در سومين مقاله تيم زيرزمين به موضوعي جديد و قابل تامل‍ي در رپ فارسي اشاره دارد و بچه هاي زيرزمين به بررسي و مقايسه اشعار سنتي و كهن ايران با تكست هاي رپ فارسي پرداخته اند كه دليل فاصله افتادن در انتشار مقاله جديد،بررسي دقيقتر و حرفه اي تر مقاله جديد بود .در اين مقاله رضا پيشرو ، اميد صفير و مهدار با نظرات خودشون تيم زيرزمين رو در بررسي حرفه اي تره مقاله همراهي كردند.اين مقاله به دو صورت نوشتار و صوتي براي شما عزيزان آماده شده است.

فایل صوتی (46 MB)

" بررسی اشعار سنتی و تکست های رپ پارسی"

سیر شعر نویسی از گذشته تا کنون (مقدمه) :

شعر نویسی در زبان فارسی تاریخچه ی بلندی دارد ، قرنهاست که شاعران فارسی آثار گرانبهایی سروده و از خود به جای گذاشته اند . آثاری که حتی پس از تغییرات عظیم در روش زندگی مردم و گذشت سالیان دراز همچنان از نگاه مخاطبین تازگی خود را حفظ کرده اند . این آثار قبل ظهور اسلام  نیز در ایران به زبان دری و لهجه های خاص محلی وجود داشته اما شکوفایی شعر نویسی در ایران را میتوان بعد ظهور اسلام  به وضوح مشاهده کرد . در حدود قرنهای دوم و سوم هجری در اثر آشنا شدن ایرانیان با زبان و شعر عربی ، شکل جدیدی از اشعار در ایران به وجود آمد ، که به تدریج شاعران بزرگی پا به عرصه گذاشتند و آثار جاودانی را خلق کردند . در این دوران قالب های مختلفی مانند مثنوی ، قصیده ، غزل و ... ایجاد شد که هر کدام با توجه به شرایط زمانی و وضعیت جامعه مورد استفاده قرار میگرفتند . این دوران که میتوان آن را به نوعی عصر شکوفایی شعر نویسی فارسی دانست قرنها ادامه یافت به طوری که امروزه هم میتونیم شاعرانی بیابیم که همچنان با قالب های سنتی ، شعر سرایی میکنند . اما در عصر معاصر و حدود صد سال پیش "نیما یوشیج" انقلابی در شعر فارسی به وجود آورد . او با ادعای آنکه وزن و قافیه ،شاعر را برای بیان احساسات و هدف خود محدود میسازد قالب جدیدی از شعر را به وجود آورد که بعدها به انتخاب خودش " شعر نو" يا "شعر نيمايي" نام گرفت . اشعاری كه به سبك نيمايی سروده شد درآن قافیه و وزن ، آنطور که دراشعار سنتی به کار برده میشد استفاده نگرديد . به طوری که میتوانیم در آثار نیمايی ، ببینیم که بیت و مصرع واضحی به مانند سبكهای گذشته وجود ندارد و حالت متنی به خود گرفته ؛ كه همين امر سبب شد تا این نوع سبك شعر نویسی با مخالفت های فراوانی رو به رو شود ؛ منتقدین ، این نوع اشعار را ضربه ای به شعر فارسی میدانستند و معتقد بودند که اینگونه اشعار ، شعر سرایی را سهل کرده و به گفته ی آنها این اشعار بی وزن و قافیه سبب اين ميشوند كه شعرنويسی به سمت كوچه و بازار برود و عده ای از عوام هم به سادگی دست به سرودن شعر با اين سبك بزنند و همين امر باعث نزول كيفيت اشعار و در نتيجه دور شدن شعردوستان از شعر واقعی ميشود ؛ اما در اصل اینگونه اشعار در قلب خود دارای وزن بودند و همچنین دارای کلماتی متشابه که نقش قافیه را ایفا میکردند و مهم تر از همه در اینگونه اشعار مفاهیمی بیان میشد که عمدتاً توسط شاعران گذشته ابراز نمیگردید . نیما معتقد بود كه شاعران در یک شعر با سبك غزل ، مثنوی و يا هر نوع دیگر از آن باید در کنار رعایت شکل ظاهری شعر كه همان قافيه و وزن است به مفاهیم مورد نظر خود نیز در شعر اشاره میکردند که این شعر سرایی را بسیار سخت مینمود که دقت به شكل ظاهری سبب ميشد شاعر از هدف اصلی خود كه محتوا و موضوع شعر بود دور شود. به همین دلیل نیما سعی کرد تا بیشتر به مفهوم اشعارش بپردازد تا شکل ظاهر آن . این انقلاب در شعر نویسی پس از نیما ادامه یافت که به تدریج " شعر نو" به عنوان یکی از قالب های رسمی در ادبیات فارسی شناخته شد . که شاعران دیگری مانند سهراب سپهری ، فریدون مشیری ، مهدی اخوان ثالث و ... به سرودن اینگونه اشعار پرداختند . پس از شعر نو قالب های دیگری مانند " سپید " و " موج نو " نیز پدید آمد که اینگونه اشعار حتی بیش از " شعر نو " به بخش مفهومی شعر پرداخته و دارای وزن کمتری هستند . به خصوص " موج نو " که دارای مفاهیم بسیار پیچیده و عمیقی است .هدف از ذکر این تاریخچه ی کوتاه از شعر نویسی فارسی اشنایی با شعر سنتی ایرانی بود . در ادامه سعی در آن داریم که این گونه اشعار را با تکست امروزی رپ مقایسه کنیم تا ببینیم که شعر کهن فارسی تا چه حد بر تکست های رپ فارسی تاثیر گذاشته و تفاوت ها و شباهت ها را بررسی کرده و تغییرات مشاهده شده را بیان کنیم .

