرایط خانوادگی نه به اینترنت دسترسی داشتم و نه کسی که چیزی راجع به هیپ هاپ چیزی بدونه در اطراف من بود... تا اینکه وقتی 13 یا شایدم 14 سالم شد وارد دنیای اینترنت شدم و یکی از اولین کارهایی که کردم این بود که اسم The Notorious B.I.G رو در گوگل جستجو کردم. با اونکه زیاد زبان انگلیسی خوبی در اون زمان ندااشتم ولی این خودش باعث شد که کم کم با هیپ هاپ آشنا بشم و طبیعتا با آهنگ ها و خواننده های بیشتر و مقاله های بیشتر راجع به فرهنگ هیپ هاپ. خیلی اتفاقی به نرم افزاری به نام Mixvibes برخوردم که یک نرم افزار خیلی ساده واسه میکس دو آهنگ روی هم بود... یادمه که ورژن کامل هم نبود و نمیتونستم کار نهایی رو توش ذخیره کنم... ولی از طریق همون کم کم با اصطلاحات موسیقی الکترونیکی و نرم افزار های دیگری آشنا شدم و به طور خیلی آماتور شروع کردم به بیت ساختن و درست کردن ریمیکس از آهنگ های خوانندگان دیگه.

این داستان همینطور ادامه داشت تا به سایت "دیوار" برخوردم و کمی در فرومش فعالیت کردم و ازاونجا با "مهدی پورداد" آشنا شدم که از مدیران سایت و کمپانی دیوار بود... و از طریق اون با "احسان آتور" مدیر و تهیه کننده دیوار آشنا شدم و نمونه کارهام رو براش فرستادم و در شهریور سال هشتاد و هفت رسما عضو تشکل دیوار شدم.

نصیر مشکوری: ... بعدشم که در آلبوم سکوت بهرام یک یا دوتا از آهنگ ها رو تهیه کرده بودی.چیزی که جالبه و خیلی هم اشتباه هست، نادیده گرفتن تهیه کننده و یا ضربآهنگساز در موسیقی هیپ هاپ ایران هست. اون هم بخاطر ناآگاهی مخاطبین و دست اندکاران این موسیقی می تونه باشه. هیپ هاپ از اونجا که کلام درش نقش مهمی رو بازی می کنه متاسفانه تهیه کننده اکثراً زیر سایه رپ خوان نادیده گرفته می شن. در صورتی که هیپ هاپ اساساً برپایه بیت ها یا ضرب ها ساخته می شه و کلام روش قرار می گیره. اون فضاسازی و آواپردازی عنصر مهمی در موسیقی هیپ هاپه.حالا از این بگذریم؛ سوال من این هست که بنظر تو چه تفاوتی میون یک آهنگ و یک ضربآهنگ وجود داره؟
اصلاً جایگاه ضربآهنگ در هیپ هاپ کجاست؟

مضراب: به نظر من برای بررسی جایگاه بیت یا به قول شما ضربآهنگ بهترین کار اینه که برگردیم به تعریف فرهنگ هیپ هاپ. فرهنگ هیپ هاپ دارای چهار المان اصلی است که دو تا از اون ها یعنی "دی جی اینگ" و "ام سی اینگ" مشخصا موسیقی هیپ هاپ رو تشکیل میدن. اگر کمی تاریخ شکل گیری هیپ هاپ و موسیقی هیپ هاپ رو بررسی کنیم می بینیم که پیشگامان اصلی هیپ هاپ کسانی نبودند جز دی جی ها که اگه قرار باشه نام هم ببریم میتونیم از DJ kool Herc و Afrika Bambaata یاد کنیم. همین قضیه نشون دهنده اهمیت دی جی اینگ در هیپ هاپ است. یعنی نباید بین سهم دی جی اینگ و ام سی اینگ در فرهنگ هیپ هاپ و موسیقی هیپ هاپ فرقی قایل شد. دی جی اینگ اونقدر مهم بوده که حتی روی عنصر برک دنس نیز تاثیر داشته تا جایی که برک دنس رو نمیتونیم بدون موسیقی تصور کنیم.