مقایسه از لحاظ شکل ظاهری :

ميتوان اشعار را از لحاظ ظاهر به دو بخش تقسیم کرد :
1 – شکل ابیات و قالب کلی شعر
2 – نوع قافیه ها و طرز قرار گرفتنشان

در اوایل کار رپ پارسی ما شاهد تکستهایی بودیم که دارای بیت ومصرع مشخص بودند .یعنی بیتها کاملا محسوس و مجزا و هر بیت دارای دو مصرع بود که هر مصرع با واژه يا حروف قافیه بسته ميشد كه حالتی  بسیار مشابه به شعرهای سنتی و به خصوص قالب مثنوی و از آنجایی که این نوع اشعار سنتی ( خصوصا مثنوی به جهت کاربرد آن در شاهنامه و مثنوی معنوی ) در بین مردم شناخته شده و به گوش آنان آشنا تر بود ، تکستهای رپ نیز در ابتدا بيشتر از این قالب الهام گرفت و بیشترین شباهت را به این قالب داشت . درواقع میتوان علت اصلی استفاده ی این نوع سبک تکست ها را مرسوم بودن حالت مشابه آن در اشعار سنتی بین افراد جامعه دانست . بعد از این حالت اولیه ، فرم تکستها به تدریج تغییر کرد و حالتی به خود گرفت که در آن بیت و مصرع کمتر مشخص بود و حالتی پراکنده پیدا کرد که با وجود نداشتن نظم در شکل ظاهری ،ریتمیک بوده و قابلیت اجرا شدن بر روی بیت(موزيك) را داشت . البته این تغییرات یکباره نبود و طی چندین سال اتفاق افتاد كه مثال بارز آن دوآلبوم اخیر بهرام بوده ؛ که اگر به تکست آلبوم "24 ساعت" نگاهی بیاندازیم کاملا متوجه بیتها و مصرع های متمایز خواهیم بود اما در آلبوم "سکوت" این فرم تا حد بسیار زیادی تغییر کرد و از لحاظ ظاهری کاملا مشابه به یک متن بود که قافیه ها در قسمت مناسب به کار رفته بود اما بسیار کمتر میتوان قالب اولیه ی اشعار را در اين آلبوم یافت . و همینطور این تفاوت را درترکهای آلبوم "جنگل آسفالت" و دو ترک "انجام وظیفه و ما ازوناشيم" كه توسط هیچکس اجرا شده را میتوان ديد. این تغییرات به تدریج به علت بالا رفتن تجربه ی رپرهای کشور ، افزایش توانایی آنها در اجرا روی بیت(موزيك)، وجود محدودیت هایی در این نوع شعر و همچنین تنوع طلبیشان صورت گرفت .این گونه تکستها به علت نداشتن مصرع های هم اندازه و رعایت نشدن تمام نکات ریتمیك در آن ، خواندنشان بر روی بیت را تا حد زیادی سخت کرده به همین دلیل رپرهايی از این سبکها استفاده میکنند که توانایی و تجربه ی بیشتری دارند . این فرم جدید از تکستها را میتوان نسل نوینی از ترانه های رپ پارسی قلمداد کرد كه بیشتر میتوان آن را به "شعر نو" نزدیک دانست .یکی از مشخصه های مهم در اشعار سنتی و ترانه ی رپ وجود قافیه های زیبا وبجاست . قافیه ها همواره یکی از عوامل دشوار بودن شعر سرایی و در عين حال زیبا شدن شعر هستند . اشعار قدیمی دارای قافیه های کاملا صحیح بودند یعنی از دو کلمه يا حرف برای قافیه استفاده میشد که دارای سه یا چهار واجیکسان ميباشند ( کلماتی مانند گنج / رنج ، خاک / پاک ، راه / چاه و ... ). اینگونه کلمات محدودیت بزرگی در شعر سرايی بودند به همین دلیل سرودن شعر کهن فقط محدود به افرادی بود که احاطه ی قابل توجهی به ادبیات و كلمات فارسی داشتند . در رپ نیز ابتدا به علت نا اشنا بودن رپرها به سبک ترانه سرایی موزیک مدرن ، از قافیه هایی از نوع قافیه های شعر سنتی
استفاده میکردند و این یک محدودیت بزرگ بود ؛ چون لحن و حال و هوای ترانه های رپ ، بیشتر مسائل جامعه و ادبیات خودمانی بود اما رپرها مجبور بودند برای تناسب در قافیه ها از کلماتی استفاده کنند که با ادبیات ترانه مغایرت زیادی داشت . اما به تدریج بعد گذشت چند سال ، قافیه ها حالت جدیدی به خود گرفتند ؛ رپرها از کلمات هم وزن به جای قافیه ها استفاده کردند و بر خلاف انتظار ، این کلمات لطمه ای به شعر وارد نمیکرد و به علت وجود آهنگ ، نبود قافیه های کاملا دقیق به نوعی حل میشد و در جریان آهنگ خللی ایجاد نمیکرد . وارد شدن این گونه کلمات به جای قافیه ، بسیاری از محدودیت ها را از بین برد و باعث شد که رپرها راحت تر شعر بنویسند ومسلما این باعث ایجاد ترانه هایی پر معنی تر و عمیق تری بود . شاید این نوع قافیه ها و به عبارت بهتر کلمات هم وزن بیشترین کاربرد را درآهنگهای کنونی دارند . هر چند که استفاده صحیح و به جا از این نوع کلمات نیز ترفندهای خاص خود را دارد که اين امر تا حدی تجربه ی شاعر را ميطلبد.دو نمونه از کاربرد قافیه ها در تکست ها طی چند سال اخیر توسط یک رپر :
1- هیچکس - تریپ ما
" بچه ها تو خیابون نمیمونن چون که میدونن زندگیه خیابونی چه خطر داره //
کسی نیز که بکس رو به حذر داره "
*با به کاربردن دو کلمه ی "خطر و حذر" شاید از لحاظ قافیه ای بیتی مناسب
داشته باشیم ، اما بالواقع به كار بردن لغت "حذر" كه يك لغت ادبی است در
مصرعی که كلمه ای همچون "بکس" در آن به کار رفته است چندان جالب نيست*
2- هیچکس - یه مشت سرباز
" اما نا امیدی یعنی بی ایمانی // بیدی با باد نلرزه دیدی ماییم "
*استفاده از دو کلمه ی "بی ایمانی و دیدی ماییم" به جای قافیه ، هر چند
که از لحاظ صدایی برای قافیه مناسب نمی باشند اما در نهایت بیتی مناسب از
لحاظ معنایی و وزنی را بوجود آوردند*
اما شاعران باستانی ، قرنها از قافیه های خاص و صحیح خود استفاده کردند بی آنکه مفهوم اشعارشان زیر سوال رود که این نشان دهنده ی توانایی بالای آنهاست ، اشعاری که هم از لحاظ وزنی و آوایی بی نقص و هم از لحاظ معنایی ستودنی بودند . شاید نوشتن تکستهای رپ توسط رپرها سالها تلاش و کوشش میطلبد تا بتوانند به آن اشعار نزدیک شوند.

مقايسه از لحاظ معنایی و لحن شعر :

مشخصه ی بعدی ما برای بررسی اين دو سبك شعر، معنا و مفهوم این دو مقوله هست .فاکتوری که از نظرمخاطبین بسیار مهمتر و کلیدی تر میباشد. اینکه شاعران تا چه حد باید خود را درگیر ظواهر اشعار و زیبایی آوایی شعر کنند و در مقابل چقدر به غنای مفهومی توجه کنند همواره جای بحث داشته و دارد. بر خلاف شباهت های زیادی که از لحاظ ظاهر بین این دو نوع شعر یافتیم ، ازلحاظ معنا و مفهوم تفاوت های بسیار زیاد و تغییرات اساسی از لحاظ دیدگاه شاعران مشاهده میکنیم . در آثار ادبی کهن مفاهیم عرفانی ، اجتماعی ، ملی، مذهبی ، پند و اندرز ، داستانی ، عاشقانه ،حکایت و تا حدودی اعتراضی و سياسی مطرح بود . اما در تکست های رپ موضوعات بسیار جديدی مطرح شد که میتوان به گنگ ، دیس ، پارتی یا خیابانی اشاره کرد . همچنین صحبت از اجتماع و عشق و بحث های ملی گرایانه و سياسی موضوعاتی است که بین هر دو تا حدودی مشترکند و علت آن وجود دغدغه ها و مشکلات غریزی انسان در طول تاریخ است که محدود به زمان یا دوره ی خاصی نمیشود. برای مثال مشکلاتجامعه همواره و در هر دوره ای وجود داشته و شاعران از طریق شعر آن را بیان میکردند،با آن تفاوت که این مشکلات در هر دوره و عصری به شکلی متفاوت بروز پيدا ميكنند؛و یا بحث های عاشقانه همیشه یکی از پايه های اصلی اشعار بوده اند که طبیعتا به رپ نیز وارد شدند . اما مباحثی عمیق تر که جای تفکر بیشتری دارند و شنونده را تا حد زیادی در گیر خود میکنند دررپ بسیار کم دیده میشود . اشعار اغلب با بیانی ساده و کاملا واضح به بیان موضوعات میپردازند . علت اصلی وجود این اشعار ساده را میتوان نبود تخصصی خاص در تكست گفتن رپرها دانست و آنکه آنها نيزهمه از افراد عادی جامعه هستند و پیچیدگی و یا سادگی تکست ها معمولا متاثر از سطح سواد و میزان تحصیلات آنان میباشد .از طرفی سادگی را میتوان نقطه ی قوتی در رپ دانست زیرا رپ جزء معدود سبکهایی است که به وضوح به مسائل مختلف اشاره میکند و فهم آن را برای عامه ی جامعه میسر میسازد؛ در شرایطی که اثار کهن معمولا دارای مفاهیمی عمیق تر و کلماتی پیچیده تر میباشند که فهم آنها نیازمند دانشی قابل قبول در زمینه ی مخصوص خودش است . هر چند که امروزه تكستهای مفهومی تری در اثار رپ پارسی مشاهده میشود که میتوان آن را انقلابی در غنای مفهومی ترانه های این سبک دانست كه ميتوانيم از مثالهای بارز اين انقلاب مفهومی به آلبومهای " سکوت " و "زير و بم زير زمين" از بهرام و قاف اشاره كنيم.

در کنار تفاوت عمده از لحاظ سطح ادبی اشعار ، در موضوعات انتخاب شده توسط شاعران نیز تفاوتهای زیادی وجود دارد . برای مثال ما کمتر تكست رپی را مشاهده میکنیم که به مسائل مذهبی یا اعتقادی اشاره کند در شرایطی که اشعار مذهبی بخش عمده ای از موضوعات ادبیات کهن بوده اند ؛ علت اصلی آن را میتوان تغییر ارزشهای جامعه در طی گذشت زمان دانست . مذهب جزء دغدغه های اصلی ترانه سرایان رپ که اغلب از قشر جوان جامعه هستند ، نیست . آنچه مشخص است اعتراضی نهفته شده در درون جوانان است که بر روی ورق آمده و خوانده میشود .

در مقابل ، در تكستهای مدرن موضوعاتی دیده میشود که به هیچ وجه در گذشته وجود نداشته اند ،موضوعاتی مانند پارتی که میتوان آن را بازتابی از نحوهی زندگی تكست نويس دانست . رپرها معمولا آنچه را که میبینند و میشوند و عمل میکنند را مينويسند و سپس ميخوانند ، پس میتوان نتیجه گرفت که روش زندگی به طور مستقیم بر آنچه در تکست ها دیده میشود تاثیر میگذارد .اگردر اشعار کهن آثاری از مذهب دیده میشود به علت وجود ارزشهای مذهبی در شاعران آن زمان بوده است و اگر امروزه تکست هایی با موضوعاتی پيرامون تفریح و لذت دیده میشود به علت وجود این گونه تفکرات در جوانان است . در این مقاله قصد تایید یا تخریب هیچ سبک و علاقه ای نداریم اما چه بهترست که موضوعات اشعار عمیق تر شوند و به گونه ای باشند که حتی برای لحظه ای شنونده را به فکر وادار کنند .