پس وقتی در هیپ هاپ فارسی می شنویم که "هیپ هاپ کلام محور است" ،نباید زیاد خرده بگیریم چون این جمله فقط میتونه ناشی از نا آگاهی گوینده از فرهنگ هیپ هاپ باشه.
شاید دسته بندی بیت (ضربآهنگ) و آهنگ معمولی زیاد درست نباشه ولی معمولا بیت رو تهیه کننده تهیه میکنه و آهنگ رو "آهنگساز"... دانش موسیقی و خلاقیت در هر دو دخیل هستند ولی خلاقیت در تهیه یک ضربآهنگ هیپ هاپ شاید نقش اول رو بازی کنه. به کار گیری خلاقیت میتونه در مراحل مختلف ساخت یک بیت مطرح بشه ولی شاید نمونه بارز این خلاقیت رو بشه در سمپلینگ نشون داد. تفاوت اصلی که بیت هیپ هاپ با بقیه آهنگ ها وجود داره سادگی و تکرار است.

نصیر مشکوری: از خلاقیت گفتی و تفاوت بین بیت سازی یا ضربآهنگسازی با آهنگسازی که بنظر من دو دنیای متفاوت و دور از هم هستند. از لحاظ ارزشی از هم کم نیستند اما اهداف با نتیجه های متفاوتی رو بدست می دند. همونطور که ترانه سرائی با رپ نویسی، و خوانندگی با رپ خوانی تفاوت داره، ضربآهنگ هم با آهنگ تفاوت و رویکرد موسیقائی متفاوتی داره که نباید فراموش کرد.اما از این بحث بگذریم، می خوام بدونم این مرحلۀ بیت سازی از اون اول که ایده ای به ذهنت می رسه تا زمانی که به نتیجه مورد نظرت می رسه چطور پیش می ره؟
آیا اول کلام حاضر می شه و بعد بیت نسبت به مفهوم رپ ساخته و پرداخته می شه یا برعکس؟ اصلاً این خلاقیت کجا و در چه شکلی خودنمائی می کنه؟

مضراب: خب از اونجایی که خلاقیت نقش مهمی در ساختن یک بیت ایفا میکنه، ساختن یک بیت شاید همیشه یک روند ثابت رو طی نکنه ولی کلا یک بیت از دو قسمت اصلی "درام" که هسته اصلی بیت است و "سمپلینگ" تشکیل میشه. البته میتونه در مراحل بعدی چیز های دیگه از جمله سازهای زنده و یا صدای های تولید شده توسط سینتی سایزر ها هم بهش اضافه بشه. خلاقیت میتونه خودش رو هم در "درام" و هم در نوع استفاده از تکنیک "سمپلینگ" نشون بده. پس اون ایده اولیه و خلاقانه ممکنه که از ساخت یک "درام" و یا سمپل کردن یک قطعه شروع بشه و کم کم با اضافه شدن چیز های دیگه و گسترش بیشتر به نتیجه نهایی تبدیل بشه.

شعر و بیت هر دو حاصل حس درونی شاعر و تهیه کننده هستند و اینکه کدوم زودتر آماده میشه هم روال مخصوص و ثابتی نداره. خیلی وقت ها تهیه کننده بیت رو با توجه به شعر شاعر درست می کنه و خیلی وقت ها هم شاعر با توجه به بیت ساخته شده شعر میگه اما در هر صورت حس مشترک تهیه کننده و شاعر باعث میشه که یک کار قوی و فاخر تولید بشه.

البته باید گفت که وظیفه تهیه کننده فقط ساختن بیت نیست بلکه تهیه کننده در تمام مراحل شکل گیری یک اثر از ساختن بیت و شعر، ضبط کار و حتی نتیجه نهایی حاصل از میکس و مستر نیز دخالت داره.