بررسی آرایه های ادبی در دو سبک شعر :

آرایه های ادبی یکی از مهمترین مشخصه های اشعار کهن هستند ، این آرایه ها هم باعث زیبا تر شدن شعر میباشند و هم توانایی شاعر را نشان میدهند . این آرایه ها به طور ناخودآگاه وارد تکست های رپ نیز شد . به طوری که در بعضی مواقع حتی خود رپر نیز دقیقا از وجود آرایه و یا نوع آن در تکستهایش مطلع نبود . در این جا سعی داریم تا چند مورد از این آرایه ها به همراه تعريفی
مختصر از آنها و مقايسه ای از کاربردشان را در دو سبک شعر نشان دهیم :

تشبیه : عبارت است از مانند کردن چیزی به چیز دیگر به علت وجود شباهت هایی بین آن دو . این آرایه به کرات در هر دو نوع شعر استفاده میشود وزیبایی خاصی به شعر میبخشد . استفاده از تشبیهات مختلف در عین زیبایی، دشواری چندانی در به کار بردنشان نیست به همین دلیل ما حتی در صحبت های روزانه نیز از تشبیهات مختلف استفاده میکنیم . " بنی آدم اعضای یک پیکرند // که در آفرینش ز یک گوهرند " ( سعدی ) . میبینیم که انسان ها به اعضای بدن تشبیه شده اند که شاعر در اینجا نیاز مردم جهان به اتحاد را ، به نظم و همبستگی اعضای بدن مشابه دانسته است. "ببین دستم ، این قصه ها رو مینویسه میگه // با این خودکار که عین تیغه تیزه اینه " ( یاس - سرباز وطن ) . در اینجا نیز نوک خود کار به تیزی تیغه تشبیه شده که در اینجا منظور شاعر، تاثیر نوشته های اوست که مانند تیغ تيزی میماند.

استعاره : هرگاه واژه ای به علت شباهتی که با واژه ی دیگر دارد به جای آن واژه استفاده شود استعاره پدید می آید . به عبارت دیگر استعاره تشبیهی است که در آن نشانه ی تشبیه حذف شده باشد . استعاره از آرایه های زیبا و پرکاربردیست که هم در اشعار و هم در نثرها دیده میشود و در تکستهای رپ نیز اين آرايه ديده ميشود. " مرا در خانه سروی هست ، کاندر سایه ی قدش // فرغ از سرو بستانی و شمشاد و چمن دارم " ( حافظ ) . در اینجا سرو استعاره از همسر است که همچون سرو بلند قامت است و با وجود آن به چیز دیگری نیاز ندارد . " خماره برگشته با شعرای درنده ، جنگنده // میخواد سلطان جنگل شه باز " (پیشرو – رهبر رپ فارس ) در اینجا رپر خودش رو به شیر تشبیه کرده و جنگل نیز استعاره از میدان رپ و هیپ هاپ .

جناس : به کلماتی گفته میشود که از لحاظ آوایی مشابه هم هستند اما از لحاظ معنایی و گاهاً نوشتاری متفاوت اند . مانند : روان ( به معنای جاری ) و روان ( به معنای روح ) ، خیش ( وسیله ی شخم ) و خویش ( به معنای خود) و بسیاری از کلمات مشابه دیگر . جناس انواع متفاوتی دارد اما ما در اين مقاله به " جناس ناقص مركب " كه نسبت به باقی جناس ها بيشترين كاربرد رادر تكستهای رپ دارد ميپردازيم و به کاربرد آن در هر دو سبک شعر اشاره میکنیم . " دلبر ز کرم به دل بر امد // دل خلوت خاص دلبر امد " ( نور علیشاه اصفهانی ) . میبینیم که از ترکیب کلمه ی "دل" و حرف اضافه ی "بر"  درمصرع اول ، کلمه ی مشابه " دلبر" در مصرع دوم آمده که همين باعث زیبایی آوايی و وزنی شعر شده است . " دورم پر شده دیگه همه پاپارازی // میخواد پولدر بیاد بشه پاپا راضی " ( بهزاد لیتو - تند میرم ) . در اینجا بدون هيچ توضيحی میبینیم که از آرایه ی جناس به خوبی استفاده شده است. جناس از آرایه های دشوار شعر سنتی میباشد که به علت محدودیت های موجود ، کمتر از آن استفاده میشود اما کاردبردشان در شعر توانایی شاعر را نشان میدهد اما ترانه سرا باید در نظر داشته باشد که استفاده از این قبیل آرایه ها نباید به معنای شعر لطمه بزند . این آرایه در تکست های گروه " زدبازی" و به ویژه " علیرضا جی جی " بیشتر دیده میشود . واج آرایی : استفاده ی بیش از حد معمول از یک واج در يك مصرع يا بيت ، که باعث زیباتر شدن شعر از لحاظ آوایی میشود . این گونه تکست ها در اشعار حماسی کاربرد بیشتری دارد ." بر او راست خم کرد و چپ کرد راست / خروش از خم چرخ چاچی بخاست " (شاهنامه فردوسی ) . استفاده از دو واج "چ" و "خ" برای حماسی تر و زیباترکردن شعر ." که از کار کارگرا کاخ ساختنو // چه کسایی تو این راه جون باختنو " ( شاهین نجفی - سارینا ) . استفاده مداوم از واج " ک " .

تضاد : عبارت است از به کار بردن دو واژه کاملا متضاد در یک بیت . ازجمله آرایه هاییست که به کار بردنشان چندان دشوار نیست . همچنین استفاده از آن در صحبت روزانه نیز متداول است .
" در نومیدی بسی امید است // پایان شب سیه سپید است " ( نظامی ) . میبینیم که کلمات " نومید / امید " و " سیه / سپید " به عنوان کلمات متضاد در بیت استفاده شده اند ." همیشه سعی میکنیم خاص باشیم // اگه بدی دیدیم ولی با خوبیامو پاس دادیم " ( حسین ابلیس - چالیم 2 ) . میبینید که که دو کلمه ی" بدی و خوبی" به عنوان کلمات متضلد استفاده شده اند.

تلمیح : اگر شاعر در شعر خود به یک داستان ، آیه ، حدیث ، يك بيت از شاعرديگر و یا اتفاق تاریخی اشاره ای داشته باشد ، از تلمیح استفاده کرده است. زیبایی تلمیح در تداعی کردن حماسه ها و مسائل اسطوره ای آن فرهنگ است وفهم برای افراد همان  جامعه آسان تر و شیرین تر است ." بوی پیراهن گمگشته خود می‌شنوم // گر بگویم همه گویند ضلالیست قدیم " (سعدی ) . اشاره به داستان پیراهن حضرت یوسف در قرآن ." ما تلخیا وآسمون خاطرات شیرینن // تلخ نی تا وقتی فرهادا میمیرن " (هیچکس – ما اوناشیم ) . در اینجا ترانه سرا به داستان شیرین و فرهاد اشاره میکند . و همینطور که میبینید از آرایه ی " تضاد " در دو کلمه ی تلخ و شیرین نیز به زیبایی استفاده شده است. تشخیص (انسان نمایی) : اگر ویژگی های انسانی را به موجودی دیگر(غیر انسان) نسبت دهیم از آرایه ی تشخیص استفاده کرده ایم . این آرایه باعث ایجاد مشخصه ی تخیل در شعر میشود که اگر در جای مناسب به کار رود تاثیر فوق العاده ای بر زیبایی شعر دارد . " از کوزه گری کوزه خریدم باری // آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری " ( خیام ) . میبینیم که ویژگی سخن گفتن به یک جسم غیر جاندار(کوزه) نسبت داده شده در حالی که سخن گفتن مختص به انسان است اما در اینجا برای زیبایی و تاثیر بیشتر شاعر از " تشخیص " استفاده شده است . " این فاصله دوره ، بیا به هم نزدیک تر بشیم تا دست بکشم روی موهای بورت " ( بهرام - خورشید خانوم ) . در اینجا نیز میبینم که شاعر داشتن مو رابه موجودی غیر جاندار ، نسبت داده است  . همچنین از آرایه ی دیگری به زیبایی استفاده شده که شاعر نور خورشید را به " موهای بور" تشبیه کرده است که توانایی او را را در به کار بردن دو آرایه در یک بیت نشان میدهد .

ترجیع بند : ترجیع بند را نمیتوان یک آرایه قلمداد کرد . اما برای توضیحی مختصر میتوان  کاربرد عینی آن را کروس در تکست های رپ و پاپ دانست . ترجیع بند قالبیست که از چند بیت تشکیل شده است و برای اتصال غزل ها استفاده میشود ، و چند بار در یک شعر تکرار میشود . اما در تکست های رپ و پاپ عنوان غزل به ورس و ترجیع بند به کروس تغییر یافته است . آرایه های ادبی انواع مختلفی دارند که میتوان به تضمین ، ایهام ، مجاز ،اغراق ، مراعات نظیر و ... اشاره کرد که شاید هر کدام از آنها توسط رپرهای کشور استفاده شده اند اما به علت تفصیل این مبحث به همه آنها در این مقاله نپرداختیم . استفاده از این آرایه ها در تکست های رپ نشان دهنده ی غنای ادبی و مفهومی آنهاست و هدف از ذکر آنها در این مطلب آگاهی بیشتر شنوندگان و مخاطبین این سبک موسیقی بود . به امید افزایش بار مفهومی و ادبی این اشعار در موسیقی مدرن کشور ...

نکات نهایی و نتیجه گیری کلی :

تکست ها در طول چند سالی که از عمر رپ فارسی میگذرد دستخوش تغییرات فراوان چه از لحاظ مفهومی و چه از لحاظ ظاهری شدند كه شاید بتوانیم این تغییرات را با تبدیل اشعار سنتی به شعر نو مقایسه کنیم . دقیقاً همان عللی که برای ایجاد شعر نو وجود داشت در تکستهای رپ نیز سبب کمرنگ شدن قافیه ها و فرم بیت و مصرع بود . با آن تفاوت که در اشعار کهن این امر قرنها به طول انجامید اما در رپ و هیپ هاپ به 10 سال هم نکشید . امروزه برخی از تکستهای رپ ازهیچ قاعده و قانونی پیروی نمیکنند و میتوان آنها را فقط نوشته هایی ریتمیک قلمداد کرد زیرا در بسیاری از مواقع حتی قافیه ها نیز در جای خود قرار ندارند و تلاش شاعران بیشتر نوشتن ترانه هاییست که از لحاظ آوایی و ریتمی زیبا و قابل قبول باشند و این کاملا مطابق با هنر مدرن است، اما در اشعار سنتی شاعران مجبور به رعایت برخی نکات ادبی بودند که انواع مختلف آن قالب های متفاوتی از شعر کهن را به وجود آورد . قالب هایی که در رپ به هیچ وجه وجود ندارد و هر رپر سبكی مخصوص به خود را دارد. همچنين وجود بیت و موزیک نیز تاثیر بسیار به سزايی بر این نسل جدید تکستها گذاشته است . همه ی این تغییرات در متن شعرها فقط به آن علت بود که رپرها و نسل جوان جامعه بتوانند راحت تر نیاز خود را به دیگر هم وطنانشان بیان کنند . شعرها حالت دغدغه و دلنوشت به خود گرفت و وسیله ای برای اعتراض شد ، اما در این بین سبکها و موضوعاتی روی کار آمد که هم از لحاظ فنی ضعیف بود و هم از لحاظ مفهومی جای تعمق نداشت ، بحثهایی مطرح شد که نه تنها چهره ی هیپ هاپ فارسی را خراب کرد بلکه بر روی جامعه ی جوان ما نيز اثر منفی گذاشت . موسیقی باید راهی برای ارتقا سطح فرهنگ جامعه و نوعی وسیله برای بیان احساسات باشد .  نظر شخصی بنده این است که شاعر باید به تک تک لغاتی که استفاده میکند فکر کرده و به تاثیرات آن بر شنوندگان بیاندیشد .اشعار سنتی با موضوعات ناب ، ادبیات زیبا و احساسات فراوان ، سالیان سال بین مردم ارزش و اعتبار خود را داشته و همچنان هم حفظ كرده وعلت آن ،
زحمت ، علم و مهارتی است که شاعر صرف شعر خود کرده است . اشعار اینگونه جاودانه میشوند ، زمانی که غنای معنوی و مهارت ادبی شاعر با یکدیگر تلفيق شوند اشعارش نیز به همان مقدار گسترده و همه گیر میشوند . تحصیلات و علم جوانان این نسل میتواند ترانه ها و آثاری را خلق کند که موجب افتخار این مرز و بوم باشد .
هدف از نوشتن این مقاله معرفی ترانه های رپ و هیپ هاپ از جهتی دیگر و همچنین حمایت مختصری از این سبک موسیقی بوده است . امیدواریم که مورد رضایت شما عزیزان قرار گرفته باشد.

نویسنده : عرفان سمیعیان
ویرایش و دیزاین : امیر فابریس
میکس و پخش : علیرضا

لطفا برای حمایت فن بیج گروه رو لایک و شیر کنید

Official Page in Facebook
www.facebook.com/zirzamin.team

ممنون از از وقتی که برای شنیدن این مقاله صرف کردید
با تشکر تیم مقاله نویسی زیر زمین

حرف های یک نسل دومی رپ , ما هنوز هم به امید یک روز خوب می خوابیم !