مشکوری: توضیح جامع و خوبی دادی، ممنونم. همین توضیحت باعث می شه برم سر آلبوم "خشت" نوید که خودت و آِحسان آتور و همچنین خود نوید با هم تهیه و تنظیم کردین. آلبوم بسیار جذابی هست. یعنی رنگارنگی خاصی داره که با مفاهیم و موضوعات خاص هم پُر شده و واقعاً شنیدنی ست. جای این رو داره که خسته نباشید بگم.

قبل از اینکه وارد بحث پیرامون آلبوم خشت بشیم لطف کن برامون توضیح بده که چه شد شما سه نفر تصمیم به تهیه این آلبوم گرفتین و چه مدت تهیه اش طول کشید؟

مضراب: پاییز سال هشتاد و نه بود که نوید تهیه آلبوم دوم خودش رو به صورت انفرادی شروع کرد و یک سری از کارهاش رو برای "دیوار"فرستاد و درخواست همکاری کرد... طی گذشت زمان و با دیدن استعداد های نوید ، سرانجام "دیوار" در نوروز سال نود تصمیم بر حمایت و همکاری با نوید و تهیه آلبوم" خشت" گرفت. در این مدت نزدیک به 15 آهنگ تولید شد که با توجه گذشت زمان و فضای کلی آلبوم 9 آهنگ برای آلبوم انتخاب شد.

نصیر مشکوری: البته انتقادی کلی هم در نقدی که در موردش نوشتم به این مجموعه داشتم که شباهت صدا و کمی تکنیک رپ خوانی نوید به بهرام بود که بنظر من ضعف کوچکی نیست. با در نظر گرفتن صدای نوید که ظاهراً ذاتاً شبیه به بهرام هست، استفاده از تکنیک رپ خوانی بهرام باعث شده که سوء تفاهم ها و توهم هائی هم بوجود بیاد.

از اونجا که تو یکی از پایه های اصلی این آلبوم بودی و تعدادی از ضربآهنگ ها رو خودت ساختی تصمیم دارم در مورد این آلبوم در همین جا نظرت رو بپرسم تا نقد من جنبۀ یکجانبه نگیره و با دیدگاه های تو بتونیم جوانب دیگر رو هم در نظر بگیریم و سازنده باشیم.
نظرت رو لطف کن در مورد این انتقاد برای ما بگو.

مضراب: مقاله ای که شما نوشتید رو من خوندم... در کل مقاله خوبی بود ولی خب من دوست دارم که مقاله های انتقادی به صورت جزئی و فنی و تکنیکی به نقد و بررسی بپردازه نه به طور کلی و فقط بازی با کلمات. نقد فنی و تکنیکی است که باعث میشه ما اشکلاتمون رو درک کنیم و در آینده برطرف کنیم. برای همین دوست دارم به صورت جزیی تر ولی خب مختصر راجع کل آلبوم و آهنگ ها و خود نوید کمی توضیح بدم.

به نظر من نوید علاوه بر صدای گرم و تاثیر گذارش ، دارای دو ویژگی اصلی و عمده است : یک بیان مستقیم و صریح منظور بدون پیچیدگی و دومی که خیلی ممهمتر هم هست فلوی خاص خودش که جدید هم هست وکسی تا به حال در هیپ هاپ فارسی نداشته یا اگر هم داشته من نشنیده ام!

اینکه بگیم بهرام و نوید خیلی شبیه هم هستند واقعا نگاهی سطحی است. ما بازخورد های مختلفی بعد از پخش این آلبوم دریافت کردیم که شاید عمده ترینش"