سعید تزار هستم , یک رپر نسل دومی ! کسی که مانند خیلی دیگر از جوانان ایرانی با این موسیقی بزرگ شده است و بسیاری از آرزوهایش را در قاب ضرب های به اصطلاح روی مخ این موسیقی دیده است ! رپ دریچه باور های خیلی هاست و راهی برای ماندن اگر خوب بماند , اگر خراب نشود اگر راهی مختص به شهرت رسیدن نشود و کسی که به آن دست می زند حقیقت آن را بداند !

بعضی ها شاید فکر کنند منظور من از جملات بالا فقط تولید کننده ها باشد ولی این طور نیست ! رپ همان قدر که به تولید کننده های خوب احتیاج دارد به شنونده های خوب نیز احتیاج دارد , همان قدر که درک و شعور یک تولید کننده برای تولید یک اثر مهم است وجود یک شنونده با درک و شعور برای پذیرش اثر مهم است یعنی از دیدگاه من تولید هر چه قدر هم که قوی باشد تنها پنجاه در صد از کار است و بقیه ی آن بازخورد یک اثر در ذهن ها و نشستنش در دل هاست به این معنا که اگر یک تولید کننده یک اثر پر محتوا و قوی را بسازد در آخر نیاز مند شنونده ای با درک بالاست برای تاثیر پذیری کارش و هر چه قدر پنجاه درصد دوم کار قوی باشد کار های حرفه ای و اقعا قوی در غالب رپ و هیپ هاپ خودشان را بیشتر نشان می دهند و دیگر برای کار هایی که از داخل خالی اند ولی به ظاهر زیبا اند جایی باقی نمی ماند و این چیزیست که حقیقت رپ می طلبد ! هر چه قسمت دوم بیشتر مریض و نا پخته باشد جایگاه افراد ضعیف و افرادی گه اصلا به معنای واقعی رپر نیستند ( خالتور ) بیشتر نشان می دهد و این مشکلی بوده است که در سال های گذشته رپ را در سراشیبی بزرگی قرار داد ولی در حال حاضر با روشن سازی هایی از حقیقت رپ و هیپ هاپ فارسی شده است این مشکل کمتر شده است هر چند که این افراد دست به شیوه های جدیدی زده اند و شروع به بازی با اعداد کرده اند به نام رپ که حقیقت این است که این ها همان قبلی ها هستند فقط در ظاهری جدید واین بازی با اعداد فقط تولید یک ریتم جدید است وگرنه خالتور همان خالتور است !

مشکل دیگری که شاید تولید کنندگان برای شنوندها ایجاد کرده اند تکرار است ! این مشکل بزرگ به گونه ای باعث خستگی گوش شنونده ها شده است حتی طرفداران اصلی ! قسمتی از این مسئله بر می گردد به اسطوره سازی ما ایرانی ها که این مسئله در نژاد ما مختص موسیقی و رپ نیست ! به این معنا که ما عده ای را اسطوره خود کرده ایم و از آن تعداد هم فقط بخشی نو آوری می کنند و مشکل اصلی این جاست که وقتی اسطوره ای نو آوری می کند تا مدتی پس از آن همه شروع به تقلید از آن می کنند و این تکرار را به وجود می آورد در حالی که اگر هر کس خود فکر خاص خود را داشته باشد و خودش اسطوره خودش باشد این گونه نخواهد شد ! نا گفته نماند که مسئله اسطوری سازی با تاثیر پذیری فرق دارد و شاید این قسمت مطلب بیشتر مربوط به تولید کننده ها باشد . هر کس باید سعی کند که با تاثیری که از کار های زیبا و قوی می گیرد خود یک اثر جدید ابداع کند تا این جریان هیپ هاپی سریع تر در مسیر خودش پیش برود . در حال حاضر تقلید در بیت و شعر و استایل و ... وجود دارد در رپ فارسی در حالی که هر کدام از این ها یک دنیای بزرگ و نا متناهی برای خودشان هستند و در هر کدام از آن ها می توان نو آوری داشت برای مثال در شعر می توان ساختار شکنی داشت و اصلا به مسئله قافیه فکر نکرد زیرا قافیه آوردن هنر سخت و بزرگی نیست و فقط نیاز مند کمی تسلط بر زبان است ولی به جای آن می توان بیشتر به معنا و مفهوم یک شعر که روح یک اثر است فکر کرد . نو آوری در بخش های دیگر نیز می تواند وجود داشته باشد حتی در حس ! حس بخش مهمی از خودش را در ضرب آهنگ و شعر و استایل نشان می دهد اما فقط در بطن این سه حالت نیست بلکه از نظر علمی ثابت شده است که حس یک تولید کننده که در هنگام تولید اثر در درونش است به کار منتقل می شود و آن حس از طریق موسیقی به شنونده در حدی که اگر حس قوی باشد شنونده دوست دارد که به جای تولید کننده اثر باشد و در فکر خودش خود را با تولید کننده یکی می کند پس با یک حس خوب و جدید هم می توان یک اثر جدید داشت و آن را انتقال داد .

مشکل دیگر کار ها مفهوم است که این بخش فقط به تولید کننده ها بر می گردد ! این روز ها مفهوم های خالی و پوچ چه در ابداع و چه در تقلید از رپر های دیگر کشور ها در کار ها زیاد دیده می شود و این در صورتی است که فرهنگ ها متفاوت است و خیلی از رپ و هیپ هاپ دیگر نقاط جهان در زبان و فرهنگ ما پارسی زبانان جایی ندارد ! موضوع هایی مانند پارتی های شبانه و دختر و این که بگویند خیلی بزرگ و به اصطلاح شاخ هستند به شکل بسیار افراطی در فرهنگ رپ ما جای گرفته است در حالی که بزرگی به این چیز ها نیست و اگر کسی واقعا رپر بزرگی باشد اثرش و بازخورد کارش این را نشان خواهد داد . این که ما به موصوع یک پارتی شبانه بپردازیم بد نیست اما به اندازه اش و برای کسی که واقعا این گونه است نه به دروغ ! این که خواننده ای که هنوز دیپلمش را هم نگرفته است در مورد پارتی های شبانه بخواند کمی بی معنا و پوچ است ! رپر ها باید سعی کنند چیزی که واقعا هستند را بگویند و حقیقتشان را رو کنند زیرا موسیقی رپ موسیقی برای جامعه است و جامعه نیاز به درستی دارد و این که بداند طرف مقابلش واقعا کیست نه این که فقط چند شعار پوچ و بی معنی و تهی وجود داشته باشد ! هر رپر اگر ببیند که مثل تمام انسان هااز این دنیا رفت چه چیز و چه مفهومی از شخصیتش باقی گذاشته است فکر کنم به این شکل مسئله مفهوم بشتر در نظرش جلوه کند !

در انتها باید بگویم که این ها فقط دل نوشته های من بود برای چیزی که پا به پایش بزرگ شده ام و نفس کشیده ام و امیدوارم که از این نوشته و مفاهیمش لذت برده باشید و در آخر لازم به ذکر است که من در این نوشته قصد توهین به شخص خاصی را نداشتم و یک نوشته عمومی بود برای رشد و پیشرفت رپ

به امید روزهای خوب برای رپ و هیپ هاپ فارسی ...

جنبش هیپ هاپ ایران اتفاق نسل ماست؛ در گفتکوئی با بهرام!

سال نود خورشیدی سال پُر باری برای رپ فارس بود. چرا که هیپ هاپ زیرزمینی ایران فرم هدفمندتری را در موازات با جریانات مردم پسند بخود گرفت. این جریان پویای فرهنگی و موسیقائی را هنرمندان متعددی سال ها با تجربه اندوزی ها و نوپردازی های خود طراحی کرده اند. یکی از این هنرمندان بهرام است. او از پیشگامان هیپ هاپ آگاه، از فرهنگسازان و نظریه پرداز هیپ هاپ زیرزمینی ایران است.

موقعیتی استثنائی پیش آمد تا با او بعد از سال ها سکوت گفتگوئی برای سایت بشکن داشته باشم و از آنچه در ذهنیت یک هنرمند زیرزمینی می گذرد جویا شوم.

نصیر مشکوری: بهرام عزیز، سپاسگزارم از اینکه بعد از سال ها سکوت دعوت من و سایت بشکن رو برای یک گفتگوی اختصاصی پذیرفتی.حرف و سوال زیاده، سال ها در قلب تهران در مرکز جنبش هیپ هاپ ایران، اون هم هیپ هاپ آگاه و زیرزمینی ایران فعال و همیشه تاثیر گذار بودی. اخیراً هم از ایران خارج شدی و تن به مهاجرت سپردی.

سوال اولم رو اینطور شروع می کنم؛ یکی از جذابیت های آلبوم " سکوت " نامش بود! تو و آتور یک آلبومی رو منتشر کرده بودید که پُر از حرف و بقول خودت دلنوشته بود. اما اسمش سکوت بود. این تناقض یک خلائی رو ایجاد کرده بود که فکر برانگیز و توهم ساز هم بود. این سکوت می شد خیلی معنا ها بده که نمی خوام من واردش بشم. می خوام خودت ایده ای که پشت این عنوان خوابیده رو برای ما تشریح کنی.

بهرام: عنوان این مجموعه که توسط آتور به زیبایی انتخاب شده، در ابتدا شکافته می شه. وقتی که شما چند خطی از زنده یاد احمد شاملو رو می شنوین. در انتها هم ما دوباره از صدای ایشون استفاده کردیم و محتوای مجموعه اینجوری مشخص میشه که در این سکوت حقیقت ما نهفته ست.

ما در این مجموعه سعی کردیم که مخاطب، سکوت رو بشنوه! چون فکر می کنم درون سکوت، بیشتر از فریاد حرف هست و بیشتر می تونه مخاطب رو به فکر کردن وادار کنه و این چیزیه که همیشه برای ما اولویت داشته.

البته همونطور که شما هم گفتی خیلی معنا ها در این سکوت نهفته ست که من هم بیش از این واردش نمیشم و بهتره اجازه بدیم که همه برداشت خودشون رو داشته باشن.

یک بسیجی بنام هاشم تفکری بافقی بتازگی آهنگِ رپی خواننده است بنام " Wall Street " ( لینک دانلود ) که در حمایت از اعتراض های مردمی در آمریکا میباشد وی این آهنگ را به زبان انگلیسی خواننده است.  او همچنین آلبومی بنام " میخوام برگردم " حاوی هشت ترک را در وبلاگ خود برای دانلود قرداده است.

او درباره خود در وبلاگش میگوید " من مذهبيم ولي راه مكرو بلد نيستم,كارت بهشت(بسیج) ندارم واسه همين گريه تو فكرو بلد نيستم, من یک بسیجیم و افتخار میکم که زیر پرچم ولایتم.اما نمیخوام کارت داشته باشم.من به شهدا فکر میکنم.به شهدا فکر میکنم.میخوام بپرم... . هاشم تفکری بافقی بگفته خود متولد 1368 و ساکن پاکدشت میباشد. وی همچنین در وبلاگ خود دیگاه آقای خامنه ای رهبر ایران را پیرامون موزیک نوشته است . بسیجیان پیش از این نماد مقاومت مقابل موسیقی رپ بوده اند و آن را شیطانی میخوانند ولی مدت نه چندان طولانی میباشد که در مقالات یا محفل ها از آن بعنوان موسیقی زیرزمینی انحرافی یا رپ انحرافی سخن میگویند، آیا این بر این معناست که قرار است موسیقی رپ مورد تایید دولت و غیر انحرافی به مردم کشور شناسانده شود ؟!

آلبوم میخوام برگردم

بسیجی
از بحر تا نهر
اسلام آمريكايي
شده دیر
وقت عمل
بحر آرام دگر باره خروشان شده است
مقتدر مظلوم
میخوام برگردم

50 Cent ژنرال جی بونیت برای دهمین سالگرد از اولین آلبوم میکس تیپ خود میکس تیپ جدیدی بنام " دِ بیگ تِن " را به طرفداران خود هدیه کرد و برای دانلود بر روی اینترنت قرار داد. به گفته فیفتی سنت از طریق تویتر خود تمام آهنگ های این آلبوم کلیپ خواهد شد و او همچنین برروی آلبوم جدید خود مشغول بکار میباشد.

این میکس تیپ را میتوانید از  Datpiff.com دانلود کنید.