شباهت نوید به بهرام" بود و ما این رو از قبل پیش بینی میکردیم... چون از توانایی گوش اکثر مخاطبین آگاه بودیم! مخاطبی که هنوز دنبال کلیشه های ده سال پیش میگرده. مخاطبی که فقط دوست داره عادت کنه... مخاطبی که فقط برای خودش بت میسازه و خودش رو درگیر اسم ها می کنه. مخاطبی که همیشه در مقابله کارهای نو و خلاق جبهه میگیره. البته خیلی ها با بی انصافی شباهت رو هم با کلمه تقلید بیان کردند. شاید خیلی درست نباشه که مثال بزنم ولی وقتی هنرمندی به نام Drake وارد صحنه هیپ هاپ شد همه اون رو به تقلید از lil wayne متهم کردند ولی امروز با گذشت دو سه سال همه به تفاوت های اساسی این دو پی بردند... شاید بهرام و نوید از لحاظ تونالیته صدا شبیه هم باشند (که به نظر من زیاد هم اینطور نیست) ولی در بیان کلمات و لهجه ادای جملات و حتی گفتن حروف خاص با هم تفاوت های عمده ای دارند. جدا از این، فلوی متفاوتی هم دارند. با کمی دقت به راحتی میشه فهمید. جدای از این مسایل در مفهوم و حرفایی که نوید در آلبوم میزد تفاوت هایی با بهرام داشت! فلوهائی که نوید در سه آهنگ "بازیمو بلدم" ؛ "خرابم" و " منتظر نباش" به کار برده از خلاق ترین فلوهای هیپ هاپ فارسی است به نظر من و نمونه اش رو هم تا به حال نداشتیم! البته باید گفت که هنرمندان میتونن روی هم تاثیر بزارند واین اصلا چیز بدی نیست و خیلی هم رایجه. باید این رو هم در نظر گرفت که نوید یا اون که چند سالی است در هیپ هاپ فارسی فعاله ولی این آلبوم حرکت اول اون به سمت هیپ هاپ سطح اول ایران است و با استعدادی که ما ازش دیدیم مطمئنا جایگاه خیلی خوبی رو میتونه در هیپ هاپ فارسی کسب کنه.

این آلبوم دارای ویژگی هایی بود که زیاد مورد توجه قرار نگرفت. این آلبوم اولین آلبوم حرفه ای رپ فارسی است که در اون سه تهیه کننده به طور مشترک با هم همکاری کرده اند. پردازش صدا، تکنیک های شعر نویسی و رپ خوانی و جزییات به کار رفته در سمپلینگ از نکات و ویژگی های این آلبوم بود. خوشبختانه ما از کسانی که گوشِ موسیقیایی خوبی داشتند و کار رو با دقت دنبال کردند بازخورد های خیلی خوب و امیدوار کننده و البته سازنده دریافت کردیم.

در اینکه آلبوم دارای اشکالاتی است شکی نیست ولی ما دوست داریم نقد ها منصفانه و با دلیل و مدرک باشه تا ما بتونیم نقاط ضعف کار خودمون رو بفهمیم و در صورت ممکن برطرف هم بکنیم. حالا باز هم اگه به صورت جزئی و موردی سوالی یا نقدی دارید بپرسید که اگه تونستم پاسخگو باشم!

نصیر مشکوری: ممنون مضراب عزیز، این گفتگو فقط برای آشنائی بیشتر با تو و موسیقی تو بود و گفتیم حالا که بحثی در مورد آلبوم "خشت" بوده نظر تو رو هم داشته باشیم. خوشحالم که حداقل موقعیتی پیش آمد که تو هم تونستی برخلاف اونچه من و شاید دیگران هم نسبت به این آلبوم نظر داشتند به بحث بشینی و نظری تکنیکی خودت رو بدی. بنظر من باید بگذاریم مخاطبین خودشون برداشت خودشون رو از نقد من و نظر شما داشته باشند و بقیه اش رو هم زمان مشخص می کنه.

امیدوارم اینجا انصافی که تو در نظر داشتی رعایت شده باشه. اگر توضیح دیگه نداری من برم سر سوال بعدی و به آینده بپردازیم.
خُب، آلبوم "خشت" منتشر شد و مطمئناً همه منتظرند ببینند مشغول چکاری هستی. برنامه آینده ات چیه؟

مضراب: دیوار بیشتر تمرکزش روُ روی پروژه "خشتی دیگر بر دیوار" خواهد گذاشت که آلبوم "خشت " از نوید هم از همین مجموعه بود. جزئیات کامل "خشتی دیگر بر دیوار" رو به زودی رسما اعلام خواهیم کرد .

نصیر مشکوری: برای سوال آخر؛ شرایط و موقعیت هیپ هاپ زیرزمینی ایران رو چگونه ارزیابی می کنی؟

مضراب: من آدم واقع بینی هستم بعد از ده سال هنوز هیپ هاپ ایران نتونسته جایگاهی که مد نظر خیلی از ماهاست رو بدست بیاره ولی با کار هایی که در سال نود انجام شد و قراره بشه و معرفی استعدادهای جدید در کنار ستاره های قدیمی داره مسیر نسبتا خوبی رو طی می کنه و اگر اتفاق و مشکل خاصی پیش نیاد آینده امیدوار کننده ای در انتظار هیپ هاپ فارسی است.

امیدوارم کسانی که در هیپ هاپ فارسی دستی در کار دارند در کنار آماده کردن آهنگ های فاخر و درخور، اقداماتی نیز برای شکل گیری بهتر فرهنگ هیپ هاپ ایرانی انجام بدهند. به نظر من برگزار کردن مسابقات، تهیه رادیو و پادکست، نوشتن مقاله و ... خیلی بهتر، مهمتر و تاثیر گذار تر از ویدیو کلیپ های پرخرج و بی فایده باشه. در هر حال ما در تلاشیم که آینده خوبی رو با توجه به محدودیت های موجود رقم بزنیم.

نصیر مشکوری: خوشحالم از اینکه تونستیم با هم گپی بزنیم و هم با هنرت و هم باروحیاتت آشنا بشیم و همچنین از زاویه نگاه تو هم به آلبوم خشت بپردازیم. برات آرزوی موفقیت دارم.

مضراب: مرسی از شما که این فرصت رو فراهم کردید برای من تا با توجه به موضوع و حیطه بحث حرفایی رو که داشتم بزنم.

صفحه رسمی بشکن

صفحه رسمی نصیر مشکوری

صفحۀ رسمی مضراب

نوید رضوانی ملقب به بی بوی اسپاگتی که یکی از ایرانیان ساکن نروژ میباشد فیلم مستندی درباره بِرِک دنسینگ یا همان رقص بریک در ایران ساخته است. او درسفری که به ایران داشت با این هدف که آموخته های خود و تجربیاتش را با علاقمندان به این نوع رقص در میان بگذارد و آنها را بیشتر با روح این نوع رقص آشنا کند. نوید توانست از خود و اتفاقات داخل ایران پیرامون این سفر مستندی بسازد که گویای جنبشِ هیپ هاپ و عناصر مربوط به آن است. او شما را در یک مستند چهل و پنج دقیقه ای به ایران میبرد تا شما را با روش آموزش و تمرین در کلاسهای آموزشِ رقص بریک یا همان رقص هیپ هاپ که امروزه زیاد نامش به گوش میرسد اما با نامی متفاوت بنامِ " آیروبیک حرفه ای " که گویا شاید نامیست خوشایندتر برای مسوولین. بی بوی اسپاگتی درباره ساخت این مستند میگوید :

" این سخت ترین پروژه ایست که او در طول زندگی انجام داده است و امیدوار است که صدای بی بوی های داخل ایران به کشورهای اروپایی و غربی برسد "

البته نکته ای که در این مستند جای خالی دارد حضور بی گِرل های ایران است, چون این رقص و این عنصر که یکی از چهار عنصر اصلی هیپ هاپ است توسط بی بوی ها یا همان رقصنده های پسر و بی گِرل ها که همان رقصنده های دختر میباشند متولد شد و زنان نقش بسزایی برای رشد این عنصر داشتنده اند. بی بوی اسپاگتی در آخر در متن خود میگوید, او عاشق هیپ هاپ هست برای حضور هیپ هاپ در زمان نیاز و همینطور برای جوان ها و زندگی هایی که هیپ هاپ تا به حال نجات داده است.