چگونه هیپ هاپ به هالیوود رفت – قسمت دوم

.......................................................
در قسمت قبل درباره ی ورود هیپ هاپ به هالیوود و پیشرفت آن در دو دهه ی 80 و 90 تا حدودی توضیح دادم. در این قسمت نگاهی به چند فیلم از اواخر دهه ی 90 به بعد می کنیم.


Tupac Shakur رپر بزرگی بود و می توانست به یک بازیگر بزرگ هم تبدیل شود. او در سال 1996 کشته شد اما نامش جاویدان باقی ماند. 3 فیلم آخری که او بازی کرده بود بعد از مرگش اکران شدند. یکی از آنها فیلم Bullet بود که در همان سال 96 یک ماه بعد از مرگ او اکران شد. این فیلم به کارگردانیه  Julien Temple ساخته شد. Tupac در این فیلم در کنار Mickey Rourke و Donnie Wahlberg  یکی از نقش های اصلی را بازی کرد. داستان فیلم در باره ی یک یهودی سابقه دار به نام Butch “Bullet” Stein است که بعد از 8 سال از زندان آزاد شده و اتفاق هایی که می افتد.
آخرین فیلمی هم که Tupac در آن بازی کرد Gang Related بود که سال 1997 اکران شد. این فیلم را Jim Kouf ساخت و Tupac در آن برای آخرین بار کنار James Belushi ایفای نقش کرد. داستان این فیلم هم در باره ی دو کارگاه پلیس است که درگیر یک پرونده ی مواد مخدر هستند و اتفاق های دیگری که رخ می دهد.

از اواخر دهه ی 90 رپرهای بیشتری پا به عرصه ی بازیگری گذاشتند.
سال 1998 بود که Nas و DMX اولین حضور خود را در یک فیلم سینمایی به عنوان نفش اصلی تجربه کردند. این فیلم ساخته ی Hype Williams است و Belly نام دارد. Method Man هم رپر معروف دیگریست که در این فیلم حضور دارد. Hype Williams کارگردانیست که خدمات زیادی به هیپ هاپ کرده است. بیشتر فعالیت او ساخت Music Video برای رپرها بوده و بدون شک در این کار یکی از بهترین ها است. بعد از این فیلم DMX فعالیتش را در سینما ادامه داد و در چندین فیلم دیگر بازی کرد اما Nas خیلی سینما را جدی نگرفت. داستان فیلم هنگامی آغاز می شود که Tommy و Sincere به همراه دو هم کار دیگرشان Mark و Black در حال سرقت از یک Nightclub هستند و ادامه ی اتفاق هایی که می افتد.

PRYNCE P's new single entitled "In The End" featuring platinum rapper, Lil Flip who has sold over 18 million records and future Grammy singer, J Sabin is now released As we Mentioned Before on FarsiHipHop. Please support him by clicking on the link below and purchasing it for only .99 cents. He is now the first Persian artist to ever collabrate with a platinum rapper...

Buy This Track On ITUNES

آهنگ جدید از پرینس پی به نام " این دِ اِند " بهمراهی خواننده معروف و دارای پلاکِ پلتنیوم لیل فلیپ که بیش از هجده میلیون آهنگ تا به امروز فروخته است و همچنین بهمراهی جی سَبین. لطفاً برای حمایت از Prynce P اگر امکانش رو دارید این موزیک رو از آی تونز خریداری کنید.

این آهنگ رو از سایت آی تونز خریداری کنید.

ساتراپ؛ تنهائی او در یک آلبوم رپ فارسی!

... من از اونام که پُر ایده های عجیبه مغزم و همه جا صحبته از فرهنگ جدیده نسلم و ...
(بخشی از رپآهنگ "من" از آلبوم تنهائی)


تنهائی ساتراپ فقط یک تنهائی عاشقانه و نستالژیک عام پسند در وصف آرزوهای دست نیافتنی مادی یا زمینی نیست. ربطی به تنهائی عرفانی و مفاهیم فلسفی هم ندارد. بلکه تنهائی او استعاره ایست در بیان فردیت وجودی وی در ابعادی اجتماعی از ذهنیتی شخصی. انسانی امروزی که در جامعه ای ایستا هستی خویش را سپری می کند و در نتیجه محکوم به تنهائی و انزواست، اما دائماً می جنگد و در حرکت است.


ساتراپ تهیه کنندۀ تمام قطعات آلبوم تنهائیست. وی در مورد ضبط این آلبوم چنین می گوید:
این آلبوم در استودیو 01 ضبط شده و بچه های استودیو "پایتخت" و استودیو Big boy توو ضبط وکال هم کمک کردن که تشکر می‌کنم ازشون. توو کروس آهنگ "زندگی" از صدای بچه های 01 کمک گرفتم که صداها هجیم تر باشه. بقیه کارهای آلبوم از جمله تکست، موزیک، ملودی از خودمه. این آلبوم کارای پخش نشدهٔ 2 ساله گذشت من هست و همهٔ توانایی من نبود. اول آلبوم 15 ترک بود و قرار بود فروخته شه که به خاطره یه سری مسائل شخصی‌ کلا کنسل شد و اون آلبوم و تبدیل به این شد. (پایان نقل قول)

Watch Video of One of the Iranian Hip Hop Veteran, Mehdi Ankabout from Shiraz City Performs For FHH. Check Out His Video Performing his New Song " Ghole Bad As Ghesse " which will be Available For Download by end of this week. Mehdi Is Planning to release two songs in next 2 weeks.

ویدیو از اجرای  مهدی عنکبوت یکی از قدیمی های هیپ هاپ ایران از شهر شیراز برای سایت فارسی هیپ هاپ. این ویدیو را از دست ندهید. در این ویدیو مهدی عنکبوت آهنگ جدیدی که در چند روز آینده برای انتشار آماده کرده است رو اجرا میکند بنام غولِ بعد از قصه . در دو هفته آینده دو آهنگ از این خواننده رپ ساکن شیراز پخش خواهد شد.

	Download HQ ( 23 MB )
	Download LQ ( 7 MB )

مصاحبه اخیر ام سی سرطان با رادیو ملودی که درباره خیلی از مسائل از جمله حاشیه های پیش آمده پیرامون آلبوم اخیر خود در تلاطم ، ابلیس, عرفان, مشکلات با دیو و گروه جادوگران و نظر او درباره شش و هشت و خیلی مسایل دیگر. جتماً گوش کنید.

MC Saretan (Radio Melody - 12MB)