Navid Spaghetti Rezvani also known s " B-Boy Spaghetti " who lives in Norway made a trip to Iran in order to help & spread His knowledge & experiences with Iranian B-Boys. Breaking, also called B-boying or break dancing, is a dynamic style of dance which developed as part of the hip hop culture. Breaking is one of the major elements of hip hop culture. Like many aspects of hip hop culture, break dance borrows heavily from many cultures, including 1930s-era street dancing. As Iranian hip hop growing in Iran as a culture, the elements of it getting more attention now along as rapping which have had huge impact in past few years. B-boy spaghetti Regards to this documentary mentioned :

" Whats up my B-boy brothers and B-girl sisters?I have finally finished the last episode of my Hip Hop documentary in Iran. EVERYBODY, this is the hardest project i have ever done i my life. Please watch this and let Hip Hop in Iran speak with you guys. There is no way you can imagine what i went through and how much i sacrificed in the ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN to make this HIP HOP documentary!!!! But now its done, i hope their voices will reach the western world!!! LOVE YOU HIP HOP FOR BEING THERE AND SAVING LIVES!!!!!!!! PEACE!!!!!!!!!!!!!!!! "

This documentary will give you better understanding of break dancing in Iran and also it will show you how hip hop is touching Iranian youth.

این ویدیو فقط در شبکه یوتوب بی بوی اسپاگتی برای دیدن موجود میباشد.

 

جنبش هیپ هاپ ایران اتفاق نسل ماست؛ در گفتکوئی با بهرام!

سال نود خورشیدی سال پُر باری برای رپ فارس بود. چرا که هیپ هاپ زیرزمینی ایران فرم هدفمندتری را در موازات با جریانات مردم پسند بخود گرفت. این جریان پویای فرهنگی و موسیقائی را هنرمندان متعددی سال ها با تجربه اندوزی ها و نوپردازی های خود طراحی کرده اند. یکی از این هنرمندان بهرام است. او از پیشگامان هیپ هاپ آگاه، از فرهنگسازان و نظریه پرداز هیپ هاپ زیرزمینی ایران است.

موقعیتی استثنائی پیش آمد تا با او بعد از سال ها سکوت گفتگوئی برای سایت بشکن داشته باشم و از آنچه در ذهنیت یک هنرمند زیرزمینی می گذرد جویا شوم.

نصیر مشکوری: بهرام عزیز، سپاسگزارم از اینکه بعد از سال ها سکوت دعوت من و سایت بشکن رو برای یک گفتگوی اختصاصی پذیرفتی.حرف و سوال زیاده، سال ها در قلب تهران در مرکز جنبش هیپ هاپ ایران، اون هم هیپ هاپ آگاه و زیرزمینی ایران فعال و همیشه تاثیر گذار بودی. اخیراً هم از ایران خارج شدی و تن به مهاجرت سپردی.

سوال اولم رو اینطور شروع می کنم؛ یکی از جذابیت های آلبوم " سکوت " نامش بود! تو و آتور یک آلبومی رو منتشر کرده بودید که پُر از حرف و بقول خودت دلنوشته بود. اما اسمش سکوت بود. این تناقض یک خلائی رو ایجاد کرده بود که فکر برانگیز و توهم ساز هم بود. این سکوت می شد خیلی معنا ها بده که نمی خوام من واردش بشم. می خوام خودت ایده ای که پشت این عنوان خوابیده رو برای ما تشریح کنی.

بهرام: عنوان این مجموعه که توسط آتور به زیبایی انتخاب شده، در ابتدا شکافته می شه. وقتی که شما چند خطی از زنده یاد احمد شاملو رو می شنوین. در انتها هم ما دوباره از صدای ایشون استفاده کردیم و محتوای مجموعه اینجوری مشخص میشه که در این سکوت حقیقت ما نهفته ست.

ما در این مجموعه سعی کردیم که مخاطب، سکوت رو بشنوه! چون فکر می کنم درون سکوت، بیشتر از فریاد حرف هست و بیشتر می تونه مخاطب رو به فکر کردن وادار کنه و این چیزیه که همیشه برای ما اولویت داشته.

البته همونطور که شما هم گفتی خیلی معنا ها در این سکوت نهفته ست که من هم بیش از این واردش نمیشم و بهتره اجازه بدیم که همه برداشت خودشون رو داشته باشن.

نگاهی بر آلبوم "خشت" از نوید با صدای بهرام!

... اینجا جا واسه آدمای خلاق نیست/ اینجا جا واسه حرفای سر راست نیست/ اینجا نفس بکشی یه لگد زیره پاته می ری، درست یا غلط/ خدا همراته.../ با کلی دل دیگه/ با کلی حرفی که گله می گه/ یکی دل می ده یکی دل نمی ده/ این حرفای پشت این ایده/ که من و تو امتداد یه خطیم/ صدای خفه شدۀ یه نسلیم/ پارافین سوخته یه شمعیم/ که سرد می شیم و بازم می جنگیم/ زندگی رویا نیست/ این دنیا بدون خدا نیست/ ستاره ها رو فقط احلش می بینن/ آسمونیا سر بالا می گیرن دستا باز چشا بسته/ نفسا حبثه/ پرواز با ترسه/ بترس ولی بپر/ درد بکش ولی بخند/ خدا همراته...

پیوند دریافت آلبوم "خشت" بطور رایگان

 

خشت دیگری بر دیوار تشکل "دیوار" اضافه شد. این مجموعه جذاب اثر خلاقیت و هدفمندی سه آواپرداز در صحنۀ هیپ هاپ آگاه ایران است، یعنی آِحسان آتور، مضراب و نوید. "نوید" که تا مدتی پیش آنچنان شناخته شده نبود با انتشار این آلبوم به درون نقشه رسمی هیپ هاپ آگاه ایران پرتاب شد. اما این جهش پُرآوا و رنگارنگ بخاطر شباهت بیش از اندازه رپ خوانی نوید به بهرام ضعف بزرگی را در ساختار این مجموعه ایجاد کرده است.

شاید مقایسۀ نوید و بهرام با نگاهی انتقادی بنظر بی لطفی و نادیده گرفتن تمام کیفیت های عالی در این مجموعه بیاید. اما این شباهت های واضح در جریان ضربآگین خوانش (Flow)، حس و فضاسازی در رپ خوانی، تاکیدها و ایست های محکم و قاطع، جنس صدا و رپ خوانی برگرفته از شیوه ای که بهرام در آلبوم سکوت بویژه تکنیکی که در رپآهنگ "خورشید خانم" با آن بیان شاعرانه پیشگام شده بود، همه و همه متاسفانه تا حدود بسیار زیادی هویتی تقلیدی به کلیت رپ خوانی نوید در این مجموعه داده است که می توانست با کمی ابتکار و بیرون کشیدن اصالت و هویت شخصی وی براحتی شکلی تازه و متفاوت بخود گیرد و این مجموعه را که تمام پدیده های لازم را چه در محتوا و چه در ساختار ضربآهنگ ها برای یک آلبوم پیشگام و – بواقع - هیپ هاپ ایرانی دارد را منحصربفرد کند.

فراموش نکنیم که فرهنگ و موسیقی هیپ هاپ به عنوان یک پدیدۀ مدرن و درونشهری بطور بنیادینی ضد تکرار و شباهت سازی حرکت می کند. اگرچه دائماً با گذشته درگیر است و از نمونه ها و آواهای قدیمی در چیدمانی (Sampling) نوین استفاده می کند اما هیچگاه در قالبی تقلیدی و ساختاری اقتباسی تکرار نمی شود بلکه از همان قطعات موسیقی های آشنا در جهت ساختارشکنی در فرمی جدید نوپردازی می کند. دیدگاهی پست مدرنیستی که بی زمانه است و بی مرز. چنین موسیقی با فرهنگ مدرن شهری مانند هیپ هاپ برپایۀ اصالت و ابتکار ساخته می شود در غیر این صورت نمی تواند مدرن و پیشگام باشد و فقط تولیدی مردم پسند و ایستاست.

شیخ منصور صاحب تیم منچستر سی تی برای تولد شانزده سالگی خواهرزاده خود جی زی و کانی وست را از آمریکا به امارت آورد. هردو با دریافت مبلغی در حدود شش میلیون دلار واچ ترون را به دوبی بردند و این مهمانی خصوصی را تبدیل به خبری در جامعه هیپ هاپ کردند. اگر تا به حال به فکر این بودید که چه قدر هزینه دارد تا جی زی و کانیه برای شما تولدمبارک بخوانند, حالا قیمت را میدانید.

هیپ هاپ صدای فرد شهرنشین در امید ایجاد تغییر است؛ گفتگوئی خواندنی با سالومه!

تمام تلاش من این است که بنوعی گفتگوهای آموزشی و تحلیلی تهیه کنم تا نسل تازه وارد و کنجکاو موسیقی هیپ هاپ ایران و حتی بعضی از قدیمی ها هم با ریشه ها و عواملی که باعث خیزش این جنبش رنگارنگ در ایران شده آشنا شوند و راه خود را آگاهانه تر و هدفمندتر پیش بگیرند. از این رو در کنار معرفی هنرمندان جدید هیپ هاپ ایران سعی دارم تا آنجا که امکان دارد هر چندوقت یکبار با یکی از پیشگامان این جنبش در ایران گفتگو کنم تا با تاریخ و گذشته این موسیقی در ایران بیشتر آشنا شویم.اولین گفتگوی ما در همین راستا با "دیو" (متن گفتگو با دیو) بود که چند ماه پیش در سایت بشکن منتشر شد. اینبار از "سالومه" اولین و جدی ترین زن رپ خوان در هیپ هاپ خاص پسند ایران دعوت کردم که با روحیات، ذهنیت و موسیقی او بیشتر آشنا شویم. او که هم اکنون در یکی از دانشگاه های هنرهای تجسمی در ژاپن مشغول تحصیل است طبق خبری که از طرف خود او اخیراً منتشر شد در حال تهیه و تنظیم یک آلبوم کامل نیز هست که بزودی به بازار هیپ هاپ خاص پسند ایران ارائه خواهد شد.

یک بسیجی بنام هاشم تفکری بافقی بتازگی آهنگِ رپی خواننده است بنام " Wall Street " ( لینک دانلود ) که در حمایت از اعتراض های مردمی در آمریکا میباشد وی این آهنگ را به زبان انگلیسی خواننده است.  او همچنین آلبومی بنام " میخوام برگردم " حاوی هشت ترک را در وبلاگ خود برای دانلود قرداده است.

او درباره خود در وبلاگش میگوید " من مذهبيم ولي راه مكرو بلد نيستم,كارت بهشت(بسیج) ندارم واسه همين گريه تو فكرو بلد نيستم, من یک بسیجیم و افتخار میکم که زیر پرچم ولایتم.اما نمیخوام کارت داشته باشم.من به شهدا فکر میکنم.به شهدا فکر میکنم.میخوام بپرم... . هاشم تفکری بافقی بگفته خود متولد 1368 و ساکن پاکدشت میباشد. وی همچنین در وبلاگ خود دیگاه آقای خامنه ای رهبر ایران را پیرامون موزیک نوشته است . بسیجیان پیش از این نماد مقاومت مقابل موسیقی رپ بوده اند و آن را شیطانی میخوانند ولی مدت نه چندان طولانی میباشد که در مقالات یا محفل ها از آن بعنوان موسیقی زیرزمینی انحرافی یا رپ انحرافی سخن میگویند، آیا این بر این معناست که قرار است موسیقی رپ مورد تایید دولت و غیر انحرافی به مردم کشور شناسانده شود ؟!

آلبوم میخوام برگردم

بسیجی
از بحر تا نهر
اسلام آمريكايي
شده دیر
وقت عمل
بحر آرام دگر باره خروشان شده است
مقتدر مظلوم
میخوام برگردم